THE BALANCEhttps://thebalance.clinic/nl/informatiebronnen/verslaving/vijf-fasen-verslavingsherstel/

Zwitserse wortels. Internationale expertise. Persoonlijke zorg, met privacy en discretie.

THE BALANCE

Vertrouwelijk advies

Laten we uw volgende stap bespreken.

Bespreek met ons opnameteam de behandelmogelijkheden voor uzelf of een dierbare.

Privacy en discretie vanaf het eerste gesprek.

Uw opnameteam

Jil Moore
Jil MooreDirecteur cliëntrelaties
Cynthia Nakhle
Cynthia NakhleOpnamemanager
Bel ons opnameteam+41 44 500 5111 Stuur een WhatsApp-berichtBegin een gesprek

Klinische bron

Vijf fasen van verslavingsherstel: een flexibel kader voor verandering

Lees wat het fasenmodel van gedragsverandering inhoudt, wat de beperkingen zijn en hoe individuele beoordeling, behandeling en nazorg herstel kunnen ondersteunen.

Klinisch beoordeeld doorDr. Sarah Boss, MD
Stenen woning met een zwembad, gazon en palmbomen

De vijf fasen van gedragsverandering vormen één kader om de bereidheid tot verandering van middelengebruik te bespreken. Ze zijn geen universeel tijdschema, diagnostische test of reeks stappen die iedereen moet doorlopen. Herstel kan naast veranderingen in gebruik ook betrekking hebben op gezondheid, relaties en dagelijks functioneren. Er zijn meerdere wegen naar herstel.

De oorsprong van het model

Het model is ontwikkeld op basis van onderzoek naar gedragsverandering, onder meer rond roken, en wordt besproken in de richtlijn van SAMHSA over motivatie bij de behandeling van middelengebruik. Een veelgebruikte versie beschrijft voorbeschouwing, overweging, voorbereiding, actie en behoud. Mensen kunnen tussen fasen bewegen of zich klaar voelen om het ene gedrag te veranderen, terwijl ze over ander gedrag nog twijfelen.

De vijf fasen

FaseEen bruikbare beschrijving
VoorbeschouwingDe persoon overweegt op dit moment geen verandering. Mogelijk ziet diegene geen probleem, voelt diegene zich ontmoedigd of zijn er andere prioriteiten.
OverwegingDe persoon overweegt verandering en weegt voordelen, zorgen en praktische belemmeringen tegen elkaar af.
VoorbereidingDe persoon begint een concreet plan te maken, brengt beschikbare steun in kaart en kiest haalbare stappen.
ActieDe persoon brengt veranderingen in de praktijk. Dit kan behandeling, veranderingen in gebruik en aanpassingen aan dagelijkse routines omvatten.
BehoudDe persoon werkt aan het vasthouden van helpende veranderingen en bekijkt opnieuw welke ondersteuning nodig is als omstandigheden veranderen.

Deze benamingen moeten een gesprek openen, niet iemands karakter of recht op zorg bepalen. Opnieuw middelen gebruiken maakt het geleerde niet ongedaan en betekent niet dat iemand als het ware weer bij nul begint.

Het model op een behulpzame manier gebruiken

Vraag wat iemand wil veranderen, wat voor diegene belangrijk is en wat de volgende stap moeilijk maakt. Luister naar zorgen over ontwenning, werk, familie, kosten of eerdere ervaringen met zorg. Bespreek doelen samen, in plaats van ze op te leggen met dreigementen of door schaamte op te roepen.

Ook wie twijfelt over langdurige abstinentie kan advies, een medische beoordeling en ondersteuning bij schadebeperking krijgen. Iemand hoeft niet eerst een dieptepunt te bereiken of motivatie te bewijzen voordat acute gezondheidsbehoeften worden aangepakt. Spoedeisende hulp mag nooit wachten tot iemand een bepaalde fase heeft bereikt.

Behandeling is meer dan een label voor veranderbereidheid

Het middel, het gebruikspatroon, de lichamelijke en psychische gezondheid en de beschikbare ondersteuning geven richting aan de zorg. Psychologische behandelingen, medicatie indien geïndiceerd, praktische hulp en lotgenotensteun kunnen worden gecombineerd. Ambulante behandeling, residentiële verslavingsbehandeling en ziekenhuiszorg voorzien in verschillende behoeften; luxe voorzieningen zijn geen bewijs voor betere hersteluitkomsten.

