THE BALANCEhttps://thebalance.clinic/nl/informatiebronnen/mentale-gezondheid/angst/kortademigheid-door-angst/

Zwitserse wortels. Internationale expertise. Persoonlijke zorg, met privacy en discretie.

THE BALANCE

Vertrouwelijk advies

Laten we uw volgende stap bespreken.

Bespreek met ons opnameteam de behandelmogelijkheden voor uzelf of een dierbare.

Privacy en discretie vanaf het eerste gesprek.

Uw opnameteam

Jil Moore
Jil MooreDirecteur cliëntrelaties
Cynthia Nakhle
Cynthia NakhleOpnamemanager
Bel ons opnameteam+41 44 500 5111 Stuur een WhatsApp-berichtBegin een gesprek

Klinische bron

Hoe weet u of kortademigheid door angst komt?

Wanneer iemand angstig is, kan diegene onrustig en prikkelbaar worden en zich nergens op kunnen concentreren. In sommige gevallen kan angst lijken op de symptomen van een paniekaanval.

Klinisch beoordeeld doorDr. Sarah Boss, MD
Stenen woning met een zwembad, gazon en palmbomen

Stel u voor: het is na middernacht en u ligt in bed naar adem te happen. U vraagt zich af waarom dit gebeurt. Is er lichamelijk iets mis? Is het slechts een nare droom? Of heeft u last van angst? Zonder aanwijsbare reden voelt u de klachten alleen maar erger worden.

Kortademigheid kan wijzen op allerlei lichamelijke aandoeningen, maar angst is ook een mogelijke oorzaak. Maar hoe weet u of kortademigheid door angst komt of door iets anders? Op basis van alleen de symptomen kan de oorzaak niet worden vastgesteld. Bel het lokale alarmnummer bij ernstige ademhalingsproblemen, niet normaal kunnen spreken, een zwaar gevoel op de borst, blauwe of grijze lippen of plotselinge verwardheid. Nieuwe, aanhoudende of toenemende kortademigheid moet medisch worden beoordeeld.

Wanneer iemand angstig is, kan diegene onrustig en prikkelbaar worden en zich nergens op kunnen concentreren. In sommige gevallen kan angst lijken op een paniekaanval, met symptomen zoals zweten, pijn op de borst, een verhoogde hartslag en het misschien wel meest beangstigende symptoom: kortademigheid.

Zowel angst als paniek hangen sterk samen met vrees. Ze kunnen snel verschillende lichamelijke en gedragsmatige veranderingen teweegbrengen om iemand voor te bereiden op het afweren van een vermeende dreiging. Het menselijk brein is erop ingesteld om op angstaanjagende of gevaarlijke situaties te reageren door de vecht-of-vluchtreactie te activeren. Als onderdeel van deze reactie gaat het hart sneller kloppen om meer bloed naar de organen te pompen en gaan de longen sneller werken om de spieren van meer zuurstof te voorzien. Door dat laatste heeft iemand die angst ervaart vaak moeite om op adem te komen.

Wanneer iemand met dit symptoom naar een arts gaat, kan de arts eerst alle lichamelijke oorzaken proberen uit te sluiten, zoals hartproblemen of astma. Na onderzoek kan angst als mogelijke oorzaak worden overwogen. Een onderzoek zonder duidelijke uitkomst bewijst echter niet dat angst de enige oorzaak is; aanhoudende of veranderende klachten moeten opnieuw worden beoordeeld.

Wanneer iemand die angstig is kortademig wordt, kan het lastig zijn om te bepalen of dit door angst of een ander gezondheidsprobleem komt. De oorzaak achterhalen kan extra moeilijk zijn als het symptoom zo ernstig is dat het de kwaliteit van leven aantast. 

Kortademigheid komt voor bij mensen met angst, maar niet iedereen met een angststoornis heeft dit symptoom. Naast kortademigheid kunnen ook andere angstsymptomen optreden, maar daarmee kan een lichamelijke oorzaak niet worden uitgesloten. Het gaat onder meer om:

  • Verhoogde hartslag
  • Zweten
  • Duizeligheid
  • Droge mond
  • Misselijkheid
  • Zweten
  • Koude rillingen
  • Verhoogde spierspanning
  • Beven of trillen
  • Pijn op de borst
  • Overmatige nervositeit
  • Prikkelbaarheid of frustratie
  • Een gevoel te stikken
  • Verwardheid
  • Concentratieproblemen
  • Beangstigende herinneringen, beelden of gedachten
  • Gejaagdheid
  • Angst om de controle te verliezen
  • Moeite met spreken

De meeste artsen stellen een angststoornis vast aan de hand van de criteria in de vijfde editie van de Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. Hoewel kortademigheid niet tot deze criteria behoort, kan het wel bij angst optreden. Deze symptomen kunnen ook bij lichamelijke aandoeningen voorkomen; alleen een passende klinische beoordeling kan vaststellen of angst een rol speelt.

