Zoals veel vrouwen kunt u in de eerste dagen of weken na de bevalling tijdelijk een depressie ervaren. Dit komt doordat uw progesteron- en oestrogeenspiegels snel dalen, waardoor stemmingswisselingen kunnen ontstaan. Hoewel deze milde, kortdurende vorm van depressie bij pas bevallen moeders heel normaal is, worden de klachten soms ernstiger en houden ze maanden of zelfs jaren aan. Deze aandoening, bekend als postpartumdepressie (PPD), is ernstig en moet zo snel mogelijk worden aangepakt.
De hersteltijd bij een postpartumdepressie verschilt per moeder en het is zeer onwaarschijnlijk dat de symptomen vanzelf verdwijnen. Zonder behandeling blijven veel vrouwen jarenlang last houden van deze belastende psychische aandoening. Omdat PPD grote gevolgen kan hebben voor de gezondheid van zowel moeder als baby, is tijdige hulp essentieel om te voorkomen dat de klachten langer aanhouden.
Een baby krijgen kan een uitdagende en emotionele periode zijn. Bijna iedere moeder krijgt te maken met de gebruikelijke kraamtranen, zoals af en toe vermoeidheid, minder eetlust of huilbuien, gedurende hooguit enkele weken. Als deze gevoelens echter voortdurend aanwezig zijn en langere tijd aanhouden, kan dit wijzen op een onderliggende postpartumdepressie.
PPD begint meestal twee tot zes weken na de bevalling. Sommige mensen krijgen er echter pas zes maanden na de geboorte voor het eerst mee te maken. Daarom adviseren deskundigen regelmatige screening om in deze kwetsbare periode tijdig een diagnose te stellen en de klachten aan te pakken.
Hoelang PPD duurt, hangt af van de psychische voorgeschiedenis van een vrouw en van hoe snel zij behandeling zoekt voor haar huidige klachten. Tijdig hulp zoeken in de vorm van psychotherapie of medicatie verkort bij veel vrouwen de duur van PPD aanzienlijk. Er zijn verschillende behandelmogelijkheden om de duur van PPD-symptomen zo veel mogelijk te beperken. Deze worden in de volgende onderdelen nader toegelicht.
Het verloop van een postpartumdepressie
De verschijnselen en symptomen van PPD kunnen in de loop van de tijd veranderen. Er is geen vast tijdschema waarin deze symptomen kunnen worden ingedeeld. Wel maken veel vrouwen in de weken en maanden na de bevalling vergelijkbare veranderingen door. Hieronder worden deze veranderingen beschreven op basis van het moment waarop ze optreden:
Eén tot zes maanden na de bevalling
In deze periode ervaren de meeste vrouwen de eerste symptomen van een postpartumdepressie. Deze vroege symptomen bestaan vooral uit zeer weinig slaap en ernstige stemmingswisselingen. Een zorgverlener kan moeders met deze symptomen screenen om vast te stellen of zij kraamtranen of PPD hebben.
Zes maanden tot één jaar na de bevalling
In deze fase voelen vrouwen met kraamtranen zich weer zichzelf, maar blijven vrouwen met PPD stemmingswisselingen ervaren. De meeste vrouwen zoeken waarschijnlijk in deze fase hulp voor hun symptomen, in de vorm van medicatie, therapie en zelfzorg, zoals yoga of meditatie.
Eén tot vier jaar na de bevalling
In deze fase worden sommige vrouwen nog steeds behandeld, omdat zij jarenlang na de bevalling PPD-symptomen ervaren. Bij anderen zijn de klachten in remissie en bestaat mogelijk een wens voor nog een kind. Voor deze laatste groep is het belangrijk om vóór een nieuwe zwangerschap met een arts te bespreken dat zij bij de vorige zwangerschap PPD hebben gehad. Zo heeft de arts voldoende tijd om specifieke preventieve maatregelen uit te werken en toe te passen, en hen tijdens en na de zwangerschap voortdurend op symptomen te controleren.
Onthoud dat het verloop van een postpartumdepressie en de duur van de symptomen voor iedereen anders zijn. Hoe eerder u de klachten herkent en hulp zoekt, hoe sneller u echter aan uw herstel kunt beginnen.
Als u momenteel een postpartumdepressie heeft, is herstel met een passende behandeling mogelijk. Hoe eerder u hulp zoekt, hoe eerder u kunt verwachten de klachten te boven te komen en u weer uzelf te voelen. Er zijn momenteel meerdere behandelmogelijkheden voor mensen met een postpartumdepressie. Veel deskundigen combineren verschillende behandelvormen om brede zorg te bieden en het herstel te ondersteunen. Zo kunt u bijvoorbeeld gesprekken met een behandelaar voeren en tegelijkertijd medicatie gebruiken. Voor veel mensen is het een kwestie van uitproberen om te ontdekken welke behandeling het beste bij hen past.
