Dihydrocodeïne is een opioïde geneesmiddel dat wordt gebruikt tegen pijn. Het kan sedatie, ademhalingsdepressie, tolerantie en lichamelijke afhankelijkheid veroorzaken. Sommige mensen ontwikkelen een verslaving aan opioïden: een afzonderlijke klinische aandoening die wordt gekenmerkt door verminderde controle, een sterk verlangen naar het middel, aanhoudend gebruik ondanks schade en aanverwante kenmerken. Gebruik op voorschrift en lichamelijke afhankelijkheid betekenen op zichzelf niet dat er sprake is van verslaving.
Bij het voorschrijven van dihydrocodeïne moeten de risico’s van verkeerd gebruik, afhankelijkheid, verslaving en overdosering worden besproken. Het individuele risico verschilt. Niet-onderbouwde ranglijsten of voorschrijftrends mogen niet worden gebruikt om te voorspellen wat er bij een bepaalde patiënt zal gebeuren.
In het Verenigd Koninkrijk is dihydrocodeïne een van verschillende opioïde geneesmiddelen die tegen pijn worden gebruikt. Goedgekeurde indicaties en toedieningsvormen verschillen per product; de actuele productinformatie en de instructies van de voorschrijver bepalen hoe het moet worden gebruikt.
Gebruik van opioïden op voorschrift en niet-medisch gebruik zijn verschillende situaties. Dit artikel richt zich op de veiligheid van dihydrocodeïne, signalen van een stoornis in het gebruik van opioïden, handelen bij overdosering en wetenschappelijk onderbouwde behandeling, zonder aan te nemen dat voorgeschreven gebruik onvermijdelijk overgaat in verkeerd gebruik.
Britse toezichthouders waarschuwen dat langdurig opioïdengebruik kan leiden tot tolerantie, afhankelijkheid en verslaving, ook bij therapeutische doses. Voorschrijvers moeten behandeldoelen afspreken, de voordelen en nadelen evalueren en plannen hoe de behandeling wordt beëindigd.
Dihydrocodeïne werkt op opioïdreceptoren om pijn te verminderen en kan ook slaperigheid of euforie veroorzaken. Herhaald gebruik kan leiden tot tolerantie en lichamelijke afhankelijkheid. Een stoornis in het gebruik van opioïden wordt vastgesteld op basis van een breder patroon, zoals verminderde controle, een sterk verlangen naar het middel en aanhoudend gebruik ondanks schade, niet op basis van één effect of symptoom.
Voorgeschreven behandeling leidt niet automatisch van tolerantie tot afhankelijkheid en vervolgens verslaving. Dihydrocodeïne is niet het enige opioïde op voorschrift in het Verenigd Koninkrijk. Sommige apotheekproducten bevatten een lage dosis dihydrocodeïne in combinatie met een ander geneesmiddel, maar de beschikbaarheid en beperkingen hangen af van het toegelaten product en de actuele Britse regels.
Sommige mensen nemen meer dihydrocodeïne dan voorgeschreven, gebruiken het om niet-medische redenen of combineren het met andere middelen. Deze gebruikspatronen verhogen het risico, maar mogen niet bij iedere patiënt worden verondersteld. Elk verlies van controle, sterk verlangen naar het middel, aanhoudend gebruik ondanks schade of onveilig combinatiegebruik vraagt om beoordeling.
Wat is dihydrocodeïne: medische toepassingen en voorschriften
Dihydrocodeïne is een semisynthetisch opioïde dat uit codeïne wordt gemaakt. Volgens Cancer Research UK is het verkrijgbaar in verschillende vormen, zoals tabletten, capsules en vloeibare preparaten, en wordt het doorgaans voorgeschreven voor de behandeling van matige tot ernstige pijn.
Dihydrocodeïne kan worden voorgeschreven wanneer een opioïde geschikt wordt geacht voor pijn, maar de indicatie, toedieningsvorm en behandelduur hangen af van het toegelaten product en de individuele klinische omstandigheden. De voordelen en nadelen moeten worden geëvalueerd, vooral bij langduriger behandeling.
