Oxycodon is een sterke pijnstiller (opiaat), die qua effecten vergelijkbaar is met morfine. Dit middel wordt voorgeschreven bij hevige pijn, bijvoorbeeld na een operatie of als gevolg van kanker. Het wordt tevens gebruikt in de palliatieve zorg. Als opioïde is oxycodon een krachtig pijnstillend en ontspannend middel. Het veroorzaakt een krachtig euforisch effect dat het aantrekkelijk maakt voor recreatief gebruik.
Oxycodon ook zeer verslavend, wat kan leiden tot ernstige fysieke, emotionele en sociale gevolgen. Dit artikel gaat dieper in op een oxycodon overdosis en verslaving aan oxycodon. Daarbij komen tevens de ontwenningsverschijnselen aan bod waar (ex-)oxycodongebruikers mee te maken krijgen en hoe lang deze kunnen aanhouden. Tot slot wordt uitgelegd hoe je het gebruik van oxycodon op een verantwoorde manier kunt afbouwen.
Net als van andere opioïden kun je ook een overdosis oxycodon nemen. Als mensen te veel van een opioïde pijnstiller als oxycodon gebruiken, kunnen ze last krijgen van een verminderd bewustzijn, een gedeprimeerde of vertraagde ademhaling, en een daaruit voortvloeiend gebrek aan zuurstof naar de hersenen. Een opioïdoverdosis kan fataal zijn. Bel 112 bij trage of moeilijke ademhaling, instorten of niet kunnen wekken; geef beschikbare naloxon volgens de instructies en blijf bij de persoon. Ook zonder kleine pupillen kan er een overdosis zijn.
Wanneer iemand een te grote dosis neemt of oxycodon mengt met een andere stof, neemt het risico op een overdosis van de drug aanzienlijk toe. Hoewel alcohol, kalmerende middelen of een mix van opioïden (op recept of illegaal) vaak een rol spelen bij veel aan opioïden gerelateerde sterfgevallen als gevolg van een overdosis, komt een overdosis aan opioïden soms ook voor nadat iemand per ongeluk te veel van zijn voorgeschreven medicatie heeft ingenomen.
Oxycodonverslaving en bijwerkingen in Nederland
Een vermoedelijke opioïdoverdosis is een medisch noodgeval: bel 112, geef naloxon als die beschikbaar is volgens de instructies en blijf bij de persoon. Volg de aanwijzingen van de meldkamer voor ademhalingsondersteuning of reanimatie; verbetering na naloxon vervangt spoedzorg niet.
Oxycodon is een zeer krachtig opioïde en kan, zelfs wanneer het in de aanbevolen hoeveelheid wordt ingenomen, nefaste bijwerkingen veroorzaken.
Naast het pijnstillende effect, kan oxycodon ertoe leiden dat iemand zich slaperig, versuft en verward, geconstipeerd en misselijk voelt. Wanneer iemand te veel oxycodon neemt, kunnen de symptomen van een overdosis ernstiger worden.
Mogelijke tekenen van een overdosis oxycodon zijn onder andere:
- pin point pupillen (zeer kleine pupillen)
- misselijkheid en braken
- gevaarlijk lage bloeddruk
- zwakke pols
- trage, oppervlakkige en moeilijke ademhaling
- overmatig zweten
- slappe of zwakke spieren
- extreme slaperigheid
- stemmingswisselingen
- verwardheid, delirium en dronken gedrag
- aanvallen
- blauwe vingernagels en lippen
- koud en klam gevoel van de huid
- ademhalingsstilstand
- coma
De symptomen van een overdosis oxycodon kunnen variëren van persoon tot persoon, en zijn afhankelijk van verschillende factoren, waaronder:
- de hoeveelheid oxycodon die is ingenomen
- of de drug werd gemengd met een andere stof
- de methode van misbruik (injectie, oraal, snuiven, enz.)
- de duur van het misbruik van oxycodon
- of het middel met verlengde (OxyContin) of onmiddellijke afgifte werd gebruikt
- of er sprake is van een bijkomende stoornis
Wanneer iemand maken heeft met een overdosis oxycodon, kan de activiteit van het centrale zenuwstelsel zo sterk vertraagd worden, dat het lichaam niet langer de signalen krijgt die het nodig heeft om te ademen of bloed te pompen. Wanneer dit gebeurt, is medische spoedhulp vereist.
