Aandacht voor welzijn in ons leven versterkt onze veerkracht en stelt ons in staat om ondanks tegenslagen tot bloei te komen. Het holistische model voor gezondheid en welzijn bevordert emotioneel, lichamelijk, werkgerelateerd, sociaal, spiritueel en intellectueel welzijn. Om een alomvattend gevoel van welzijn en voldoening te bereiken, moeten we aandacht besteden aan alle zes dimensies van gezondheid en welzijn in ons leven. Deze begrippen sluiten aan bij de al langer gehanteerde definitie van wellness. Wellness is een proactief proces waarbij mensen zich bewust worden van hun mogelijkheden en keuzes maken voor een beter leven.
Dit samenhangende model van de zes dimensies van welzijn, ontwikkeld door dr. Bill Hettler, biedt de categorieën waarop deskundige instanties op het gebied van gezondheid en welzijn hun informatie en diensten baseren. Het begrip wellness wordt in uiteenlopende contexten gebruikt. Ondanks verschillende opvattingen over wat wellness inhoudt, hebben deze instanties, met ondersteuning van deskundigen op het gebied van gezondheid en welzijn, uiteenlopende interpretaties en modellen van wellness aangeboden.
Volgens deze benadering lijkt wellness een doelgericht, zelfgestuurd en voortdurend proces om het eigen potentieel volledig te verwezenlijken. Wellness is een veelzijdig en holistisch begrip dat iemands leefstijl, spiritueel en mentaal welzijn en zowel de directe als de bredere leefomgeving omvat. Wellness werkt opbeurend en geruststellend.
Hoewel u niet altijd uw gezondheid kunt beïnvloeden, kunt u wel kiezen voor wellness door verantwoord te leven en proactief aan uw welzijn te werken.
Gezondheid omvat de diagnose van aandoeningen en ziekten, de vatbaarheid voor ziekten en onverwacht letsel.
Wellness is een dynamisch proces van ontwikkeling en vooruitgang dat leidt tot optimale gezondheid en optimaal welzijn. Het houdt verband met actief deelnemen aan activiteiten, keuzes maken en de leefstijl aanpassen, risicofactoren verminderen die iemand kunnen schaden, aandacht besteden aan voeding, evenwichtig eten en spirituele gewoonten beoefenen die de gezondheid als geheel bevorderen.
Omstandigheden of handelingen die de kans op ziekte of letsel vergroten, worden risicofactoren genoemd. Onder meer de volgende risicofactoren kunnen de gezondheid schaden:
- Roken: roken draagt in belangrijke mate bij aan longkanker en hartziekten.
- Alcohol drinken en illegale middelen gebruiken: alcoholgebruik kan leiden tot een verminderde leverfunctie, hartziekten, een beroerte en kanker.
- Onbeschermde seks: seksueel overdraagbare infecties, zoals een infectie met het humaan immunodeficiëntievirus, worden via onbeschermde seks overgedragen.
- Extreme sporten en lichamelijke activiteit: deze kunnen botbreuken en ander letsel veroorzaken.
Wie zijn gezondheid wil verbeteren, begint meestal met voeding en beweging. Om zich gezond te voelen en gezond te blijven, is er echter meer om rekening mee te houden dan alleen lichamelijke gezondheid.
Wellness wordt omschreven als het streven naar voortdurende vooruitgang en evenwicht binnen de zes dimensies van gezondheid. Veel mensen associëren ‘wellness’ uitsluitend met lichamelijke gezondheid. Het woord roept beelden op van voeding, beweging, gewichtsbeheersing, bloeddruk enzovoort. Wellness omvat echter veel meer dan lichamelijk welzijn. Lichamelijk, spiritueel en mentaal welzijn maken er allemaal deel van uit. Kwaliteit van leven ontstaat uit een complexe samenhang.
Vaak worden binnen welzijn zes dimensies onderscheiden. Elke dimensie beïnvloedt en overlapt de andere en draagt bij aan ons persoonlijke gevoel van welzijn of kwaliteit van leven. Soms treedt één dimensie sterker op de voorgrond dan de andere, maar langdurige verwaarlozing van welke dimensie dan ook heeft negatieve gevolgen voor de algehele gezondheid.
Hieronder volgt een overzicht van de zes dimensies van gezondheid en welzijn:
Lichamelijk
De lichamelijke dimensie erkent het belang van regelmatige beweging. Lichamelijke ontwikkeling bevordert kennis over voeding en voedingsstoffen en gaat het gebruik van tabak en drugs en overmatig alcoholgebruik tegen. De combinatie van passende beweging en goede eetgewoonten leidt tot optimaal welzijn. Wanneer u aan uw welzijn werkt, probeert u tijd te besteden aan het verbeteren van spierkracht, lenigheid en uithoudingsvermogen. Tegelijk neemt u veiligheidsmaatregelen, zoals medische zelfzorg en passend gebruik van de gezondheidszorg. Eigen verantwoordelijkheid en zorg voor lichte klachten behoren tot de lichamelijke dimensie van welzijn, net als weten wanneer professionele medische hulp nodig is. Door aan uw welzijn te werken, zult u in staat zijn om zelf uw vitale functies te controleren en te volgen en waarschuwingssignalen van uw lichaam te herkennen.
