Door de manier waarop mensen denken, is het heel gebruikelijk om vooruit te kijken en te speculeren over het plaatsvinden en de gevolgen van onvoorspelbare, toevallige gebeurtenissen in de toekomst. Wanneer deze toekomstgerichte gedachten echter vooral gepaard gaan met angstige, verontrustende gevoelens die zich opdringen, kunnen ze zich uiten als anticiperende angst: een stoornis die de geestelijke gezondheid onmiskenbaar aantast.
Toekomstige gebeurtenissen die sterke anticipatieangst kunnen oproepen en tot een vecht-of-vluchtreactie kunnen leiden, zijn bijvoorbeeld een onbekende plek bezoeken en met het vliegtuig reizen. Iemand met deze vorm van angst meldt verschijnselen zoals hartkloppingen, maagklachten, zwetende handpalmen, een oppervlakkige en versnelde ademhaling, hoofdpijn en een verhoogde hartslag.
Volgens schattingen uit recent onderzoek kampen ongeveer 8 miljoen mensen in het Verenigd Koninkrijk met deze psychische aandoening. Daarmee behoort deze tot de meest voorkomende psychische problemen. Anticipatieangst gaat doorgaans gepaard met angst en bezorgdheid die lijken op de symptomen van andere psychische aandoeningen, waaronder de gegeneraliseerde angststoornis, sociale fobie en paniekstoornis.
Anticipatieangst ontstaat wanneer mensen meer angst en nervositeit ervaren als ze zich een belangrijke toekomstige gebeurtenis voorstellen. Het is geen op zichzelf staande psychische aandoening; anticipatieangst is een algemeen verschijnsel bij andere aandoeningen, waaronder de paniekstoornis en de gegeneraliseerde angststoornis (GAS).
Anticipatieangst kan optreden als reactie op ingrijpende gebeurtenissen, zoals een sollicitatiegesprek. Maar deze angst kan ook kleine dagelijkse activiteiten beheersen, zoals uw auto parkeren, naar het werk rijden of met bekenden praten.
Soorten angststoornissen in het Verenigd Koninkrijk
Als u een paniekstoornis heeft, merkt u mogelijk dat u zich op allerlei gebeurtenissen in het leven voorbereidt met angstige verwachtingen. Naar de supermarkt gaan, spreken tijdens bijeenkomsten en andere gebeurtenissen kunnen dagelijks centraal staan in uw zorgen. Voordat u een paniekaanval kreeg, stond u misschien nauwelijks stil bij deze specifieke situaties. Maar nu kan de spanning vooraf u angstig maken en uw vermogen om in het dagelijks leven goed te functioneren belemmeren.
Anticipatieangst hangt nauw samen met uw manier van denken. Bij een paniekstoornis worden uw gedachten vaak beheerst door de angst voor een paniekaanval die tot schaamte, dodelijke stekende pijn of een hartaanval leidt, of waarbij de situatie zelfs nog verder verslechtert.
- Mensen met een paniekstoornis hebben vaak ‘wat als’-gedachten. Veel van deze zorgen lijken op elkaar:
- Wat als ik een paniekaanval krijg en het ongeluk gemakkelijk voorkomen had kunnen worden?
- Wat als ik in de klas in paniek raak en mezelf met mijn vreemde gedrag voor schut zet?
- Wat als ik met vrienden in een restaurant eet, mijn eten niet kan doorslikken en erin begin te stikken?
- Wat als ik naar een plek in de buurt wandel, in paniek raak en niet meer terug kan komen?
Hoewel het onderzoek op basis van de beschikbare gegevens nog loopt, is duidelijk geworden dat anticipatieangst verschillende oorzaken en uitlokkende factoren kan hebben. Hieronder staan de belangrijkste factoren die de klachten het sterkst blijken te verergeren:
Erfelijke oorzaken
Erfelijke oorzaken worden doorgaans binnen families van generatie op generatie doorgegeven en ontstaan in wezen door een genetisch defect.
Medische oorzaken
Sommige lichamelijke aandoeningen kunnen anticipatieangst uitlokken, waaronder schildklieraandoeningen, hartziekten en diverse andere aandoeningen.