Waarom is dihydrocodeïne verslavend?
Dihydrocodeïne werkt voornamelijk op opioïdreceptoren, verandert de overdracht van pijnsignalen en kan sedatie of euforie veroorzaken. Bij herhaald gebruik kan tolerantie ontstaan, maar dosisverhogingen mogen alleen plaatsvinden na klinische beoordeling, omdat een hogere blootstelling de bijwerkingen en het risico op overdosering kan vergroten.
Lichamelijke afhankelijkheid betekent dat ontwenningsverschijnselen kunnen optreden na abrupt verminderen of stoppen; dit is niet hetzelfde als verslaving. Bij een stoornis in het gebruik van opioïden is sprake van verminderde controle, een sterk verlangen naar het middel en aanhoudend gebruik ondanks schade. Beide problemen moeten zonder stigma met een bevoegde behandelaar worden besproken.
Mensen moeten vóór en tijdens de behandeling duidelijke informatie krijgen over de risico’s van afhankelijkheid, verslaving, overdosering en ontwenning. Niet iedereen die dihydrocodeïne gebruikt, ontwikkelt lichamelijke afhankelijkheid of een stoornis in het gebruik van opioïden. Als afhankelijkheid is ontstaan, kan abrupt stoppen ontwenningsverschijnselen veroorzaken en kan een individueel afbouwplan nodig zijn.
Niet-medisch gebruik van dihydrocodeïne en het risico op overdosering
Niet-medisch gebruik omvat het anders innemen van dihydrocodeïne dan voorgeschreven, het gebruiken van andermans medicatie of het nastreven van een roes. Het risico neemt toe bij grotere of onvoorspelbare hoeveelheden, verminderde tolerantie, onbekende producten en combinatie met alcohol, benzodiazepinen, gabapentinoïden of andere sederende middelen. Elk opioïde kan fatale ademhalingsdepressie veroorzaken.
Dihydrocodeïne en alcohol: het risico van middelen combineren
Een bijzonder gevaarlijke praktijk bij recreatief gebruik van dihydrocodeïne is het combineren met alcohol. Dihydrocodeïne en alcohol hebben beide een dempende werking op het centrale zenuwstelsel. De combinatie kan diepe sedatie, ademhalingsdepressie, coma en overlijden veroorzaken. Het risico is onvoorspelbaar, dus alcohol moet worden vermeden tenzij de voorschrijver of apotheker uitdrukkelijk anders heeft geadviseerd.
Hoelang blijft dihydrocodeïne in uw lichaam?
Hoelang de effecten aanhouden en het middel of de afbraakproducten aantoonbaar blijven, hangt af van de toedieningsvorm, dosis, stofwisseling, orgaanfunctie en gebruikte test. Een ervaren ‘crash’ verklaart op zichzelf geen verslaving; herhaald doseren om ontwenningsverschijnselen te vermijden kan wijzen op lichamelijke afhankelijkheid en moet aanleiding geven tot klinische beoordeling.
Herhaald gebruik om ontwenningsverschijnselen te verlichten kan het aanhoudende gebruik versterken, maar een stoornis in het gebruik van opioïden wordt beoordeeld op basis van het volledige patroon van symptomen en schade, niet op basis van één cyclus.
Net als andere opioïden kan dihydrocodeïne bij gebruik volgens voorschrift verschillende bijwerkingen veroorzaken. Veelvoorkomende lichamelijke bijwerkingen zijn [3]:
- Slaperigheid en duizeligheid
- Misselijkheid en braken
- Een kenmerkende bijwerking van opioïden: obstipatie.
- Hoofdpijn
- Droge mond
Bijwerkingen kunnen ernstiger worden bij een hogere blootstelling of combinatie met andere sederende middelen. Slaperigheid en duizeligheid kunnen het autorijden, werken en andere activiteiten die alertheid vereisen belemmeren; volg de productwaarschuwing en het advies van de behandelaar.
