Dilaudid (hydromorfonhydrochloride) is een opioïde pijnstiller die op een vergelijkbare manier werkt als morfine, oxycodon, fentanyl, methadon en andere opioïden. Net als alle andere opioïden werkt Dilaudid op pijnreceptoren op zenuwen in de hersenen, waardoor de pijndrempel wordt verhoogd en de pijnwaarneming afneemt.
De opiumpapaver bevat de stof morfine. Dit is een opioïde pijnstiller die vergelijkbaar is met oxycodon, hydrocodon en andere opioïden. Morfine stimuleert ook pijngevoelige zenuwuiteinden op zenuwen in de hersenen, waardoor de pijndrempel (de prikkelsterkte die nodig is om pijn te voelen) wordt verhoogd en de pijnwaarneming (de ervaren intensiteit van pijn) afneemt.
Van Dilaudid en morfine zijn generieke varianten beschikbaar. Hydromorfon wordt verkocht onder de merknaam Dilaudid. Morfine wordt verkocht onder de merknamen Astramorph, Infumorph, Avinza en Duramorph.
Misselijkheid, obstipatie, braken, jeuk, duizeligheid en slaperigheid zijn veelvoorkomende bijwerkingen van morfine en Dilaudid. Een licht gevoel in het hoofd, opvliegers en zweten zijn mogelijke bijwerkingen van Dilaudid.
Andere bijwerkingen van morfine zijn moeite met plassen, een vertraagde hartslag, lage bloeddruk, verwardheid, koorts, zwakte, hoofdpijn, en een verminderde zuurstoftoevoer naar het lichaam.
Wanneer opioïden zoals Dilaudid en morfine worden gebruikt in combinatie met alcohol of andere middelen die het centrale zenuwstelsel onderdrukken, kunnen ernstige slaperigheid, coma, ademhalingsdepressie, en overlijden optreden.
Misbruik en verslaving zijn mogelijk bij zowel Dilaudid als morfine. Onrust, tranende ogen, een verstopte neus, gapen, koude rillingen, zweten, spierklachten en verwijde pupillen zijn ontwenningsverschijnselen bij beide middelen.
Deze vraag is moeilijk in cijfers te beantwoorden. Bevoegde instanties hebben in het verleden echter geprobeerd de sterkte van morfine en Dilaudid te vergelijken, ook met die van andere opioïden.
De Centers for Disease Control and Prevention publiceerden in februari 2015 herziene statistieken over het gebruik van voorgeschreven opioïde pijnstillers bij personen van 20 jaar en ouder. Het onderzoek concludeerde dat het percentage mensen dat in de voorafgaande maand uitsluitend een ‘opioïde zwakker dan morfine’ had gebruikt, daalde van 42,4 procent in 1999-2002 naar 20 procent in 2011-2012, terwijl het percentage mensen dat een ‘opioïde sterker dan morfine’ gebruikte aanzienlijk steeg van 17,0 procent in 1999-2002 naar 37,0 procent in 2011-2012.”
Codeïne, meperidine, dihydrocodeïne, propoxyfeen, pentazocine, en tramadol waren opioïden die zwakker waren dan morfine; morfine, hydrocodon, en tapentadol waren opioïde pijnstillers met een aan morfine gelijkwaardige sterkte; en fentanyl, methadon, hydromorfon, oxymorfon en oxycodon waren opioïden die sterker waren dan morfine.
Dit onderzoek had ook beperkingen. De FDA waarschuwde in 2013 voor de veiligheidsrisico’s van codeïne, vooral bij gebruik door kinderen. Tramadol heeft een ander werkingsmechanisme dan morfine, waardoor de pijnverlichting die het kan bieden beperkt is. Het is niet logisch om het in dezelfde categorie als de andere geneesmiddelen te plaatsen.
De keuze van de auteurs om morfine, hydrocodon en tapentadol in de groep ‘gelijkwaardig aan morfine’ op te nemen, is moeilijk te begrijpen.
Hoewel hydrocodon een pijnstiller is die ‘vergelijkbaar is met morfine’, wordt het pas sinds kort verkocht zonder een niet-opioïde middel zoals paracetamol. De dosis die samen met zo’n niet-opioïde middel kan worden gegeven, is beperkt. Bovendien is intraveneuze injectie van hydrocodon niet mogelijk.