Levensgebeurtenissen
Traumatische ervaringen, veel stress en beangstigende situaties in het dagelijks leven kunnen gemakkelijk tot anticipatieangst leiden.
Medicatie
Ook misbruik van bepaalde geneesmiddelen is waargenomen als een factor die aan deze psychische aandoening bijdraagt. Anticipatieangst kan een bijwerking van een bepaald geneesmiddel zijn of ontstaan door het stoppen met specifieke medicatie.
Uitlokkende situaties
Situaties die samen met andere gezondheidsproblemen psychische klachten, en vooral anticipatieangst, kunnen versterken, zijn:
- Een sollicitatiegesprek voorbereiden
- In een vliegtuig stappen
- Een toespraak voorbereiden
- Beoordelingen van muzikale, sportieve en andere prestaties
- Aan een nieuwe baan beginnen
- Een operatie ondergaan
- Een moeilijk gesprek voeren
- Solliciteren naar een nieuwe baan
- Iets nieuws en onbekends uitproberen
- Op vakantie gaan
- Een afspraakje hebben of naar een feest gaan
- Projecten, toetsen en mondelinge presentaties
- Zich aansluiten bij een team, sport of vereniging
Anticipatieangst maakt mensen nerveus, bezorgd of bang voor de toekomst. Zij kunnen veel tijd besteden aan piekeren over de ergst denkbare uitkomsten van toekomstige gebeurtenissen.
Mensen met anticipatieangst hebben doorgaans ook andere klachten, zoals emotionele, psychische en lichamelijke symptomen, die van persoon tot persoon verschillen.
Lichamelijke symptomen:
Veelvoorkomende lichamelijke symptomen van anticipatieangst zijn:
- Hyperventilatie
- Duizeligheid
- Pijn op de borst
- Spierspanning
- Hartkloppingen
- Gevoelloosheid of tintelingen
- Maagklachten
- Hevige angstgevoelens
- Overmatig piekeren over de toekomst
- Concentratieproblemen
- Overmatig zweten en trillende handen
- Gevoelens van onwerkelijkheid
Emotionele symptomen:
Emotionele symptomen bij anticipatieangst zijn:
- Hopeloosheid
- Zich onbegrepen voelen
- Woede
- Verwarring
- Het gevoel de controle kwijt te zijn
- Eenzaamheid
Een centraal uitgangspunt bij het overwinnen van anticipatieangst is beseffen dat u psychisch vastzit en dat verbetering mogelijk is. U zult zich niet altijd zo voelen. Maar zolang u met anticipatieangst worstelt, kan het moeilijk zijn om in een situatie iets positiefs te zien.
In de volgende paragrafen worden verschillende manieren beschreven om met anticipatieangst om te gaan & als u een paniekstoornis heeft, zou u een van deze methoden moeten toepassen.
Ontspanningstechnieken begrijpen en regelmatig oefenen
Door ontspanningstechnieken te begrijpen & er een gewoonte van te maken deze te oefenen, zult u uw anticipatieangst beter kunnen verminderen. Deze technieken kunnen (dit drukt onzekerheid uit) zo behulpzaam zijn dat u mogelijk zelfs een opkomende paniekaanval tot rust kunt brengen. Hieronder staan verschillende methoden die zeer behulpzaam kunnen zijn bij het verminderen van deze klachten:
Progressieve spierontspanning (PMR): Door dagelijks te oefenen met het aanspannen (verduidelijking?) en vervolgens ontspannen van uw spieren, kunt u leren de spanning die vaak door paniekaanvallen ontstaat beter te beheersen. Nadat u de PMR-techniek heeft geleerd, kunt u de spanning in uw spieren beïnvloeden en loslaten, wat een kalmerend en verlichtend effect heeft.
Diep ademhalen: Verschillende ademhalingsoefeningen, zoals oppervlakkig ademhalen, borst- versus buikademhaling, afwisselend door één neusgat ademen, buikademhaling en bewust ademhalen, helpen effectief bij het omgaan met paniekaanvallen en angst. Diepe ademhalingsoefeningen zijn doorgaans eenvoudig te leren en kunnen een praktische methode zijn om paniek en intense angstgevoelens te verminderen.