Ernstige effecten van dihydrocodeïne en het risico op overdosering
Ernstige effecten kunnen bij elke toedieningsvorm optreden wanneer te veel wordt ingenomen, de tolerantie is verminderd of dihydrocodeïne wordt gecombineerd met alcohol of andere sederende middelen. Het risico kan niet uitsluitend uit de tabletsterkte worden afgeleid.
Dit zijn onder meer:
- Ademhalingsdepressie (langzame en oppervlakkige ademhaling)
- Extreme slaperigheid en verwardheid
- In ernstige gevallen kan bewusteloosheid of coma optreden.
- Verhoogd risico op overdosering bij combinatie met alcohol, benzodiazepinen, gabapentinoïden of andere sederende middelen
Stemming, slaap en cognitief functioneren kunnen worden beïnvloed door dihydrocodeïne, ontwenning, pijn, andere middelen of bijkomende aandoeningen. Angst of somberheid moet worden beoordeeld, in plaats van aan te nemen dat deze uitsluitend door verslaving wordt veroorzaakt.
Langetermijngevolgen van dihydrocodeïneverslaving voor de gezondheid
Langdurig opioïdengebruik kan aanhoudende obstipatie, sedatie, hormonale effecten, tolerantie, afhankelijkheid en door opioïden veroorzaakte verhoogde pijngevoeligheid veroorzaken. Het risico op overdosering wordt sterk beïnvloed door de dosis, tolerantie, gezondheidstoestand en andere sederende middelen. Risico’s voor de lever kunnen ook voortkomen uit combinatieproducten met paracetamol; niet-onderbouwde beweringen over onvermijdelijke orgaanschade moeten worden vermeden.
Een stoornis in het gebruik van opioïden kan samengaan met angst, depressie, trauma en andere psychische aandoeningen, maar de oorzakelijke verbanden verschillen. Geïntegreerde beoordeling en behandeling kunnen zowel het middelengebruik als de psychische gezondheid aanpakken zonder de persoon de schuld te geven.
Sedatie, verstoorde slaap, pijn, andere geneesmiddelen en middelengebruik kunnen de concentratie of het geheugen beïnvloeden. Aanhoudende cognitieve klachten vereisen klinische beoordeling, in plaats van uit te gaan van onomkeerbare achteruitgang.
Hoe een overdosering ontstaat
Een overdosering kan ontstaan door doseringsfouten, verminderde tolerantie, niet-medisch gebruik, onverwachte bestanddelen in een product of combinatie met andere sederende middelen. Het belangrijkste gevaar is ademhalingsdepressie: de ademhaling wordt langzaam, oppervlakkig of stopt, wat schade door zuurstoftekort, coma of overlijden kan veroorzaken.
Alcohol, benzodiazepinen, gabapentinoïden, slaapmiddelen en andere opioïden kunnen sedatie en ademhalingsdepressie versterken. Combinatie met dihydrocodeïne kan fataal zijn en vereist specifiek medisch advies.
Symptomen van overdosering en wat u moet doen
Het herkennen van de signalen van een overdosering met dihydrocodeïne kan levens helpen redden. Belangrijke signalen zijn:
- Extreme slaperigheid of niet wakker te krijgen zijn
- Vertraagde of onregelmatige ademhaling
- Blauwe of bleke huid, vooral rond de lippen of nagels (door zuurstoftekort)
- Speldenknopkleine pupillen
- Lage bloeddruk of zwakke polsslag
- Verminderd bewustzijn of onvoldoende reactie op prikkels.
Bel bij een vermoeden van overdosering onmiddellijk 999, dien naloxon toe als dat beschikbaar is, ondersteun de ademhaling volgens de instructies en blijf bij de persoon. Naloxon kan de effecten van opioïden tijdelijk opheffen, maar herhaalde doses kunnen nodig zijn en de werking kan eerder verdwijnen dan die van dihydrocodeïne. Een spoedbeoordeling blijft daarom essentieel.
Wat gebeurt er tijdens de ontwenning van dihydrocodeïne?