Tapentadol werkt anders dan morfine, omdat het een doseringsplafond heeft en morfine niet. Daarom is het niet logisch om het als een aan morfine gelijkwaardige pijnstiller te classificeren.
Fentanyl, methadon, hydromorfon, oxymorfon en oxycodon zijn volgens de auteurs ‘sterker’ dan morfine.
Hoewel duidelijk is dat van deze geneesmiddelen een lagere dosis nodig is om dezelfde pijnstillende werking als morfine te bereiken, betekent dit niet dat ze effectiever zijn.
De dosering van morfine wordt afgestemd op de indicatie, de toedieningsvorm en de patiënt. Gepubliceerde schattingen van de gelijkwaardigheid van opioïden zijn geen instructies om van geneesmiddel te wisselen of een dosis te verhogen. Bij omzetting moet een behandelaar rekening houden met de toedieningsweg, eerder gebruik, onvolledige kruistolerantie en de benodigde controle.
Er bestaat veel discussie en onbegrip over opioïde pijnstillers en hun mogelijke rol bij de behandeling van chronische pijn. Een zinvolle discussie over de rol van opioïden bij pijnbehandeling vereist een helder begrip van de gebruikte termen en de farmacologie van opioïden.
Morfine is de bekendste pijnstiller. Hydromorfon, ook wel hydromorph genoemd, is een morfineachtige stof. Hydromorfon is per dosis doorgaans krachtiger dan morfine, maar er bestaat geen vaste omrekenverhouding die voor elke toedieningsweg, toedieningsvorm en patiënt geldt. Dit inzicht is van essentieel belang wanneer iemand overstapt van morfine op hydromorfon.
Gebruik geen eenvoudige dosisverhouding om tussen deze opioïden te wisselen. Een behandelaar moet een geschikte startdosis berekenen en het effect ervan controleren; door onvolledige kruistolerantie kan een geschatte gelijkwaardige dosis onveilig zijn.
Een voorschrijver moet de behandeling met opioïden individueel afstemmen, de pijnverlichting en bijwerkingen beoordelen en bepalen of een dosisaanpassing passend is; verhoog uw dosis niet zelf. Controle is nodig om bijwerkingen op te sporen. Soms wordt overgestapt op een ander geneesmiddel.
Vaak krijgen mensen aanvullende medicatie voorgeschreven voor doorbraakpijn. Dit is een extra dosis voor pijnaanvallen, of perioden waarin de pijn sterker is dan normaal en ‘doorbreekt’ ondanks de gebruikelijke pijnbestrijding.
Zowel morfine als hydromorfon wordt gebruikt bij matige tot ernstige pijn. Morfine is vaak het eerste middel dat wordt ingezet. Voor sommige patiënten kan hydromorfon echter een geschiktere eerste keuze zijn. Ouderen kunnen bij hydromorfon minder last hebben van bijwerkingen zoals vermoeidheid of verwardheid. Hydromorfon wordt in de lever afgebroken, maar de afbraakproducten worden voornamelijk via de urine uitgescheiden. Een verminderde nierfunctie kan de blootstelling verhogen en vereist een lagere startdosis en nauwlettende controle onder leiding van de voorschrijver. Een arts houdt rekening met deze factoren bij de keuze van het geneesmiddel.
Hoe snel de werking begint en hoelang deze aanhoudt, hangt af van het opioïde, de toedieningsweg en de precieze afgiftevorm; middelen met vertraagde afgifte werken niet allemaal acht uur. Een voorschrijver bepaalt of een langer werkend middel geschikt is. Fentanylpleisters geven doorgaans gedurende 72 uur medicatie af en zijn uitsluitend bedoeld voor opioïdtolerante patiënten met ernstige aanhoudende pijn, niet voor acute pijnverlichting. Medicatie tegen doorbraakpijn moet altijd volgens het voorgeschreven plan worden gebruikt.
Bijwerkingen van morfine-injecties
De meest voorkomende bijwerkingen van morfine zijn:
- Droge mond
- Obstipatie
- Misselijkheid
- Braken
- Slaperigheid
- Duizeligheid
- Problemen met plassen
Andere bijwerkingen zijn:
- Lage bloeddruk
- Vertraagde hartslag
- Koorts
- Jeuk
- Zwakte
- Verwardheid
- Hoofdpijn
- Verminderde zuurstoftoevoer naar het lichaam
Bij intrathecale toediening kunnen bloedarmoede en pijn op de injectieplaats ontstaan. Ouderen kunnen gevoeliger zijn voor bijwerkingen. Morfine kan verslavend zijn. Langdurig gebruik kan leiden tot tolerantie en psychische en lichamelijke afhankelijkheid. Hoge doses kunnen epileptische aanvallen veroorzaken. Een overdosis kan leiden tot ademhalingsstilstand, coma of overlijden.
