Verslavingsherstel vormgeven: anders denken over terugval, resultaten en ondersteuning

In mijn gesprek met Johan Sorensen viel mij op hoe verslaving, emotionele pijn en de voorwaarden die duurzaam herstel mogelijk maken met elkaar werden verbonden. Deze onderwerpen worden vaak afzonderlijk besproken, hoewel ze elkaar in iemands leven voortdurend kunnen beïnvloeden.

Ik werd eraan herinnerd dat stoppen met bepaald gedrag slechts één onderdeel van herstel is. Blijvende verandering hangt vaak af van inzicht in wat het middel of gedrag bood, wat aan het licht komt wanneer dit wegvalt en welke relaties en structuren een andere manier van leven kunnen ondersteunen.

Dit is ook waarom terugval eerlijk moet worden onderzocht en niet simpelweg als moreel falen moet worden beschouwd. Veiligheid en verantwoordelijkheid zijn belangrijk, maar schaamte biedt zelden een stabiele basis voor verandering. Een samenhangend plan moet aandacht besteden aan de persoon, diens omgeving en de periode nadat intensieve ondersteuning is beëindigd.

Mijn bredere overweging is dat balans geen vaststaande eindbestemming is. Het is het vermogen om op te merken wat er gebeurt, te begrijpen wat hier mogelijk aan ten grondslag ligt en bewuster te reageren. Professionele ondersteuning kan dit vermogen helpen ontwikkelen, maar moet geworteld blijven in de omstandigheden, keuzes en veiligheid van de persoon.

De aflevering verbreedt het gesprek ook voorbij beperkte opvattingen over herstel. Er wordt onderzocht hoe resultaten worden gemeten, waarom alleen abstinentie niet genoeg is en hoe verbondenheid, vriendelijkheid en toegankelijke ondersteuning een centrale rol spelen bij blijvende verandering.

Johan Sorensen werkt al meer dan 25 jaar in de geestelijke gezondheidszorg. In die periode heeft hij behandelfaciliteiten en programma’s in het Verenigd Koninkrijk, het Midden-Oosten en de Verenigde Staten opgezet en geleid. Johan werd aanvankelijk opgeleid als therapeut en heeft in elke fase van de zorgverlening gewerkt, van direct klinisch werk tot programmaontwikkeling en leidinggeven. Hij was ook bestuurslid van liefdadigheidsorganisaties en adviseerde de media over onderwerpen rond geestelijke gezondheid en verslaving. Later richtte hij Portobello Behavioural Health op om zich te richten op gepersonaliseerde, praktische oplossingen die personen, families en organisaties in het volledige zorgcontinuüm ondersteunen.

Tijdens het gesprek komen we steeds terug op het belang om verder te kijken dan zichtbare symptomen of gedragingen. Het doel is niet om iedere ervaring vanuit één verklaring te benaderen, maar om inzicht te krijgen in de combinatie van voorgeschiedenis, relaties, lichaam, omgeving en betekenis die voor deze persoon relevant kan zijn.