Voorgeschreven geneesmiddelen voor een stoornis in het gebruik van opioïden, waaronder buprenorfine en methadon, zijn verenigbaar met herstel. Begeleiding bij ontwenning is niet voor iedereen de eerste stap en vormt op zichzelf geen volledige behandeling. Vraag bij mogelijke alcohol- of benzodiazepineafhankelijkheid medisch advies voordat u abrupt mindert of stopt, omdat ontwenning gevaarlijk kan zijn.

Nazorg en tegenslagen

Nazorg kan helpen bij trek in middelen, slaap, stemming, relaties en praktische problemen. De vorm en duur moeten bij de persoon passen, in plaats van uit te gaan van een verplicht programma van één of twee jaar. Sommige mensen hebben baat bij langdurigere ondersteuning of medicatie, en behoeften kunnen in de loop van de tijd veranderen.

Stress, pijn, prikkels die samenhangen met eerder gebruik en sociale situaties kunnen het moeilijker maken, maar uitlokkende factoren verschillen per persoon. Een plan kan vroege waarschuwingssignalen, bruikbare manieren om met moeilijke situaties om te gaan en contactpersonen in kaart brengen. Opnieuw gebruiken vraagt om een herbeoordeling van de veiligheid en de behandeling; het is niet onvermijdelijk en ook geen bewijs van falen.

Na een periode zonder opioïden kan de tolerantie zijn afgenomen en kan het risico op een overdosis toenemen als iemand opnieuw gebruikt. Bespreek naloxon en het voorkomen van een overdosis met een behandelaar of lokale zorgdienst. Bij ernstige intoxicatie, ademhalingsproblemen, epileptische aanvallen of direct gevaar voor zelfbeschadiging is spoedeisende hulp nodig.

Vragen

Veelgestelde vragen

Kan iemand herstellen zonder alle vijf fasen te doorlopen?

Ja. Het model is een manier om verandering te beschrijven, geen verplicht behandelprotocol. Iemands herstel past mogelijk niet precies binnen deze categorieën.

Betekent herstel dat verslaving blijvend bepaalt wie iemand is?

Nee. Veel mensen brengen blijvende veranderingen tot stand en bouwen een betekenisvol leven op. Sommigen hebben doorlopende ondersteuning nodig, terwijl anderen na verloop van tijd minder nodig hebben. Beslissingen moeten aansluiten bij de individuele omstandigheden, in plaats van bij een vaststaande aanname over een levenslange identiteit of onvermogen.

Hoe kunnen familieleden of vrienden helpen?

Bied ruimte voor een rustig gesprek, geef praktische steun en moedig aan om deskundige zorg te zoeken. Respecteer grenzen en zoek zo nodig ook ondersteuning voor uzelf. Probeer gevaarlijke ontwenning niet thuis te begeleiden en ga er niet van uit dat de behandelervaring van één persoon voor iedereen geldt.

Redactionele onderbouwing

Bewijs en bronnen

Geselecteerde klinische richtlijnen, peer-reviewed onderzoek en volksgezondheidsbronnen die in dit artikel zijn gebruikt.

02Prochaska en DiClemente: oorspronkelijk onderzoek naar verandering van rookgedragBron bekijken
Alle 5 bronnen bekijkenMinder bronnen tonen
05MedlinePlus: behandeling van een stoornis in het gebruik van opioïdenBron bekijken
Wat dit omvat
01

Klinische context

Heldere informatie wordt geplaatst binnen de context van complexe en gelijktijdig voorkomende problematiek.

02

Individuele factoren

Beoordeling blijft essentieel, omdat behoeften en risico’s per persoon verschillen.

03

Volgende stappen

Een vertrouwelijk gesprek kan helpen bepalen welk vervolgtraject het meest passend is.

Weet u niet zeker welk traject bij de situatie past?

Uw opnameteam

Jil Moore
Jil MooreDirecteur cliëntrelaties
Cynthia Nakhle
Cynthia NakhleOpnamemanager

Een vertrouwelijk eerste gesprek kan het klinische beeld verhelderen en uitwijzen of onze omgeving passend is.

THE BALANCE
EEN EERSTE STAP

Vragen over onze behandeling