Waarschuwingen voor Dilaudid
Overdosering en overlijden kunnen optreden wanneer Dilaudid – HP Injection wordt verward met andere Dilaudid-injectieoplossingen of andere opioïden.
Voorkom bij het verstrekken, voorschrijven of toedienen van de drank doseringsfouten door verwarring tussen milligrammen en milliliters. Doseringsfouten kunnen leiden tot een overdosis en overlijden.
Hydromorfon brengt een risico op verslaving, verkeerd gebruik en misbruik met zich mee, wat kan leiden tot overlijden door een overdosis.
Een trage of moeizame ademhaling, extreme slaperigheid of niet wakker te krijgen zijn, kunnen wijzen op een opioïdoverdosis. Bel de lokale hulpdiensten, dien naloxon toe als dit beschikbaar is en volg daarbij de gebruiksinstructies, en blijf bij de persoon totdat hulp arriveert.
Langdurig gebruik van hydromorfon tijdens de zwangerschap kan bij de pasgeborene opioïdontwenningsverschijnselen veroorzaken, die fataal kunnen zijn als ze niet worden herkend en behandeld. Zwangere vrouwen moeten worden geïnformeerd over het risico op het neonataal opioïdontwenningssyndroom en toegang hebben tot passende behandeling.
Wanneer opioïden worden gecombineerd met benzodiazepinen, middelen die het centrale zenuwstelsel onderdrukken of alcohol, kunnen ernstige sedatie, ademhalingsfalen, coma en overlijden optreden.
Bijwerkingen van Dilaudid
- Duizeligheid
- Coördinatieverlies
- Sedatie
- Braken
- Misselijkheid
- Zweten
- Obstipatie
- Jeuk
- Opvliegers
- Droge mond
Andere gevaarlijke bijwerkingen zijn:
Ademhalingsfalen en ademhalingsmoeilijkheden zijn twee andere ernstige en kritieke bijwerkingen van hydromorfon.
Omdat hydromorfon een gereguleerd geneesmiddel is, heeft het een nadrukkelijke waarschuwing in een kader (‘boxed warning’) voor het risico op ademnood en misbruik. In combinatie met alcohol of andere middelen die op het centrale zenuwstelsel werken, kan het ademhalingsfalen verergeren en mogelijk overlijden veroorzaken.
Hieronder staan enkele aspecten waarop Dilaudid en morfine van elkaar verschillen:
Kenmerken van de geneesmiddelen
Beide geneesmiddelen zijn opioïde analgetica, ook wel narcotische pijnstillers genoemd. Ze werken op de opioïdreceptoren in uw zenuwstelsel. Deze werking verandert uw pijnwaarneming, waardoor u minder pijn voelt.
Hydromorfon en morfine zijn verkrijgbaar in verschillende sterktes en toedieningsvormen. Orale vormen (die via de mond worden ingenomen) komen het meest voor. Hoewel alle vormen thuis kunnen worden gebruikt, worden injecteerbare vormen vaker in ziekenhuizen toegepast.
Beide geneesmiddelen hebben ernstige bijwerkingen en kunnen verslavend zijn. Volg de aanwijzingen daarom zorgvuldig op.
Als u meerdere pijnstillers gebruikt, let dan op de doseringsinstructies van elk middel om verwisseling te voorkomen. Stel vragen over het innemen van uw geneesmiddelen aan uw zorgverlener of apotheker.
Verzekering, kosten en beschikbaarheid
De meeste apotheken hebben alle vormen van morfine en hydromorfon op voorraad. Het is echter belangrijk om vooraf contact op te nemen om te controleren of uw apotheek het voorgeschreven middel op voorraad heeft.
Generieke geneesmiddelen zijn meestal goedkoper dan merkgeneesmiddelen. Hydromorfon en morfine zijn beide generieke geneesmiddelen.
Toen dit artikel werd geschreven, waren de prijzen van hydromorfon en morfine vergelijkbaar.
Het merkgeneesmiddel Dilaudid was duurder dan generieke morfine. Wat u zelf betaalt, hangt af van uw verzekeringsdekking, apotheek en dosering.