U zult het verband tussen goede voeding en het functioneren van uw lichaam herkennen en waarderen. De psychologische voordelen van meer zelfvertrouwen, zelfbeheersing, doorzettingsvermogen en richting in het leven volgen doorgaans op de lichamelijke voordelen: er goed uitzien en u goed voelen.
De volgende uitgangspunten gelden voor lichamelijk welzijn:
- Het is beter om voedingsmiddelen en dranken te gebruiken die de gezondheid bevorderen dan producten die haar schaden.
- Lichamelijk fit zijn is beter dan een slechte conditie hebben.
Sociaal
De sociale dimensie stimuleert mensen om iets terug te doen voor hun omgeving en gemeenschap. Zij benadrukt de onderlinge verbondenheid van mensen en natuur.
Naarmate u verder werkt aan uw welzijn, wordt u zich bewuster van uw rol in de samenleving en de invloed die u in verschillende situaties heeft. Door gezonder leven te stimuleren en beter te communiceren met de mensen om u heen, draagt u actief bij aan een betere wereld. Daarbij vindt u de kracht om doelbewuste keuzes te maken die persoonlijke relaties en betekenisvolle vriendschappen versterken en uw woonomgeving en gemeenschap verbeteren.
De uitgangspunten voor sociaal welzijn zijn als volgt:
- Bijdragen aan het gemeenschappelijke belang van onze gemeenschap is beter dan alleen aan onszelf denken.
- In harmonie leven met anderen en onze omgeving is beter dan daarmee in conflict leven.
Intellectueel
Intellectueel welzijn omvat leren, nieuwsgierigheid, creativiteit en het oplossen van problemen. Denk aan lezen, een vaardigheid ontwikkelen, een ander perspectief overwegen of kennis delen. Het model van het National Wellness Institute benadrukt blijven leren en weloverwogen keuzes maken op basis van de beschikbare informatie.
De uitgangspunten voor intellectueel welzijn zijn:
- Ons denken verbreden en uitdagen met creatieve en kritische denkactiviteiten is beter dan zelfgenoegzaam en onproductief worden.
- Het is beter om mogelijke problemen te herkennen en op basis van de beschikbare informatie passende stappen te kiezen dan af te wachten, te piekeren en ernstige zorgen uit te stellen.
Spiritueel
De spirituele dimensie erkent onze zoektocht naar een doel en betekenis in het leven. Daarbij hoort het ontwikkelen van grote waardering voor de breedte en diepte van het bestaan en voor de natuurkrachten in het universum. Het rustige evenwicht tussen uw innerlijke gevoelens en gedachten en de moeilijke, ruwe delen van uw levenspad geeft vorm aan uw zoektocht. Onderweg kunt u gevoelens van twijfel, angst, wanhoop, ontheemding en teleurstelling ervaren, maar ook plezier, geluk, vreugde en ontdekking. Dit zijn allemaal belangrijke ervaringen en onderdelen van uw zoektocht. Ze komen terug in het waardenstelsel dat u ontwikkelt om uw leven betekenis te geven. Wanneer uw handelen meer in overeenstemming komt met uw waarden en overtuigingen en uitmondt in een ‘wereldbeeld’, heeft u zich spiritueel ontwikkeld.
Deze uitgangspunten gelden voor spiritueel welzijn:
- Het is beter om na te denken over onze eigen betekenis en ons doel in het leven en open te staan voor ideeën van anderen dan ons af te sluiten en intolerant te worden.
- Elke dag leven naar onze overtuigingen en waarden is beter dan leven op een manier die niet trouw voelt aan onszelf.
Emotioneel
De emotionele dimensie erkent het belang van bewustwording en aanvaarding van emoties. Emotioneel welzijn verwijst naar de mate waarin iemand optimistisch en enthousiast is over zichzelf en het leven. Het omvat het vermogen om emoties en gedrag te reguleren, de eigen beperkingen realistisch in te schatten, zelfstandigheid te ontwikkelen en stress effectief te hanteren. Een gezond persoon heeft bevredigende relaties met anderen. Om gezond te zijn, moet u een breed scala aan emoties bij uzelf en anderen kunnen herkennen en verdragen. Door aan uw welzijn te werken, zult u gevoelens open en doeltreffend kunnen uiten.
U zult zelfstandig keuzes kunnen maken op basis van een combinatie van emoties, gedachten, overtuigingen en gedrag. U leeft en werkt zelfstandig, terwijl u het belang inziet van hulp en steun vragen en waarderen. U zult relaties met wederzijdse afhankelijkheid kunnen opbouwen, gebaseerd op onderling vertrouwen, betrokkenheid en respect. U gaat uitdagingen aan, durft risico’s te nemen en ziet meningsverschillen als mogelijk waardevol. Door zelf verantwoordelijkheid te nemen voor uw keuzes en uw leven op een persoonlijk bevredigende manier in te richten, kunt u het leven als een interessante, hoopvolle ervaring zien.