Ontwenning is de verzameling van bijwerkingen die optreden wanneer iemand die afhankelijk is van een drug stopt met het gebruik ervan. Oxycodon is een krachtige opioïde die voorkomt in veel voorgeschreven pijnstillers op doktersrecept, zoals OxyContin en Percocet. Bij herhaald gebruik kan tolerantie ontstaan, waardoor het effect afneemt. Verhoog de dosis niet zelf; bespreek onvoldoende pijnstilling met de voorschrijver. Als je het middel in grotere dosissen of gedurende langere perioden hebt ingenomen dan aanvankelijk voorgeschreven, loop je een groter risico om lichamelijk afhankelijk te worden.
Als je lichamelijk afhankelijk wordt van opioïde pijnstillers, zoals oxycodon, zal je de behoefte voelen om de drugs te blijven gebruiken om ‘normaal’ te kunnen functioneren. Als je dan in één keer stopt met het middel te gebruiken, zal je verschillende ongemakkelijke, en mogelijk pijnlijke ontwenningsverschijnselen ervaren omdat je lichaam zich probeert aan te passen zonder de stof.
Ontwenning treedt dus op wanneer een persoon plotseling stopt met het gebruik van een drug, of de hoeveelheid die ze gebruikten aanzienlijk vermindert, naar aanleiding waarvan je ontwenningsverschijnselen ervaart.
Sommige mensen hervallen tijdens de oxycodonontwenning omdat de symptomen te intens zijn. Anderen blijven oxycodon gebruiken om zich ‘normaal’ te voelen en de ontwenning te vermijden.
De ontwenningsverschijnselen van oxycodon variëren van mild tot ernstig. De symptomen zijn het hevigst bij patiënten die lijden aan langdurig oxycodonmisbruik of -verslaving. Dit wordt omschreven als het consumeren van grote dosis van een middel, gedurende een aanzienlijke periode van tijd.
Er zijn andere factoren die ook een rol kunnen spelen bij het soort ontwenningsverschijnselen dat iemand ervaart. Deze factoren zijn onder meer iemands huidige gezondheid en welzijn, eventuele onderliggende mentale of gedragsstoornissen, of de familie een geschiedenis van drugsverslaving heeft, de duur en de ernst van de verslaving, en hoe de stof werd toegediend.
De meeste ontwenningsverschijnselen zijn griepachtig, zoals koorts, zweten en overgeven.
Eerste fase: Vroege ontwenningsverschijnselen
De eerste fase van ontwenningsverschijnselen begint meestal binnen zes tot 12 uur na de laatste dosis. Deze vroege ontwenningsverschijnselen beginnen mild, maar zullen in de loop van de volgende 24 tot 48 uur verergeren.
Binnen 24 uur na de laatste dosis zal iemand meestal een combinatie vertonen van de volgende vroege ontwenningsverschijnselen:
- hartkloppingen
- loopneus
- lichaams- en gewrichtspijnen, spierspasmen
- slapeloosheid
- zweten
- prikkelbaarheid
- gebrek aan eetlust
- koorts
- verhoogde of schommelende bloeddruk
- verwijde pupillen; pupilgrootte alleen stelt geen diagnose van ontwenning of overdosis
- angst
- koorts
- stemmingswisselingen
Tweede fase: Piekperiode
De ontwenningsverschijnselen in de piekperiode beginnen ongeveer 72 uur na het laatste gebruik. Tijdens deze fase bereiken de symptomen hun hoogtepunt, waarna ze langzaam afnemen. Voor velen is dit de meest uitdagende fase in het proces. De persoon in kwestie ervaart meestal griepachtige symptomen, en ook een gebrek aan eetlust is zeer gebruikelijk.
Het is van essentieel belang om in deze periode gehydrateerd te blijven en goed te eten. Bepaalde symptomen van het ontwenningsproces zullen het lichaam namelijk uitdrogen.
De meest voorkomende ontwenningsverschijnselen in deze fase zijn:
- buikkrampen en diarree
- zweten en rillen
- misselijkheid en braken
- depressie
- intens verlangen naar drugs
Derde fase: Late ontwenningsverschijnselen
Tijdens de derde fase beginnen de meeste lichamelijke symptomen af te nemen. De psychologische symptomen blijven echter bestaan. Een persoon die een opioïdenontwenning ondergaat heeft daarom vaak nood aan extra zorg tijdens en na het doorstaan van de drie fases van het proces.
