Luisteren naar verhalen over geweld, mensen ondersteunen die een trauma hebben meegemaakt of herhaaldelijk traumatisch materiaal bekijken kan invloed hebben op degenen die dit werk doen. De term plaatsvervangende traumatisering beschrijft de impact van indirecte blootstelling aan de traumatische ervaringen van anderen, waaronder veranderingen in overtuigingen, emoties en het gevoel van veiligheid.
Zorgmedewerkers, medewerkers van slachtofferhulp, hulpverleners bij noodsituaties en andere professionals kunnen hiermee te maken krijgen. Reacties verschillen. Het is onjuist om aan te nemen dat een verpleegkundige of andere professional onvermijdelijk verhardt, minder goed gaat functioneren of niet kan herstellen doordat diegene zorgt voor mensen die een trauma hebben meegemaakt.
Verwante begrippen begrijpen
Plaatsvervangende traumatisering, secundaire traumatische stress, compassiemoeheid en burn-out worden soms in één adem genoemd, maar beschrijven niet precies dezelfde ervaring. Secundaire traumatische stress verwijst vaak naar traumagerelateerde klachten na indirecte blootstelling. Burn-out betreft de gevolgen van chronische werkstress en is niet beperkt tot werk met trauma.
Deze begrippen kunnen helpen om een gesprek te beginnen, maar vervangen geen professionele beoordeling. Iemand kan ondersteuning nodig hebben bij slaapproblemen, depressie, angst, traumaklachten of werkdruk, ongeacht of een bepaald label van toepassing is.
Veranderingen om op te letten
Mogelijke signalen zijn aanhoudende, opdringende beelden of gedachten over het werk, een verstoorde slaap, emotionele verdoving, prikkelbaarheid, terugtrekgedrag, concentratieproblemen of een groeiend gevoel dat de wereld onveilig is. Sommige mensen merken veranderingen in hun relaties, hun grenzen of hun vermogen om na het werk los te komen van wat zij hebben meegemaakt.
Deze ervaringen zijn niet specifiek voor plaatsvervangende traumatisering en komen niet bij iedereen voor. Sta stil bij hoelang ze al aanhouden, of ze erger worden en hoe ze het dagelijks leven beïnvloeden. Ook lichamelijke klachten verdienen passende medische aandacht en moeten niet automatisch aan stress worden toegeschreven.
De persoon en de werkomgeving
De impact van blootstelling hangt van meer af dan alleen individuele veerkracht. Werkbelasting, herhaalde blootstelling, beschikbare supervisie, steun binnen het team, praktische middelen en de mogelijkheid om tussen belastende taken te herstellen, kunnen allemaal relevant zijn voor een ondersteuningsplan.
De persoonlijke voorgeschiedenis en actuele druk kunnen een rol spelen, maar mogen niet worden gebruikt om iemand de schuld te geven van diens problemen. Empathie is waardevol in de zorg. Geslacht, leeftijd of de bereidheid om zich sterk bij anderen betrokken te voelen, rechtvaardigen geen voorspelling over hoe een specifieke persoon zal reageren.
Praktische stappen voor uzelf
Als u een verandering opmerkt, overweeg dan om te praten met een leidinggevende die u vertrouwt, de bedrijfsgezondheidsdienst of een passende behandelaar. Beschrijf de concrete gevolgen en de ondersteuning die u nodig hebt. Maak waar mogelijk haalbare afspraken over grenzen aan het werk, pauzes en blootstelling aan belastend materiaal.
Regelmatig voldoende gelegenheid om te slapen, beweging, relaties buiten het werk en activiteiten die u prettig vindt, kunnen het welzijn ondersteunen. Ze bieden geen garantie tegen psychische klachten en mogen niet opnieuw een prestatie-eis worden. Ga er niet van uit dat een vakantie of één zelfzorgoefening aanhoudende klachten zal oplossen.
Wat organisaties kunnen doen
De Vicarious Trauma Toolkit van het Office for Victims of Crime richt zich op de verantwoordelijkheid van organisaties. De hulpmiddelen kunnen organisaties helpen hun sterke punten en tekortkomingen in kaart te brengen en vervolgens veranderingen te plannen in beleid, supervisie, scholing en ondersteuning van medewerkers.
Een passende aanpak moet het mogelijk maken om zorgen zonder stigmatisering te bespreken, duidelijk maken hoe medewerkers toegang krijgen tot vertrouwelijke zorg en vermijdbare werkdruk aanpakken. Medewerkers vragen aan zelfzorg te doen terwijl schadelijke werkomstandigheden onveranderd blijven, is een onvolledige aanpak.
Wanneer professionele hulp passend is
Vraag om een professionele beoordeling wanneer klachten aanhouden, het functioneren verstoren of moeilijk te hanteren zijn. Een behandelaar kan de volledige situatie onderzoeken en zorg aanbevelen voor de vastgestelde problemen. Traumagerichte behandeling kan passend zijn bij een vastgestelde traumagerelateerde aandoening; deze mag niet uitsluitend op basis van iemands beroep worden voorgeschreven.
Herstel en aanpassing verschillen van persoon tot persoon. Er is geen grond om een hele beroepsgroep te vertellen dat slechts een kleine minderheid kan herstellen. Bij direct gevaar, de intentie om een einde aan het leven te maken of het onvermogen om de eigen veiligheid te waarborgen, is dringend lokale hulp nodig.