De volgende uitgangspunten gelden voor emotioneel welzijn:
- Onze emoties erkennen en aanvaarden is beter dan ze ontkennen.
- Een optimistische kijk op het leven is beter dan een sombere.
Werkgerelateerd
De werkgerelateerde dimensie beschouwt werk als een bron van persoonlijke voldoening en verrijking. Centraal staat de gedachte dat professionele ontwikkeling samenhangt met iemands houding tegenover het werk. Wanneer u streeft naar welzijn op het werk, zet u uw unieke eigenschappen, vaardigheden en talenten in voor werk dat op zichzelf waardevol is en voldoening geeft. Door deel te nemen aan activiteiten die u plezier geven, brengt u uw idealen tot uitdrukking. Uw beroepskeuze, werktevredenheid, professionele doelen en persoonlijke prestaties bepalen mede het verloop van dit traject.
Deze uitgangspunten gelden voor welzijn op het werk:
- Een loopbaan kiezen die aansluit bij onze persoonlijke overtuigingen, hobby’s en waarden is beter dan kiezen voor werk dat geen voldoening geeft.
- Nuttige, waardevolle vaardigheden ontwikkelen door deel te nemen aan georganiseerde activiteiten is beter dan inactief en niet betrokken blijven.
Door het model te gebruiken, wordt iemand zich bewust van de samenhang tussen de verschillende onderdelen en hoe deze een gezonder leven bevorderen.
Dit holistische model verduidelijkt:
- Hoe iemand als lid van een gemeenschap bijdraagt aan de samenleving en de omgeving, en hoe woonomgevingen en sociale netwerken kunnen worden verbeterd;
- De waarde van werk in iemands leven en het verband met leven en ontspanning;
- De ontwikkeling van waarden en overtuigingen en de vorming van een wereldbeeld;
- De voordelen van regelmatige lichamelijke activiteit, gezonde voeding, goede eetgewoonten, uithoudingsvermogen en vitaliteit, evenals eigen verantwoordelijkheid, zelfzorg en weten wanneer medische hulp nodig is;
- Zelfbeheersing, eigenwaarde en vastberadenheid als richting in het leven;
- Geestelijk stimulerende en creatieve hobby’s en het delen van uw talenten met anderen.
Een holistische benadering van welzijn kan bij vrijwel elke menselijke activiteit nuttig zijn. Wellness wordt toegepast in verwante sectoren, zoals holistische gezondheid en gezondheidsbevordering. Ook is er een toename van hulpverlenende beroepen, zoals counseling en medische beroepen en praktijken, als toegang tot een optimaal leven. Het National Wellness Institute formuleerde drie vragen om personen en organisaties te helpen bepalen in hoeverre wellness deel uitmaakt van een specifieke strategie of een specifiek programma:
- Helpt dit mensen om hun potentieel volledig te benutten?
- Is dit een multidimensionale strategie die de mens als geheel erkent en benadert?
- Bevestigt en activeert dit op een positieve manier de waardevolle eigenschappen en sterke kanten van mensen?
Tips voor lichamelijk welzijn
- Beweeg dagelijks.
- Zorg voor voldoende slaap.
- Draag een helm, een veiligheidsgordel en andere beschermingsmiddelen.
- Herken vroege tekenen van ziekte.
- Eet gevarieerde, voedzame producten.
- Let bij het eten op de portiegrootte.
- Stop met roken en bescherm uzelf tegen meeroken.
- Als u toch alcohol drinkt, doe dat dan met mate.
Tips voor emotioneel evenwicht
- Besteed aandacht aan uw gevoelens en gedachten.
- Behoud een positieve kijk.
- Zoek en bied steun.
- Leer uw tijd goed in te delen.
- Gebruik strategieën om stress te verminderen.
- Zelfacceptatie en vergeving
Tips en suggesties voor mentaal welzijn
- Volg een seminar of een programma.
- Leer een tweede taal of verbeter uw beheersing ervan.
- Zoek mensen op die u op academisch of intellectueel vlak uitdagen.
- Lees.
- Ontwikkel waardering voor kunst.
Tips en suggesties voor sociaal welzijn:
- Bouw positieve relaties op.
- Neem actief deel aan positieve sociale activiteiten.
- Draag iets bij aan uw woonplaats.
- Deel uw vaardigheden en talenten.
- Uit uw emoties, gedachten en opvattingen.
Tips en aanbevelingen voor spiritueel welzijn
- Onderzoek uw spirituele basis.
- Breng tijd alleen door of mediteer regelmatig.
- Wees nieuwsgierig en onderzoekend.
- Wees volledig aanwezig bij alles wat u doet.
- Luister en kijk met uw hart en volg uw waarden.
- Geef uzelf en de mensen om u heen de ruimte om te zijn wie ze werkelijk zijn.
- Beschouw de problemen die het leven op uw pad brengt als kansen om u te ontwikkelen.
Aanvullende ideeën voor een ondersteunende leefomgeving
- Zet ongewenste reclamepost stop.
- Ga zuinig om met water en andere hulpbronnen.
- Gebruik minder chemicaliën.
- Verminderen, hergebruiken en recyclen
- Herstel uw band met de natuur.


