THE BALANCEhttps://thebalance.clinic/nl/informatiebronnen/mentale-gezondheid/slaap-mentale-gezondheid/nachtmerries-stoppen/

Zwitserse wortels. Internationale expertise. Persoonlijke zorg, met privacy en discretie.

THE BALANCE

Vertrouwelijk advies

Laten we uw volgende stap bespreken.

Bespreek met ons opnameteam de behandelmogelijkheden voor uzelf of een dierbare.

Privacy en discretie vanaf het eerste gesprek.

Uw opnameteam

Jil Moore
Jil MooreDirecteur cliëntrelaties
Cynthia Nakhle
Cynthia NakhleOpnamemanager
Bel ons opnameteam+41 44 500 5111 Stuur een WhatsApp-berichtBegin een gesprek

Klinische bron

Hoe kunt u nachtmerries stoppen?

Nachtmerries kunnen voor iedereen een uiterst onaangename, maar volkomen normale ervaring zijn. Bij mensen met een nachtmerriestoornis komen deze dromen vaker voor, duren ze langer en veroorzaken ze stress.

Klinisch beoordeeld doorDr. Sarah Boss, MD
Stenen woning met een zwembad, gazon en palmbomen

Het komt vaak voor dat we af en toe onrustig slapen door nachtmerries. Soms lachen we ze weg, maar op andere momenten kunnen deze dromen ingrijpender en verontrustender zijn, omdat ze ons dwingen traumatische emoties en gebeurtenissen uit het verleden te herbeleven. Dromen en de analyse ervan houden de mens al honderden jaren bezig. Voor sommigen vormen nachtmerries echter een ernstig probleem dat hen kan beletten de broodnodige slaap te krijgen. Soms wijzen ze ook op een onderliggend emotioneel probleem dat moeilijk onder ogen te zien is.

Ongeacht de oorzaak kunnen nachtmerries beangstigend zijn, vooral wanneer ze ons het gevoel geven de controle te verliezen. Het goede nieuws is dat we overdag bepaalde stappen kunnen nemen om spanning te beheersen en terugkerende nachtmerries te verminderen, al verschillen de resultaten. Waarom ontstaan nachtmerries? Zijn ze te voorkomen? Hoe kunt u nachtmerries stoppen om rustiger te slapen? In dit artikel leest u meer over deze vragen.

Verschillende factoren dragen bij aan een verhoogd risico op nachtmerries. Hieronder vallen:

Veel stress

Traumatische, problematische of verdrietige situaties die angst en stress oproepen, kunnen bij veel mensen nare dromen uitlokken. Mensen met chronische stress hebben ook meer kans om een nachtmerriestoornis te ontwikkelen.

Psychische stoornissen

Mensen met een onderliggende psychische stoornis hebben vaker nare dromen dan mensen met een goede psychische gezondheid. Enkele veelvoorkomende psychische aandoeningen die volgens meldingen tot nachtmerries leiden, zijn de gegeneraliseerde angststoornis, schizofrenie, PTSS en de bipolaire stoornis.

Bepaalde medicijnen en drugs

Het gebruik van bepaalde illegale drugs of voorgeschreven medicijnen die het zenuwstelsel negatief beïnvloeden, kan tot levendige dromen leiden.

Afbouwen van bepaalde medicijnen

Medicijnen die de remslaap onderdrukken, kunnen nachtmerries veroorzaken bij iemand die deze probeert af te bouwen.

Slaaptekort

Langdurig slaaptekort veroorzaakt soms een remrebound: een inhaaleffect van de remslaap dat levendige dromen en nachtmerries uitlokt.

Nachtmerries in de voorgeschiedenis

Terugkerende nachtmerries tijdens de kindertijd en adolescentie kunnen leiden tot een nachtmerriestoornis op volwassen leeftijd.