Hieronder staan enkele veelgebruikte behandelingen voor postpartumdepressie. Bepaal samen met uw zorgverlener welke behandeling voor u het meest passend is en u het meeste kan helpen.
Psychotherapie
Psychotherapie behoort vaak tot de eerste behandelmogelijkheden die worden aangeboden bij lichte tot matige PPD. Twee vormen van psychotherapie die hierbij zinvol zijn, zijn:
- Interpersoonlijke psychotherapie (IPT)
IPT richt zich op spanningen in relaties als de belangrijkste factor die depressie verergert. Deze therapie is zeer succesvol gebleken en heeft bij patiënten consequent positieve resultaten laten zien.
- Cognitieve gedragstherapie (CGT)
Cognitieve gedragstherapie helpt patiënten te herkennen hoe hun gedachten samenhangen met hun gedrag en helpt hen alle negatieve denkpatronen te vervangen door positieve.
- Non-directieve gespreksbegeleiding
Bij deze vorm van gespreksbegeleiding geeft de therapeut geen verklaring of interpretatie van het probleem. In plaats daarvan krijgen patiënten de ruimte om vrijuit en zonder druk over hun gevoelens en moeilijkheden te praten, gevolgd door positieve uitspraken over zichzelf.
Bij psychotherapie is het vooral belangrijk een gekwalificeerde therapeut te vinden met wie u gemakkelijk een vertrouwensband kunt opbouwen. Mogelijk moet u met enkele therapeuten kennismaken voordat u kunt bepalen wie het beste bij u past. Overweeg familieleden, vrienden en zorgverleners in de eerste lijn om aanbevelingen te vragen om dit proces sneller en gemakkelijker te laten verlopen.
Medicatie
Mensen bij wie psychotherapie onvoldoende effect heeft, kunnen overstappen op medicatie om de postpartumdepressie te behandelen. Er zijn veel soorten antidepressiva die zij kunnen gebruiken om de ernst en duur van hun symptomen te verminderen. Een veelgebruikte groep antidepressiva zijn serotonineheropnameremmers, waaronder fluoxetine en sertraline. Sommige mensen hebben mogelijk angstremmende medicatie nodig, vooral als angstklachten op de voorgrond staan.
Als uw PPD binnen vier weken na de bevalling begon en de bevalling minder dan zes maanden geleden is, kunt u mogelijk baat hebben bij een intraveneus infuus met brexanolone. Afhankelijk van hun symptomen hebben sommige mensen aanvullende behandeling met antipsychotica of stemmingsstabilisatoren nodig.
Als u al enige tijd een postpartumdepressie heeft, heeft dat gevolgen voor u en uw baby, uw partner, familieleden en vrienden. Onthoud dat dit niet uw schuld is. Daarom is het altijd verstandig om zo snel mogelijk behandeling te zoeken en de duur van deze symptomen te beperken.
Overweeg hulp te vragen voor uzelf en uw relaties, waaronder die met:
- Uw partner
Als u door PPD geïsoleerd bent geraakt of zich heeft teruggetrokken, zal uw relatie met uw partner daar waarschijnlijk onder lijden. Volgens de American Academy of Pediatrics heeft de partner van iemand met PPD een tweemaal zo grote kans om deze aandoening ook te ontwikkelen.
- Uw vrienden en familieleden
Uw familieleden en vrienden merken misschien dat u een moeilijke periode doormaakt, maar de meesten weten niet hoe ze u kunnen helpen. Deze afstand kan uw gevoelens van eenzaamheid versterken.
- Uw kinderen
PPD kan ook invloed hebben op uw relatie en hechting met uw baby. Naast negatieve gevolgen voor de lichamelijke verzorging van uw kind kan een postpartumdepressie ook de opbouw van een emotionele band beïnvloeden. De aandoening kan zelfs de relatie met uw oudere kinderen schaden. Een kind kan door onbehandelde PPD ook bepaalde problemen ervaren, waaronder
- Vertragingen in de taalontwikkeling en het leren
- Stress en onrust
- Gedragsproblemen
- Groeiproblemen
- Een verhoogd risico op obesitas
- Moeite om zich aan te passen aan het schoolleven en sociale situaties
Als u na meer dan twee weken nog steeds intense gevoelens van verdriet ervaart, is de kans groot dat er meer aan de hand is dan gewone kraamtranen. Dat hoeft echter niet alleen slecht nieuws te zijn: u kunt veel doen aan hoe u zich voelt en er is geen reden om af te wachten.
Probeer zo eerlijk mogelijk te zijn wanneer u besluit hulp te zoeken bij een arts. Het kan moeilijk zijn om te praten over uw negatieve gevoelens rond het nieuwe ouderschap en u bent misschien bang om te vertellen hoe zwaar u het heeft. Onthoud echter dat een zorgverlener u beter kan helpen naarmate u opener bent over uw postpartumdepressie.