Geleide visualisatie: Geleide visualisatie is een ontspanningstechniek die u mogelijk behulpzaam vindt bij anticipatieangst. Bij deze methode sluit u uw ogen en stelt u zich beelden voor die u helpen zich ontspannen en rustig te voelen. U kunt deze beelden gebruiken om u voor te stellen dat u in uiteenlopende situaties slaagt, om negatieve emoties te verwerken of om uw lichaam weer tot rust te helpen brengen.
Een dagboek bijhouden: Een dagboek bijhouden betekent dat u uw gedachten, gevoelens en observaties over gebeurtenissen in uw leven opschrijft. Dit helpt u negativiteit los te laten, u op dankbaarheid te richten en draagt bij aan het overwinnen van anticipatieangst. Schrijven als manier om met klachten om te gaan, kan effectief helpen uw angsten te herkennen, stress te beheersen en uw welzijn te versterken.
Mindfulnessmeditatie: Mindfulnessmeditatie is een ontspanningsmethode die uw aandacht terugbrengt naar het huidige moment. Daardoor kan deze belangrijk zijn bij het verlichten van anticipatieangst. Deze oefening leert u ook uw onaangename gedachten over angst, oordelen, schuld en zorgen te erkennen.
Zelfhulpmethoden toepassen
Wanneer u anticipatieangst ervaart, zijn er enkele methoden die u kunt toepassen om er gemakkelijker mee om te gaan.
Angstige gedachten onderzoeken: Wanneer u angstig wordt over iets wat u later moet doen, vraag uzelf dan af of uw gedachten realistisch zijn. In veel gevallen ontdekt u misschien dat u overdrijft of van ernstige situaties uitgaat. Door zulke gedachten met realistische gedachten ter discussie te stellen, kunnen uw angstgevoelens afnemen.
Uw gedachten bijsturen: Door bewust in te grijpen wanneer negatieve of angstige gedachten opkomen, wordt uw gedachtegang onderbroken. Richt uw aandacht doelbewust op de gunstigste dingen die kunnen gebeuren, in plaats van steeds angstwekkende scenario’s te doorlopen.
In actie komen: Anticipatieangst brengt mensen er steeds weer toe uitdagingen uit te stellen in plaats van ze aan te gaan, wat tot meer angst leidt. Als u al huivert bij de gedachte aan iets en merkt dat u er gespannen van raakt, neem dan eerst de regie over de situatie. Houd uzelf voor dat, als u dit nu aangaat, u niet al uw tijd hoeft te besteden aan zorgen erover.
Professionele hulp zoeken
In het begin proberen mensen met een angststoornis hun klachten vaak zelfstandig te overwinnen. Sommigen slagen erin deze angstgevoelens te overwinnen, maar veel mensen niet. Als u uw angst niet zelf onder controle kunt krijgen, is het noodzakelijk om persoonlijk met uw arts of een professional in de geestelijke gezondheidszorg te spreken. Verschillende professionals kunnen u helpen bij de problemen die anticipatieangst met zich meebrengt.
Paniekgerichte psychodynamische psychotherapie (PFPP): De PFPP-behandeling bestaat uit 24 sessies, tweemaal per week. PFPP helpt u zich bewust te worden van onbewuste conflicten en afweermechanismen die uw angst versterken. Als indicaties voor deze behandeling worden echter uitzonderlijke verbale vaardigheden, psychologisch inzicht en belangstelling voor de oorsprong van de symptomen genoemd.
Cognitieve gedragstherapie (CGT): CGT is een vorm van psychotherapie die wordt ingezet bij de behandeling van psychische aandoeningen. Het uitgangspunt van CGT is dat de gedachten, gevoelens en emoties van een persoon diens gedrag bepalen. CGT helpt u in dergelijke gevallen schadelijke gedragingen en denkpatronen die aan uw angst bijdragen te herkennen en te veranderen.
Anesthetica: Om bepaalde angst- en panieksymptomen te verlichten, adviseren professionals pijnstillers, bijvoorbeeld selectieve serotonineheropnameremmers (SSRI’s) en angstremmende geneesmiddelen die benzodiazepinen worden genoemd.