Erfelijkheid

Hoewel dit nog niet volledig wordt begrepen, hebben sommige mensen mogelijk een erfelijke aanleg voor nare dromen. Dit verband zou kunnen samenhangen met het erfelijke risico op psychische aandoeningen die met nachtmerries verband houden.

Vraagt u zich af hoe u nachtmerries kunt stoppen? Volg dan de onderstaande tips:

Krijg inzicht

Probeer inzicht te krijgen in de ervaring die bijdraagt aan uw nachtmerrie. U kunt dit doen door terugkerende patronen in de verschillende nachtmerries te zoeken en deze in een dagboek op te schrijven. Noteer telkens wanneer u door een nachtmerrie wakker wordt de inhoud van uw droom, met zoveel details als u zich kunt herinneren. Lees uw aantekeningen eenmaal per week door om terugkerende thema’s te ontdekken.

Pak onderliggende problemen aan

Zodra u een gemeenschappelijk thema of patroon in uw nare dromen ontdekt, is het zinvol om daarmee aan de slag te gaan. Soms kunt u de uitlokkende factor zelf aanpakken met eenvoudige aanpassingen in uw leefstijl. Aarzel echter niet om contact op te nemen met een therapeut en professionele hulp te zoeken als de situatie ingewikkelder wordt of uit de hand loopt.

Herschrijf het verhaal

Als uw nachtmerries relatief eenvoudig zijn, kunt u de impact ervan verzachten door het verhaal te herschrijven. Neem hiervoor de beschrijving van een bepaalde droom en geef deze een andere invulling door de inhoud te veranderen. Als u bijvoorbeeld droomt over een examen waarvan u geen enkel antwoord weet, geef het verhaal dan een vrolijk einde en stel het u op die manier voor.

Gebruik kruidenmiddelen

Er is geen bewijs dat een kruidenmiddel tegen nachtmerries beter werkt dan psychologische behandeling waarvan de werkzaamheid is onderzocht. Valeriaan, kamille en lavendel worden soms gebruikt, maar het is onzeker of ze helpen bij nachtmerries. Overleg met een apotheker of behandelaar voordat u kruidenproducten gebruikt; valeriaan mag niet worden gecombineerd met alcohol of kalmerende middelen.

Luister naar slaapgeluiden

Download een app met slaapgeluiden en zet deze aan zodra u naar bed gaat. Ervaringsverhalen suggereren dat deze geluiden nare dromen voorkomen en de slaapkwaliteit verbeteren.

Neem even pauze

Als u midden in de nacht wakker wordt door een nachtmerrie, onderbreek uw slaap dan even. Ga een paar minuten op een comfortabele bank zitten en luister naar rustgevende geluiden. Zo neemt u afstand van de nare droom en kunt u met een helderder hoofd weer gaan slapen.

Nachtmerries kunnen voor iedereen een uiterst onaangename, maar volkomen normale ervaring zijn. Bij mensen met een nachtmerriestoornis komen deze dromen vaker voor, duren ze langer en veroorzaken ze stress. Deze stoornis kan van slapen een stressvolle bezigheid maken in plaats van een gelegenheid om tot rust te komen. Hierdoor ontstaat slaaptekort dat de psychische en lichamelijke gezondheid snel verslechtert, waardoor het noodzakelijk is behandeling voor een nachtmerriestoornis te zoeken. Gelukkig zijn er veel goed onderzochte therapieën beschikbaar om de symptomen van deze stoornis te verbeteren en het herstel te ondersteunen.

Cognitieve gedragstherapie

Cognitieve gedragstherapie (CGT) is een van de beste manieren om van nare dromen en nachtmerries af te komen bij kinderen en volwassenen. De therapie gaat uit van de samenhang tussen iemands gedachten, gedrag en gevoelens. Door negatieve en ondermijnende gedachten aan te pakken, kan iemand leren beter om te gaan met emoties en de gevolgen daarvan.

De toepassing van CGT bij nachtmerriestoornissen is zo succesvol gebleken dat verschillende andere therapieën hiervoor op de principes van CGT zijn gebaseerd.

