Zopiclon is een benzodiazepine-achtig slaapmiddel voor de kortdurende behandeling van slapeloosheid van klinisch relevante ernst bij volwassenen. Het kan de slaap bevorderen, maar ook slaperigheid overdag, geheugen- en coördinatieproblemen, tolerantie en lichamelijke afhankelijkheid veroorzaken.
Deze pagina beschrijft de werking, bijwerkingen, risicovolle combinaties, overdosering en het beëindigen van de behandeling. Gebruik zopiclon alleen volgens voorschrift; verander de dosis niet zelf en bespreek aanhoudende slaapproblemen of moeite met stoppen met de voorschrijver.
Zopiclon is een benzodiazepine-achtig slaapmiddel uit de groep cyclopyrrolonen. Het wordt bij volwassenen gebruikt voor de kortdurende behandeling van slapeloosheid van klinisch relevante ernst. Het is chemisch geen benzodiazepine, maar versterkt de remmende signaaloverdracht via GABA-A-receptorcomplexen.
De behandeling hoort zo kort mogelijk te zijn. Aanhoudende slapeloosheid vraagt om herbeoordeling van mogelijke oorzaken en van niet-medicamenteuze behandeling; zopiclon is niet bedoeld als automatische langdurige oplossing voor chronische slaapproblemen.
Gebruik uitsluitend het voorgeschreven product en de voorgeschreven dosis. Verhoog de dosis niet zelf en neem in dezelfde nacht geen extra dosis. Bespreek bijwerkingen, aanhoudende klachten en het beëindigen van de behandeling met de voorschrijver.
Zopiclon kan tolerantie en lichamelijke afhankelijkheid veroorzaken, ook bij gebruik volgens voorschrift. Het risico neemt onder meer toe bij hogere doseringen, langere gebruiksduur en eerder problematisch gebruik van alcohol of andere middelen.
Lichamelijke afhankelijkheid betekent dat ontwenningsklachten kunnen ontstaan bij snel verminderen of stoppen. Dat is niet hetzelfde als een verslavingsstoornis, waarbij verlies van controle en doorgaan ondanks schade centraal staan. Geen enkel symptoom of vaste behandelduur bewijst op zichzelf een verslaving.
Bespreek afnemende werking, behoefte aan meer tabletten, voortijdige herhaalrecepten of moeite met minderen met de voorschrijver. Verhoog de dosis niet op eigen initiatief. Na regelmatig gebruik wordt het beëindigen doorgaans individueel gepland; bij complexe slaapgedragingen of een andere ernstige acute reactie kan juist onmiddellijke medische beoordeling en een andere veiligheidsinstructie nodig zijn.
De eliminatiehalfwaardetijd van zopiclon bedraagt gemiddeld ongeveer vijf uur, maar varieert onder meer met leeftijd, leverfunctie, andere geneesmiddelen en individuele gevoeligheid. Een gemiddelde halfwaardetijd voorspelt niet wanneer iemand weer veilig kan rijden of volledig alert is.
Slaperigheid, vertraagde reacties en verminderde coördinatie kunnen de volgende dag aanhouden, ook wanneer iemand zich wakker voelt. Volg de productinformatie en het advies van de voorschrijver over voldoende ononderbroken slaaptijd en neem niet deel aan het verkeer zolang de alertheid verminderd is.
Mogelijke bijwerkingen zijn onder meer een bittere of metaalachtige smaak, droge mond, slaperigheid overdag, duizeligheid, hoofdpijn, geheugen- en concentratieproblemen en verminderde coördinatie. Vooral oudere mensen kunnen hierdoor een groter risico op vallen hebben.
Onrust, verwardheid, hallucinaties of paradoxale gedragsveranderingen kunnen voorkomen. Meld zulke klachten aan de voorschrijver. Bij slaapwandelen, eten, autorijden of andere handelingen zonder volledig wakker te zijn en met weinig of geen herinnering achteraf mag geen volgende dosis worden genomen en is onmiddellijk contact met de voorschrijver nodig. Ernstig letsel, ademhalingsproblemen of niet wekbaar zijn vereist acute hulp.
Gewichtstoename is geen kenmerkende bijwerking waarop de actuele Nederlandse productinformatie de behandeling baseert. Bespreek duidelijke gewichtsverandering wel met een arts, omdat slaap, eetlust, andere geneesmiddelen en aandoeningen meerdere mogelijke oorzaken hebben.