De mentale en emotionele gezondheid van een persoon kan nog steeds negatief worden beïnvloed door de ontwenning. Het verlangen naar drugs neemt toe en af, en soms grijpt iemand terug naar de drug als een manier om met deze gevoelens om te gaan. Het hoge terugvalpercentage is nog een reden waarom het zoeken van professionele hulp zo belangrijk is tijdens dit proces.
Gemiddeld beginnen de ontwenningsverschijnselen van oxycodon ongeveer zes tot twaalf uur na de inname van de laatste dosis, en ze kunnen een week of langer duren. De drie stadia van het ontwenningsproces: vroege ontwenningsverschijnselen, piekperiode en late ontwenningsverschijnselen, geven de persoon een scala aan zowel lichamelijke als emotionele symptomen.
De stadia van ontwenning zijn zeer variabel, afhankelijk van je ervaring met de drug. In het algemeen, zal iemand die gewend is aan een grote dosis en het middel voor een lange tijd nam, meer intensere ontwenningssymptomen ervaren.
In de meeste gevallen zal je symptomen ervaren volgens een tijdlijn die vergelijkbaar is met de volgende:
24 uur – Je eerste ontwenningsverschijnselen kunnen zich manifesteren binnen 24 uur na de laatste ingenomen dosis van de drug. Als je gewend was aan een zeer hoge dosis, kun je al eerder ontwenningsverschijnselen ervaren. De eerste symptomen zijn vaak overmatig geeuwen en tranende ogen. Je kunt je ook grieperig voelen.
Twee dagen – De symptomen zullen in de eerste paar dagen van de ontwenningsperiode toenemen totdat ze hun hoogtepunt bereiken. De symptomen in de piekperiode zijn het hevigste en kunnen onder meer koorts, misselijkheid en overgeven omvatten. In deze periode zijn mensen in herstel het meest kwetsbaar voor triggers die kunnen leiden tot terugval.
Twee weken – Wanneer je ontwenningsverschijnselen hun hoogtepunt bereiken, zullen ze beginnen af te nemen, en zal je toestand verbeteren. Koorts, diarree, overgeven en andere lichamelijke symptomen gaan meestal als eerste weg. Psychische symptomen zoals depressie en angst kunnen echter langer blijven hangen.
Een maand of langer – Prikkelbaarheid, angst en het verlangen naar drugs kunnen voor onbepaalde tijd aanhouden, als de symptomen onbehandeld blijven. Als deze ontwenningsverschijnselen blijven aanhouden, is het raadzaam om je te laten begeleiden door professionele verslavingszorg.
Afbouwen betekent het stapsgewijs verlagen van de opioïddosis om ontwenningsklachten en andere risico’s te beperken. Het doel is niet om oxycodon versneld uit het lichaam te “spoelen”, maar om de behandeling veilig aan te passen terwijl pijn, functioneren en ontwenningssymptomen worden gevolgd.
Er bestaat geen universeel oxycodon-afbouwschema waarbij de dosis standaard iedere 2 tot 7 dagen wordt gehalveerd. Na regelmatig gebruik moet afbouwen worden afgestemd op de dosis, behandelduur, pijn, andere geneesmiddelen, lichamelijke afhankelijkheid en ontwenningsklachten. Een benzodiazepine zoals diazepam is geen standaardmiddel om oxycodonontwenning zelfstandig te behandelen en kan samen met opioïden de kans op ernstige sedatie en ademhalingsdepressie verhogen. Bespreek daarom iedere dosisverlaging met de voorschrijver.
Niet iedereen die oxycodon afbouwt heeft een 24-uurs detoxprogramma nodig. Veel mensen kunnen met regelmatige medische follow-up ambulant afbouwen; een intensiever of klinisch programma kan nodig zijn bij een hoog overdoserisico, ernstige psychiatrische of lichamelijke comorbiditeit, gelijktijdig middelengebruik of eerdere ernstige complicaties. De duur is individueel en mag niet als een vaste periode van 5 tot 10 dagen worden gepresenteerd.