Houd er daarom rekening mee dat u zich nog steeds door een arts moet laten onderzoeken om de oorzaak definitief vast te stellen en andere mogelijkheden uit te sluiten. Sommige mogelijke oorzaken van kortademigheid naast angst, zoals astma, kunnen levensbedreigend zijn. Wacht daarom niet met hulp zoeken en neem contact op met een arts. Alleen een arts kan u helpen bepalen of uw kortademigheid door angstige gedachten of een andere aandoening komt.

De beste manier om kortademigheid door angst aan te pakken, is contact opnemen met een professional in de geestelijke gezondheidszorg. Die kan u helpen uw hoge angstniveau te verminderen met medicatie, therapie en adviezen voor zelfzorg.

Medicatie

Na onderzoek naar de oorzaak van de kortademigheid en het vaststellen van een angststoornis kan een arts soms voor korte tijd medicatie voorschrijven, zoals een benzodiazepine. Deze middelen kunnen de ademhaling onderdrukken en mogen niet worden gebruikt om nieuwe of onverklaarde kortademigheid zelf te behandelen of om een spoedbeoordeling uit te stellen.

Bedenk echter dat deze medicijnen ook bijwerkingen kunnen hebben en tot lichamelijke afhankelijkheid kunnen leiden. Bovendien kan de combinatie met alcohol of andere middelen complicaties veroorzaken, zoals een overdosis. Het is daarom essentieel dat u bij het gebruik de instructies van de arts opvolgt.

Als alternatief kan een psychiater selectieve serotonineheropnameremmers (SSRI’s) voorstellen als een veiligere groep antidepressiva om angstsymptomen te behandelen.

Cognitieve gedragstherapie

Cognitieve gedragstherapie, of CGT, kan vooral mensen met angst helpen. Deze therapie helpt mensen om anders te denken over en te reageren op bepaalde situaties, met name situaties die angst oproepen. CGT kan veel mensen helpen inzien dat hun angst op een vals alarm berust en hen stimuleren om met deze prikkels om te gaan in plaats van ze te vermijden.

Psychodynamische psychotherapie

Psychodynamische psychotherapie is een effectieve behandeling voor angstsymptomen en richt zich op de rol van relationele en persoonlijke conflicten en hun verband met angst. De relatie tussen patiënt en therapeut wordt benut voor zelfreflectie, het aanleren van nieuw gedrag en het accepteren van ingewikkelde gevoelens.

Diep ademhalen

Er zijn voldoende aanwijzingen dat diep ademhalen kan bijdragen aan het verminderen van angst en bijbehorende symptomen, waaronder kortademigheid. Diep ademhalen stimuleert de nervus vagus, die op zijn beurt het parasympathische zenuwstelsel activeert. Het parasympathische zenuwstelsel werkt tegengesteld aan de vecht-of-vluchtreactie en brengt ontspanning en rust in het lichaam.

Volg onderstaande stappen om diep ademhalen te oefenen:

  • Ga rechtop zitten met uw rug tegen een muur of ga op de grond liggen
  • Sluit uw ogen om uw lichaam te ontspannen, ontspan uw kaken en voorhoofd en laat uw schouders zakken
  • Leg uw rechterhand op uw onderbuik en uw linkerhand op uw hart
  • Stel u voor dat er onder uw rechterhand een ballon zit die u probeert te vullen. Adem diep in door uw neus, houd uw adem vast terwijl u in gedachten tot vier telt en adem vervolgens langzaam uit terwijl u verder telt tot acht
  • Herhaal bovenstaande stappen een paar keer

Grondingsoefeningen

Bij veel mensen ontstaat kortademigheid door een spiraal van angstige of irrationele gedachten. Als dat bij u het geval is, kunt u grondingsoefeningen proberen. Bij een herkenbare angstepisode die medisch is beoordeeld, kan gronden helpen. Als u het gevoel heeft niet te kunnen ademen, zoek dan met spoed hulp in plaats van te proberen het weg te wandelen. Ook als het tijdens een angstaanval niet lukt om naar buiten te gaan, kunt u deze techniek binnen toepassen met de volgende stappen: 