Ongewenste effecten
De effecten van hydromorfon en morfine in het lichaam zijn vergelijkbaar. Ze hebben ook dezelfde bijwerkingen als hierboven vermeld.
Elk van deze geneesmiddelen kan ademhalingsdepressie veroorzaken (oppervlakkig en langzaam ademhalen). Regelmatig gebruik kan lichamelijke afhankelijkheid veroorzaken; dit is iets anders dan verslaving. Dosisverlaging of stoppen vereist begeleiding door de voorschrijver; stop niet abrupt en neem niet op eigen initiatief extra doses om klachten te beheersen.
Wisselwerkingen met andere geneesmiddelen
Hieronder staan enkele wisselwerkingen tussen geneesmiddelen en de bijbehorende gevolgen.
Omdat morfine en hydromorfon beide opioïden zijn, zijn ook hun wisselwerkingen met andere geneesmiddelen vergelijkbaar.
Beide geneesmiddelen hebben de volgende wisselwerkingen:
- Anticholinergica
Wanneer u morfine of hydromorfon combineert met een van deze geneesmiddelen, loopt u risico op ernstige obstipatie en niet kunnen plassen.
- Monoamineoxidaseremmers
Binnen 2 weken na het gebruik van een monoamineoxidaseremmer (MAO-remmer) mag u geen hydromorfon of morfine gebruiken.
Gebruik van een van beide geneesmiddelen samen met een MAO-remmer of binnen 2 weken na het gebruik van een MAO-remmer kan de volgende bijwerkingen veroorzaken:
- Ademhalingsproblemen
- Hypotensie
- Extreme uitputting
- Coma en overlijden
- Andere pijnstillers, antipsychotica, angstremmende middelen en slaapmiddelen
Als u hydromorfon of morfine combineert met een van deze geneesmiddelen, kunt u last krijgen van:
- Ademhalingsmoeilijkheden
- Ernstig verlaagde bloeddruk
- Extreme uitputting
- Coma
Raadpleeg uw arts voordat u morfine of hydromorfon gebruikt in combinatie met een van deze geneesmiddelen.
Ook andere geneesmiddelen kunnen onderling wisselwerkingen hebben, waardoor uw risico op ernstige bijwerkingen toeneemt. Zorg dat uw zorgverlener weet welke voorgeschreven en vrij verkrijgbare geneesmiddelen u gebruikt.
Gebruik bij andere aandoeningen
Bepaalde gezondheidsproblemen kunnen de manier waarop morfine en hydromorfon werken in uw lichaam veranderen. Mogelijk is het gebruik van deze geneesmiddelen voor u niet veilig, of moet uw zorgverlener u tijdens de behandeling nauwlettender controleren.
Als u ademhalingsproblemen heeft, zoals chronische obstructieve longziekte (COPD) of astma, raadpleeg dan een arts voordat u morfine of hydromorfon gebruikt. Deze geneesmiddelen zijn in verband gebracht met levensbedreigende ademhalingsproblemen.
Als u een voorgeschiedenis van middelenmisbruik of verslaving heeft, moet u ook de veiligheid voor uw situatie bespreken. Deze geneesmiddelen zijn sterk verslavend en kunnen leiden tot een overdosis en overlijden.
Andere medische problemen die u met uw arts moet bespreken voordat u morfine of hydromorfon gebruikt, zijn:
- Galwegproblemen
- Nierproblemen
- Leverproblemen
- Een hersenschudding in de voorgeschiedenis
- Lage bloeddruk (hypotensie)
- Epileptische aanvallen
- Een afsluiting in het maag-darmkanaal, vooral bij paralytische of spastische ileus
Raadpleeg ook uw arts voordat u morfine gebruikt als u een onregelmatig hartritme heeft. Het middel kan dit probleem verergeren.
Raadpleeg uw zorgverlener
Zowel morfine als hydromorfon is een zeer krachtige pijnstiller.
Ze hebben veel gemeen en werken op vergelijkbare manieren, maar er zijn enkele kleine verschillen in:
- Toedieningsvormen
- Dosering
- Bijwerkingen
Raadpleeg uw zorgverlener als u vragen heeft over deze geneesmiddelen.
Uw zorgverlener kan uw zorgen bespreken en een geschikt geneesmiddel aanbevelen op basis van de volgende criteria:
- Uw welzijn
- Uw huidige voorgeschreven medicatie
- Aanvullende factoren