Ontwenningsverschijnselen kunnen optreden wanneer iemand die lichamelijk afhankelijk is, dihydrocodeïne abrupt vermindert of stopt. De symptomen kunnen belastend zijn, maar de ernst verschilt. Een behandelaar kan helpen een individueel afbouwplan of een behandeling voor een stoornis in het gebruik van opioïden op te stellen, zonder aan te nemen dat iedereen dezelfde behandelsetting nodig heeft.
Het begin en de duur van de ontwenning hangen af van de toedieningsvorm, dosis, gebruiksduur, stofwisseling, gezondheidstoestand en andere middelen. Mogelijke symptomen zijn:
- Zweten en koude rillingen
- Spierpijn en andere pijnklachten
- Misselijkheid, braken en diarree.
- Rusteloosheid en slapeloosheid
- Versnelde hartslag
Angst, prikkelbaarheid, rusteloosheid en een sterk verlangen naar het middel kunnen de ontwenning vergezellen. Opnieuw gebruiken is geen persoonlijk falen; het geeft aan dat medicatie, preventie van overdosering en doorlopende ondersteuning opnieuw moeten worden beoordeeld, omdat de tolerantie kan zijn afgenomen.
Hoe u ontwenningsverschijnselen kunt beheersen en uw terugvalrisico kunt verminderen
Het behandelen van ontwenningsverschijnselen is slechts één onderdeel van de zorg. In het Verenigd Koninkrijk kunnen methadon of buprenorfine worden gebruikt als eerstekeusbehandeling voor opioïdsubstitutie om ontwenningsverschijnselen en het sterke verlangen naar het middel te verminderen. Deze behandeling kan als onderhoudsbehandeling worden voortgezet. Het doel en de duur moeten individueel worden afgesproken; de behandeling is niet simpelweg een lagere dosis om iedereen van opioïden te laten afbouwen.
Psychosociale ondersteuning kan medicatie aanvullen door aandacht te besteden aan doelen, copingvaardigheden, relaties en bijkomende behoeften. Cognitieve gedragstherapie, motiverende benaderingen, lotgenotenondersteuning of gezinsgerichte begeleiding kunnen worden aangeboden op basis van voorkeuren en klinische behoeften.
Beschikbare behandelprogramma’s voor dihydrocodeïneverslaving
Behandeling voor een stoornis in het gebruik van opioïden is beschikbaar in de wijk, ambulant, residentieel en met klinische opname. De keuze voor een behandelsetting moet aansluiten bij de ernst van de symptomen, het risico op overdosering en ontwenning, de lichamelijke en psychische gezondheid, sociale omstandigheden, veiligheid, toegankelijkheid en de voorkeuren van de persoon.
Zorg bij ontwenning en medicatie: Detoxificatie is geen verplichte eerste stap vóór behandeling. Methadon of buprenorfine kunnen opioïdafhankelijkheid behandelen via stabilisatie, gevolgd door onderhoudsbehandeling of een afgesproken afbouwschema. De zorg moet preventie van overdosering en doorlopende controles omvatten, omdat ontwenning alleen de aanhoudende stoornis in het gebruik van opioïden niet behandelt.
Residentiële behandeling of klinische opname: Een gestructureerde setting kan passend zijn wanneer medische, psychiatrische, sociale of veiligheidsbehoeften niet voldoende binnen ambulante zorg kunnen worden opgevangen. Niet elk residentieel programma biedt 24-uurs medische zorg, en behandeling mag niet worden voorgesteld als een traject met een voor iedereen vaststaande duur.
Ambulante behandeling: Bij ambulante zorg kan iemand thuis blijven wonen en op geplande momenten zorg ontvangen. Deze zorg kan medicatie voor een stoornis in het gebruik van opioïden, psychosociale behandeling, ondersteuning van de lichamelijke en psychische gezondheid en schadebeperking bieden. De geschiktheid hangt af van de vastgestelde behoeften, niet van het etiket ‘lichte’ verslaving.
Lotgenotenondersteuning: Zelfhulp- en lotgenotengroepen kunnen verbondenheid en gedeelde ervaringen bieden aan mensen die daar behoefte aan hebben. Deelname is vrijwillig en kan geïndiceerde medicatie of klinische zorg aanvullen, maar mag deze niet vervangen.