  • Bekijk vijf dingen die u kunt zien
  • Benoem vier dingen die u kunt aanraken
  • Merk drie dingen op die u kunt horen
  • Besteed aandacht aan twee dingen die u kunt ruiken
  • Concentreer u op één ding dat u kunt proeven

Temperatuurverandering

Probeer uw zenuwstelsel bij kortademigheid niet een schok te geven of te resetten met een koude douche of door uw gezicht in ijswater onder te dompelen. Probeer bij een herkenbare, medisch beoordeelde angstepisode in plaats daarvan rustige grondingsoefeningen en een comfortabele, ongedwongen ademhaling.

Progressieve spierontspanning

Onderzoek heeft de werkzaamheid van progressieve spierontspanning aangetoond, vooral wanneer u door angst het gevoel heeft niet voldoende te kunnen ademhalen. Bij deze techniek spant u bepaalde lichaamsdelen aan, houdt u die spanning maximaal vijf ademhalingen vast en laat u vervolgens los.

Een tip: begin bij de onderste helft van uw lichaam en werk langzaam omhoog in deze volgorde: voeten, benen, billen, buik, armen en handen, schouders en nek, en gezicht.

Lichaamsbeweging

Regelmatig bewegen kan helpen om angst te verminderen nadat de oorzaak van de kortademigheid is onderzocht. Stop bij onverklaarde of toenemende kortademigheid met inspanning en vraag medisch advies. Wanneer u zich goed voelt en een behandelaar het passend vindt, zijn mogelijke activiteiten:

  • Spreidsprongen
  • Touwtjespringen
  • Yoga

Kies een activiteit en intensiteit die passen bij uw gezondheid en conditie. Gebruik intensieve lichaamsbeweging niet als behandeling voor een episode van onverklaarde kortademigheid.

Als er veel speelt in uw leven, schuift u zelfhulptechnieken gemakkelijk terzijde totdat u midden in een crisis zit. Maar net als bij een noodplan komt u moeilijke momenten gemakkelijker door als u uw manieren om ermee om te gaan al een paar keer heeft geoefend.

Overweeg de volgende technieken te leren en te oefenen om kortademigheid door onbeheersbare angst te voorkomen:

Meditatie

Meditatie helpt u afstand te nemen van gedachten die angst oproepen en uw aandacht op het huidige moment te richten. Overweeg om, als dat mogelijk is, iedere ochtend op een rustige plek in uw verblijf enige tijd uw gedachten te observeren om uw angstsymptomen beter te beheersen.

Een dagboek bijhouden

Bij de meeste mensen is angst een signaal dat er iets in hun leven moet worden aangepast. Schrijven over angstige gevoelens en gedachten kan helpen om te ontdekken waar het probleem ligt en dit aan te pakken.

Sociale media beperken

Onderzoek wijst erop dat dagelijks tot twee uur naar nieuws over COVID-19 kijken aanzienlijk kan bijdragen aan angst, stress en depressie. Ook te veel tijd doorbrengen op andere sociale media kan aan deze problemen bijdragen. Als u het gevoel heeft dat overmatig gebruik van sociale media bijdraagt aan veel angst en de daaruit voortkomende kortademigheid, overweeg het gebruik dan te beperken. Dat kan bijvoorbeeld door telkens wanneer u begint te scrollen een timer op 30 minuten te zetten. Zodra de timer afgaat, stopt u met wat u doet en gaat u iets anders doen.

Aanpassingen in uw leefstijl

U kunt veel kleine veranderingen in uw dagelijks leven aanbrengen om meer ontspanning, rust en plezier te ervaren. Denk aan:

  • Iedere nacht 6 tot 8 uur slapen
  • Tijd doorbrengen met dierbaren
  • Minstens vijf keer per week sporten
  • Tijd besteden aan hobby’s die u het leukst vindt
  • Een voedingspatroon volgen dat rijk is aan voedingsstoffen