Imagery rehearsal therapy

Imagery rehearsal therapy gebruikt de principes van CGT om de beelden en inhoud van ongewenste dromen in kaart te brengen. De persoon met een nachtmerriestoornis werkt nauw samen met een therapeut om deze inhoud te analyseren en naar individuele behoeften aan te passen. Vervolgens besteedt diegene dagelijks ongeveer 20 minuten aan het in gedachten oefenen van de aangepaste versie van de dromen. Door vaker aan de herschreven nachtmerrie te denken, krijgt diegene meer gevoel van controle over de nachtmerries.

Ontspanningstraining

Ontspanningsvaardigheden spelen een cruciale rol bij het omgaan met een nachtmerriestoornis. Ze helpen iemand om lichaam en geest tot rust te brengen en de stress rondom nachtmerries te beheersen. Veelgebruikte ontspanningstechnieken die een therapeut kan aanbevelen, zijn:

  • Geleide visualisatie
  • Lichaamsbewustzijn
  • Diepe ademhaling
  • Progressieve spierontspanning
  • Mindfulness

Hoewel sommige van deze ontspanningstechnieken in het begin onwennig of ongemakkelijk kunnen aanvoelen, kunnen ze de nacht minder stressvol maken.

Exposure en systematische desensitisatie

Exposuretherapie moedigt mensen aan de inhoud van hun nachtmerries onder ogen te zien in plaats van die te veranderen of te vermijden. Anders dan bij andere angstwekkende prikkels, zoals wolkenkrabbers of spinnen, kunnen behandelaars hun cliënten niet rechtstreeks aan hun nachtmerries blootstellen. Daarom gebruiken ze verbeelding om cliënten te helpen hun nare dromen onder ogen te zien en uiteindelijk te overwinnen.

Systematische desensitisatie is daarentegen een vorm van exposure waarbij iemand geleidelijk aan een stressvolle gedachte of droom wordt blootgesteld, in plaats van in één keer. Dit langzame tempo geeft de persoon de gelegenheid aan de droom te wennen en deze op een gecontroleerde en veiligere manier te overwinnen.

Medicatie

Therapie, waaronder imagery rehearsal therapy, kan mensen helpen van nachtmerries af te komen of de frequentie en de bijbehorende spanning te verminderen. Medicatie vereist een individuele beoordeling; het bewijs en de aanbevelingen verschillen voor een nachtmerriestoornis en voor nachtmerries die samenhangen met PTSS:

  • Nitrazepam: Een benzodiazepine die de AASM op basis van beperkt bewijs als mogelijke optie bij een nachtmerriestoornis noemt; daarmee staat niet vast dat het een behandeling voor PTSS is
  • Triazolam: Een benzodiazepine waarvoor beperkt bewijs bestaat bij een nachtmerriestoornis. VA/DoD raadt benzodiazepinen af bij PTSS vanwege de beperkte voordelen en de risico’s, waaronder afhankelijkheid
  • Prazosine: Een alfa-1-blokker die soms off-label wordt voorgeschreven bij nachtmerries die samenhangen met PTSS; het middel kan de bloeddruk verlagen en duizeligheid of flauwvallen veroorzaken

Een voorschrijver kan een onderliggende aandoening zoals PTSS behandelen. De AASM beveelt venlafaxine of clonazepam niet specifiek aan voor een nachtmerriestoornis; dit betekent niet dat deze middelen altijd nachtmerries veroorzaken. Venlafaxine kan geschikt zijn bij PTSS. Stop of verander voorgeschreven medicatie niet zonder dit met de voorschrijver te bespreken.