Bij regelmatige inname kunnen rebound-slapeloosheid en andere ontwenningsklachten optreden na snel verminderen of stoppen. Mogelijke klachten zijn angst, prikkelbaarheid, zweten, trillen, hoofdpijn, spierpijn en verergerde slapeloosheid; ernst en duur verschillen per persoon. Een individueel reductieplan kan nodig zijn.
Alcohol moet tijdens het gebruik van zopiclon worden vermeden, omdat de combinatie slaperigheid, geheugenverlies, coördinatieproblemen en moeilijk wakker worden kan versterken. Ook opioïden, benzodiazepinen zoals oxazepam en andere centraal dempende middelen kunnen de sederende werking optellen.
Gebruik zopiclon en oxazepam alleen samen wanneer de voorschrijver de combinatie uitdrukkelijk heeft beoordeeld. Vooral combinaties met opioïden verhogen het risico op ademhalingsdepressie, coma en overlijden. Meld alle voorgeschreven en niet-voorgeschreven geneesmiddelen, alcohol en andere middelen aan arts of apotheker.
Bel 112 bij langzame of moeilijke ademhaling, bewusteloosheid, een insult, instorten of niet wekbaar zijn. Gebruik geen cafeïne, alcohol of extra geneesmiddelen om een sederend effect zelf te proberen tegen te gaan.
Een vaste dosis kan niet voor iedereen als veilig of levensgevaarlijk worden aangemerkt. Het risico hangt af van de hoeveelheid, leeftijd, gezondheidstoestand en gelijktijdig gebruikte middelen. Een overdosis kan ernstige slaperigheid, verwardheid, coördinatiestoornissen, ademhalingsproblemen, bewusteloosheid of coma veroorzaken.
Bij een mogelijke overdosis is direct deskundig advies nodig, ook voordat duidelijke klachten ontstaan. Bel 112 bij levensbedreigende verschijnselen en neem anders onmiddellijk contact op met een arts of het regionale vergiftigingeninformatiecentrum volgens de lokale instructies. Wek geen braken op en probeer thuis geen maagspoeling, actieve kool of tegengif toe te dienen; zulke maatregelen zijn beslissingen voor medische professionals.
De ondersteuning hangt af van wat er speelt. Bij lichamelijke afhankelijkheid kan de voorschrijver een geleidelijke, aanpasbare dosisverlaging plannen en ontwenningsklachten volgen. Bij verlies van controle of doorgaan ondanks schade kan daarnaast behandeling van een verslavingsstoornis nodig zijn.
Behandeling van de slapeloosheid blijft belangrijk. Cognitieve gedragstherapie voor insomnie en behandeling van lichamelijke of psychische oorzaken kunnen deel uitmaken van het plan. Ambulante of klinische zorg wordt gekozen op basis van risico, gezondheid en ondersteuningsbehoefte; geen omgeving of programma kan een klachtenvrij verloop of blijvend herstel garanderen.
Acute ademhalingsproblemen, bewusteloosheid of een mogelijke overdosis worden lokaal als spoed behandeld en mogen niet wachten op een geplande opname of reis.
DIT KAN U VERDER HELPEN
Een goed beginpunt.
Aandoeningen die wij behandelen
OntdekkenZorgmogelijkhedenBeoordeling en behandelplanning voor particuliere behandeling met verblijf
OntdekkenUw verblijf plannenHoe opname werkt
OntdekkenBeoordeling en behandelplanning voor particuliere behandeling met verblijf
OntdekkenUw verblijf plannenHoe opname werkt
OntdekkenBegrijpenAandoeningen die wij behandelen
OntdekkenRedactionele onderbouwing
Bewijs en bronnen
Geselecteerde klinische richtlijnen, peer-reviewed onderzoek en volksgezondheidsbronnen die in dit artikel zijn gebruikt.
Alle 4 bronnen bekijkenMinder bronnen tonen
Klinische context
Heldere informatie wordt geplaatst binnen de context van complexe en gelijktijdig voorkomende problematiek.
Individuele factoren
Beoordeling blijft essentieel, omdat behoeften en risico’s per persoon verschillen.
Volgende stappen
Een vertrouwelijk gesprek kan helpen bepalen welk vervolgtraject het meest passend is.
Weet u niet zeker welk traject bij de situatie past?
Uw opnameteam
Een vertrouwelijk eerste gesprek kan het klinische beeld verhelderen en uitwijzen of onze omgeving passend is.