Vragen

Veelgestelde vragen

Kan stress kortademigheid veroorzaken?
Ja, stress kan de ademhaling bemoeilijken doordat de bijnieren het signaal krijgen om adrenaline en cortisol af te geven. Deze twee hormonen brengen het lichaam in een noodtoestand, wat uiteindelijk tot een hogere ademhalingsfrequentie leidt. Hierdoor kunnen mensen kortademig worden, vooral als zij een onderliggende longaandoening hebben, zoals COPD of astma.
Hoe voelt kortademigheid door angst?
Kortademigheid door angst kan gepaard gaan met de volgende symptomen, maar deze komen ook bij lichamelijke aandoeningen voor. Een zwaar gevoel op de borst of ernstige ademhalingsproblemen moeten met spoed worden beoordeeld; ga er niet van uit dat alleen ontspanning voldoende is:
Een brok in de keel
Duizeligheid
Een beklemmend gevoel op de borst
Een hogere ademhalingsfrequentie
Het gevoel dat iemand een zwaar gewicht op de borst heeft gelegd
Moeite om volledig in te ademen
Welke andere aandoeningen kunnen naast angst kortademigheid veroorzaken?
Naast angst kan kortademigheid een uiting zijn van verschillende aandoeningen, zoals:
Astma
Hartaandoeningen
Longproblemen, zoals chronische obstructieve longziekte
Griep of verkoudheid
Luchtwegaandoeningen, zoals COVID-19 of longontsteking
Lage bloeddruk
Zijn er naast medische oorzaken nog andere dingen waardoor ik kortademig kan worden?
Verschillende factoren kunnen de ademhaling beïnvloeden. Enkele voorbeelden zijn:
Veranderingen in hoogte
Strakke kleding
Intensieve lichaamsbeweging
Een zittende leefstijl
Blootstelling aan koolmonoxide brengt een risico op vergiftiging met zich mee en is geen onschuldige, niet-medische oorzaak: verlaat de betreffende ruimte en vraag met spoed medisch advies. Bel het lokale alarmnummer bij ademhalingsproblemen, pijn op de borst, verwardheid of ineenstorten.

Redactionele onderbouwing

Bewijs en bronnen

Geselecteerde klinische richtlijnen, peer-reviewed onderzoek en volksgezondheidsbronnen die in dit artikel zijn gebruikt.

03American Psychiatric Association. (z.d.). Wat zijn angststoornissen?Bron bekijken
Alle 14 bronnen bekijkenMinder bronnen tonen
04American Psychiatric Association. (n.d.). What are Anxiety Disorders? [Panic disorder section.]Bron bekijken
05National Institute for Health and Care Excellence. (2020). Gegeneraliseerde angststoornis en paniekstoornis bij volwassenen: behandeling (klinische richtlijn CG113).Bron bekijken
06MedlinePlus. (z.d.-a). Paniekstoornis. Geraadpleegd op 5 februari 2026, op de website van MedlinePlus.Bron bekijken
07National Institute on Drug Abuse. (z.d.). Benzodiazepinen en opioïden.Bron bekijken
09Cochrane Common Mental Disorders. (2013). Cognitieve gedragstherapie voor paniekstoornis. Geraadpleegd op 5 februari 2026, op de website van Cochrane Library.Bron bekijken
10National Center for Biotechnology Information. (z.d.). Paniekstoornis – StatPearls – NCBI Bookshelf.Bron bekijken
11Anxiety & Depression Association of America. (z.d.). Paniekstoornis. Geraadpleegd op 5 februari 2026, op de website van Anxiety & Depression Association of America.Bron bekijken
12National Institute of Mental Health. (z.d.). Angststoornissen.Bron bekijken
13Substance Abuse and Mental Health Services Administration. (z.d.). Nationale hulplijn.Bron bekijken
14U.S. Food and Drug Administration. (z.d.). Benzodiazepinen: bericht over geneesmiddelenveiligheid — waarschuwing in kader bijgewerkt om veilig gebruik te bevorderen. Geraadpleegd op 5 februari 2026, op de website van de U.S. Food and Drug Administration.Bron bekijken
Wat dit omvat
01

Klinische context

Heldere informatie wordt geplaatst binnen de context van complexe en gelijktijdig voorkomende problematiek.

02

Individuele factoren

Beoordeling blijft essentieel, omdat behoeften en risico’s per persoon verschillen.

03

Volgende stappen

Een vertrouwelijk gesprek kan helpen bepalen welk vervolgtraject het meest passend is.

Weet u niet zeker welk traject bij de situatie past?

Uw opnameteam

Jil Moore
Jil MooreDirecteur cliëntrelaties
Cynthia Nakhle
Cynthia NakhleOpnamemanager

Een vertrouwelijk eerste gesprek kan het klinische beeld verhelderen en uitwijzen of onze omgeving passend is.

THE BALANCE
EEN EERSTE STAP

Vragen over onze behandeling