Vragen

Veelgestelde vragen

Zijn nachtmerries normaal?
Nachtmerries komen doorgaans vaker voor bij kinderen dan bij volwassenen. Ze komen het meest voor tussen de leeftijd van 3 en 6 jaar en nemen geleidelijk af naarmate het kind ouder wordt. Soms blijven nachtmerries ook in de adolescentie en op volwassen leeftijd bestaan. Zowel mannen als vrouwen hebben ermee te maken, maar vrouwen ervaren ze vaker. Het is volkomen normaal dat kinderen en volwassenen af en toe nare dromen of nachtmerries hebben. Wanneer deze beangstigende dromen echter vaker voorkomen en het dagelijks leven gaan beïnvloeden, kan dat wijzen op een onderliggend probleem dat nachtmerriestoornis wordt genoemd.
Houden mijn nachtmerries verband met wat ik overdag doe?
Nachtmerries hebben soms een duidelijk verband met wat u doet of meemaakt wanneer u wakker bent. Soms hangen ze samen met stress of angst, vooral met PTSS, een psychische stoornis waarbij flashbacks of beelden optreden die verband houden met een traumatische gebeurtenis. Niet alle nachtmerries hebben echter een gemakkelijk herkenbaar verband met een bepaalde activiteit overdag. Soms bestaan ze slechts uit een verzameling willekeurige, bizarre of verwarrende beelden die moeilijk tot een specifieke levensomstandigheid te herleiden zijn.
Wat is het verschil tussen nachtmerries en nachtangst?
Nachtangst, ook wel pavor nocturnus genoemd, bestaat uit aanvallen van onrust en hevige angst tijdens de slaap. Nachtangst verschilt van nachtmerries doordat deze doorgaans tijdens de non-remslaap optreedt, vaak in de eerste helft van de slaap. Nachtmerries ontstaan daarentegen in de tweede helft van de slaap, tijdens de remslaap. Een ander onderscheid is dat iemand zich een nachtmerrie de volgende ochtend gemakkelijk kan herinneren, terwijl mensen met nachtangst zich de aanval zelden herinneren.
Kunnen nachtmerries mijn slaap beïnvloeden?
Nachtmerries, vooral als ze terugkeren, kunnen iemands slaapgewoonten aanzienlijk veranderen. Mensen bij wie een nachtmerriestoornis is vastgesteld, hebben meer kans op problemen met de kwaliteit en duur van hun slaap. Deze slaapverstoring kan op verschillende manieren ontstaan. Mensen met nachtmerries kunnen bijvoorbeeld angstig wakker worden en moeite hebben om weer in slaap te vallen. Soms weerhoudt de angst voor een beangstigende nachtmerrie hen er zelfs van om te gaan slapen. Dit vermijden van slaap kan vaak leiden tot een reboundeffect waardoor dromen intenser worden. Zo ontstaat een vicieuze cirkel van steeds meer nachtmerries en steeds slechtere slaapgewoonten. Nachtmerries kunnen soms bepaalde psychische aandoeningen verergeren, waardoor de slaap verder verslechtert of korter wordt.
Is het mogelijk nachtmerries te voorkomen?
Er bestaat geen onfeilbare manier om nachtmerries te voorkomen, maar bepaalde tips en therapieën kunnen helpen. Bij kinderen kan het helpen om positieve gedachten voor het slapengaan te stimuleren en een vast bedtijdritueel in te voeren. Volwassenen hebben doorgaans minder nachtmerries als ze op vaste tijden eten, voldoende slapen en hun blootstelling aan beangstigende media beperken. Soms ontstaat een nachtmerriestoornis als gevolg van een psychische aandoening, zoals een posttraumatische stressstoornis of gegeneraliseerde angststoornis. In zulke gevallen kan het helpen om therapie en medicatie voor deze psychische aandoeningen te zoeken. Sommige therapeuten raden aan ontspanningstechnieken te oefenen, zoals meditatie, diepe ademhaling en progressieve spierontspanning, om de geest tot rust te brengen en het risico te verkleinen. Tot slot proberen sommige mensen lucide dromen toe te passen: ze zijn zich ervan bewust dat ze dromen en kunnen de inhoud van hun droom sturen om een nachtmerrie te vermijden.