De verlammende, zorgelijke gedachten voorafgaand aan een langverwachte gebeurtenis of voordat u een belangrijke taak uitvoert, zorgen ervoor dat u meer in pessimistische gedachten opgaat en beïnvloeden rechtstreeks uw prestaties en resultaten. Volgens Gonzelez-Berrios kan anticipatieangst voortkomen uit twijfel en spanning over mogelijk falen bij een komende taak of activiteit.
Rampzalige voorspellingen over een gebeurtenis brengen u in een moeilijke en belastende psychische toestand. Ze verstoren het dagelijks functioneren van uw hersenen en ondermijnen uiteindelijk ook uw lichamelijke welzijn. Bij anticipatieangst zijn verschillende belangrijke factoren met elk hun eigen kenmerken te onderscheiden. Hieronder volgt een korte beschrijving van deze factoren die anticipatieangst kunnen verergeren of veroorzaken:
Specifieke fobieën
Deze aandoening wordt vooral gekenmerkt door buitensporige en irrationele angst voor een specifiek voorwerp of een bepaalde situatie, terwijl die situatie in werkelijkheid vaak geen gevaar oplevert. Veelvoorkomende fobieën zijn angst voor injecties, dieren, hoogten en vliegen. Ze zijn belangrijke uitlokkende factoren voor anticipatieangst. Het aandeel volwassenen dat aangaf dat hun fobieën een belangrijke factor achter hun anticipatieangst waren, bedroeg 9,1%.
Gegeneraliseerde angststoornis (GAS)
Mensen met GAS lopen meer risico op anticipatieangst, die gepaard gaat met onrust en een verstoorde gemoedstoestand. In vrijwel alle gevallen heeft de angst die bij GAS hoort geen duidelijke bron en ontstaat deze zonder bekende oorzaak. Van de totale bevolking meldde 3,1% GAS als uitlokkende factor voor deze vorm van angst.
Obsessieve-compulsieve stoornis (OCS)
Mensen die naast een obsessieve-compulsieve stoornis ook anticipatieangst ervaren, raken daar doorgaans sterk door in beslag genomen wanneer ze met specifieke angsten worden geconfronteerd. Uw dwanggedrag kan voorkomen dat u activiteiten onderneemt die uw anticipatieangst kunnen uitlokken.
Posttraumatische stressstoornis (PTSS)
Hevige angst dat een traumatische gebeurtenis uit het verleden zich herhaalt, ook als de kans daarop zeer klein is. Zelfs bepaalde voorwerpen, plaatsen en geuren kunnen zulke gevoelens van angst en stress bij voorbaat oproepen.
Eetstoornis
Bij mensen die vanwege hun eetstoornis eten vermijden uit angst om dik te worden, kan ook anticipatieangst worden aangewakkerd. Een andere angst die met deze stoornis samenhangt, betreft het oordeel van anderen over hun eetgedrag als zij aankomen, wat angst oproept.
Stoornis in het gebruik van middelen
Veel mensen met een stoornis in het gebruik van middelen zijn voortdurend bang dat hun middelengebruik bekend wordt. Ook mensen die proberen ermee te stoppen, ervaren anticipatieangst.
Gemiddeld houdt anticipatieangst twee maanden aan. Maar als u de klachten probeert te negeren of te bagatelliseren, kunnen ze langer voortduren en chronisch worden. Het overwinnen ervan vraagt dan inspanning. We weten allemaal dat de hersenen het centrale verwerkingsorgaan zijn dat alle lichamelijke activiteiten aanstuurt en coördineert, zodat deze samenhangend en naar behoren verlopen.
Elke verstoring van de hersenfunctie als gevolg van anticipatieangst leidt tot ontregeling van lichamelijke processen en een verminderd lichamelijk welzijn. Daarom zou u herstelgerichte activiteiten en tijdige medicatie-inname als hoogste prioriteit moeten beschouwen om de gevolgen zo beperkt mogelijk te houden.
Als uw klachten ongewoon lang aanhouden, zou u er bewust bij moeten stilstaan en onmiddellijk medische en therapeutische hulp moeten zoeken die u op weg helpt naar een goede geestelijke en lichamelijke gezondheid.