Verslaving overwinnen: van detox tot langdurig herstel in het Verenigd Koninkrijk
Het behandelen van ontwenningsverschijnselen is niet het eindpunt van de behandeling van een stoornis in het gebruik van opioïden. Doorlopende medicatie, psychosociale ondersteuning, preventie van overdosering en praktische hulp kunnen in de loop van de tijd worden aangepast. Vervolgzorg moet worden gepland vóór overgangen in de zorg, wanneer het risico op overdosering kan toenemen.
Therapie en begeleiding: Geen enkele therapie is voor iedereen het meest geschikt. Cognitieve gedragstherapie, motiverende benaderingen, groeps- of gezinsgerichte begeleiding en andere vormen van ondersteuning kunnen helpen wanneer ze aansluiten bij de doelen, voorkeuren en bijkomende behoeften van de persoon.
Medicatie voor een stoornis in het gebruik van opioïden: Methadon of buprenorfine kunnen ontwenningsverschijnselen, het sterke verlangen naar het middel en het risico op overdosering en overlijden verminderen en kunnen als langdurige behandeling worden voortgezet. Medicatie vereist geen voorafgaande detoxificatie. Psychosociale ondersteuning moet worden aangeboden zonder deze als voorwaarde te stellen voor toegang tot geïndiceerde medicatie.
Preventie van hervat gebruik en overdosering: In een plan kunnen risicosituaties, copingstrategieën, toegang tot naloxon en te benaderen personen of diensten worden vastgelegd. Als het gebruik wordt hervat, is het belangrijk de zorg snel voort te zetten of opnieuw op te starten, omdat verminderde tolerantie het risico op overdosering verhoogt.
Doorlopende ondersteuning is essentieel
Een stoornis in het gebruik van opioïden kan doorlopende of periodieke zorg vereisen. Vervolgzorg kan bestaan uit medicatiebeoordelingen, therapie, lotgenotenondersteuning, lichamelijke en psychische gezondheidszorg, ondersteuning bij huisvesting of sociale problemen en afspraken over naloxon. De frequentie moet individueel worden afgestemd en de doelen moeten samen met de persoon worden bepaald, in plaats van uit te gaan van één model van abstinentie.
DIT KAN U VERDER HELPEN
Een goed beginpunt.
Privé-verslavingskliniek voor verslaving
OntdekkenBegrijpen02Privé-afkickkliniek voor opioïdenverslaving
OntdekkenBegrijpen03Privékliniek voor depressie
OntdekkenBeoordeling en behandelplanning voor particuliere behandeling met verblijf
OntdekkenUw verblijf plannen02Hoe opname werkt
OntdekkenBegrijpen03Privé-verslavingskliniek voor verslaving
OntdekkenVoor familieleden
OntdekkenUw verblijf plannen02Interventie en crisisondersteuning
OntdekkenBegrijpen03Privé-verslavingskliniek voor verslaving
OntdekkenVoor verwijzende professionals
OntdekkenOntdekken02Klinische governance en veiligheid
OntdekkenBegrijpen03Privé-verslavingskliniek voor verslaving
OntdekkenRedactionele onderbouwing
Bewijs en bronnen
Geselecteerde klinische richtlijnen, peer-reviewed onderzoek en volksgezondheidsbronnen die in dit artikel zijn gebruikt.
Alle 14 bronnen bekijkenMinder bronnen tonen
Klinische context
Heldere informatie wordt geplaatst binnen de context van complexe en gelijktijdig voorkomende problematiek.
Individuele factoren
Beoordeling blijft essentieel, omdat behoeften en risico’s per persoon verschillen.
Volgende stappen
Een vertrouwelijk gesprek kan helpen bepalen welk vervolgtraject het meest passend is.
Weet u niet zeker welk traject bij de situatie past?
Uw opnameteam


Een vertrouwelijk eerste gesprek kan het klinische beeld verhelderen en uitwijzen of onze omgeving passend is.
Volgende