Redactionele onderbouwing

Bewijs en bronnen

Geselecteerde klinische richtlijnen, peer-reviewed onderzoek en volksgezondheidsbronnen die in dit artikel zijn gebruikt.

01Cochrane Library. (2020). Psychologische therapieën voor nachtmerries en/of slaapstoornissen bij volwassenen met een posttraumatische stressstoornis.Bron bekijken
02National Center for Complementary and Integrative Health. (z.d.). Lavendel.Bron bekijken
03American Psychiatric Association. (z.d.). Wat is een posttraumatische stressstoornis?Bron bekijken
Alle 17 bronnen bekijkenMinder bronnen tonen
04National Institute of Mental Health. (2024). Angststoornissen. National Institute of Mental Health.Bron bekijken
05American Psychiatric Association. (2013). Nachtmerriestoornis. In Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5e editie). American Psychiatric Association Publishing.Bron bekijken
06National Institute on Drug Abuse. (2022). Drugs, hersenen en gedrag: de wetenschap van verslaving. National Institute on Drug Abuse.Bron bekijken
07Aurora, R. N., Zak, R. S., Auerbach, S. H., Casey, K. R., Chowdhuri, S., Karippot, A., Maganti, R. K., Ramar, K., Kristo, D. A., Bista, S. R., Lamm, C. I., & Morgenthaler, T. I. (2012). Praktijkrichtlijn voor de behandeling van nachtmerriestoornis bij volwassenen. Cochrane Library.Bron bekijken
08Department of Veterans Affairs & Department of Defense. (2023). Behandeling van posttraumatische stressstoornis en acute stressstoornis. Veterans Health Administration.Bron bekijken
09National Institute for Health and Care Excellence. (2018). Posttraumatische stressstoornis. National Institute for Health and Care Excellence.Bron bekijken
10Raskind, M. A., Peterson, K., Williams, T., Hoff, D. J., Hart, K., Holmes, H., Hill, J., Daniels, C., Caldwell, J., Millard, S. P., Rohde, K., O’Connell, J., Pritzl, D., Feiszli, K., & Petrie, E. C. (2016). Een onderzoek naar prazosine bij gevechtstraumagerelateerde PTSS met nachtmerries. JAMA.Bron bekijken
11National Library of Medicine. (z.d.). Nachtmerries. MedlinePlus.Bron bekijken
12National Institute of Mental Health. (z.d.). Posttraumatische stressstoornis (PTSS).Bron bekijken
13American Psychological Association. (z.d.). Effecten van stress op het lichaam.Bron bekijken
14National Heart, Lung, and Blood Institute. (z.d.). Slapeloosheid.Bron bekijken
15StatPearls Publishing. (2024). Nachtmerriestoornis. In StatPearls. National Center for Biotechnology Information.Bron bekijken
16MedlinePlus. (2024). Nachtmerries. National Library of Medicine.Bron bekijken
17Substance Abuse and Mental Health Services Administration. (2023). Behandeling vinden. Substance Abuse and Mental Health Services Administration.Bron bekijken
Wat dit omvat
01

Klinische context

Heldere informatie wordt geplaatst binnen de context van complexe en gelijktijdig voorkomende problematiek.

02

Individuele factoren

Beoordeling blijft essentieel, omdat behoeften en risico’s per persoon verschillen.

03

Volgende stappen

Een vertrouwelijk gesprek kan helpen bepalen welk vervolgtraject het meest passend is.

Weet u niet zeker welk traject bij de situatie past?

Uw opnameteam

Jil Moore
Jil MooreDirecteur cliëntrelaties
Cynthia Nakhle
Cynthia NakhleOpnamemanager

Een vertrouwelijk eerste gesprek kan het klinische beeld verhelderen en uitwijzen of onze omgeving passend is.

THE BALANCE
EEN EERSTE STAP

Vragen over onze behandeling