Iemand met een verslaving kan van anderen houden en om hen geven. Een stoornis in het middelengebruik bepaalt niet of iemand in staat is tot liefde. Wel kan deze stoornis de aandacht, betrouwbaarheid, communicatie en veiligheid binnen een relatie verstoren. Dat onderscheid helpt u om naar het daadwerkelijke gedrag en uw eigen behoeften te kijken, zonder schadelijk gedrag te vergoelijken.
Hoe verslaving een relatie kan beïnvloeden
Hunkering naar middelen, intoxicatie, ontwenningsverschijnselen en de tijd die het verkrijgen of gebruiken van middelen kost, kunnen ten koste gaan van gedeelde verantwoordelijkheden en verbondenheid. Sommige stellen krijgen te maken met geheimhouding, financiële druk, emotionele afstand of het niet nakomen van afspraken. Deze ervaringen verschillen per situatie; ze horen niet onvermijdelijk bij iedereen met een stoornis in het middelengebruik.
Een partner kan veel om u geven en zich toch op een pijnlijke of onveilige manier gedragen. Weten wat de ander voelt, lost niet elk praktisch probleem op. Beslissingen over de relatie kunnen worden gebaseerd op consequent gedrag, respect en veiligheid, in plaats van op pogingen om te bewijzen of de liefde van de ander ‘echt’ is.
Stel geen diagnose op basis van relatieproblemen
Veranderingen in stemming, uitgaven, slaap of beschikbaarheid kunnen verschillende oorzaken hebben. Bij een professionele beoordeling wordt gekeken naar het patroon van middelengebruik, de controle daarover, de gevolgen en andere zorgbehoeften. Het onvermogen om genegenheid te tonen is geen diagnostisch kenmerk van verslaving.
Psychische aandoeningen en middelengebruik kunnen elkaar beïnvloeden, maar niet iedereen gebruikt een middel om aan verborgen trauma’s of emoties te ontsnappen. Een zinvol gesprek begint met observaties en bezorgdheid, niet met een theorie over de motieven van de ander.
Steun bieden
Kies een rustig moment waarop de ander niet onder invloed is en u zich veilig voelt. Benoem concreet waarover u zich zorgen maakt en vraag hoe de ander de situatie ziet. U kunt aanbieden om te helpen een gekwalificeerde zorgverlener te vinden of, als de ander dat wil, mee te gaan naar een afspraak. U kunt de ander op een respectvolle manier blijven aanmoedigen, ook als die nog twijfelt over verandering.
Professionele ondersteuning kan bestaan uit medische zorg, psychologische behandeling, passende medicatie en hulp bij praktische zaken in het dagelijks leven. Welke behandelomgeving geschikt is, hangt af van de behoeften van de persoon. Liefde en steun van familie kunnen bijdragen, maar vervangen geen behandeling en maken u niet verantwoordelijk voor de keuzes van een ander.
Grenzen stellen
- Bepaal welke gedragingen uw veiligheid, financiën of vermogen om uw verantwoordelijkheden na te komen beïnvloeden.
- Geef aan wat u zult doen om uzelf te beschermen, zoals eigen vervoer regelen als iemand heeft gedronken.
- Houd uw grenzen realistisch en vraag advies wanneer een gezamenlijke woning, gedeelde financiën of kinderen beslissingen ingewikkeld maken.
- Blijf gebruikmaken van uw eigen bronnen van emotionele en praktische steun.
Om iemand geven betekent niet automatisch dat u ‘codependent’ bent. Waar het om gaat, is of uw eigen behoeften en autonomie uit beeld raken. U kunt dit bespreken met een therapeut of een hulpverleningsorganisatie voor naasten, zonder een label te hoeven aanvaarden.
Schadelijk gedrag en mishandeling vragen om een afzonderlijke aanpak
Verslaving is geen excuus voor geweld, bedreiging, dwang of seksueel grensoverschrijdend gedrag. U hoeft mishandeling niet te verdragen of als een bewijs van liefde te zien. Voelt u zich onveilig, neem dan contact op met een gespecialiseerde hulpverleningsorganisatie voor huiselijk geweld om vervolgstappen te plannen en schakel bij direct gevaar de hulpdiensten in. Gezamenlijke therapie of een confrontatie kan ongeschikt zijn wanneer er sprake is van mishandeling.
Uzelf beschermen kan betekenen dat u het contact verandert of een relatie beëindigt. Er bestaat geen algemeen geldende beslissing die een algemeen artikel voor u kan nemen. Zoek vertrouwelijk advies waarbij rekening wordt gehouden met veiligheid, mensen die van u afhankelijk zijn en praktische omstandigheden.
Kan het vertrouwen groeien?
Dat kan, maar verbetering is niet gegarandeerd. Betrouwbaarheid, eerlijkheid, respect voor grenzen en blijvende gedragsveranderingen zijn op de langere termijn belangrijk. Behandeling kan die veranderingen ondersteunen. Opnieuw middelen gebruiken is een reden om de zorg en veiligheid opnieuw te beoordelen, geen bewijs dat de ander nooit van u heeft gehouden.
U kunt ook besluiten dat een relatie moet eindigen, terwijl u de ander nog steeds het beste wenst. Herstel en beslissingen over de relatie hangen met elkaar samen, maar blijven afzonderlijke zaken. Beide personen verdienen zorg en zeggenschap over hun eigen leven.


