THE BALANCEhttps://thebalance.clinic/nl/informatiebronnen/mentale-gezondheid/borderline-mentale-gezondheid/emotionele-dysregulatie/
THE BALANCE

Vertrouwelijk advies

Laten we uw volgende stap bespreken.

Bespreek met ons opnameteam de behandelmogelijkheden voor uzelf of een dierbare.

Uw opnameteam

Jil Moore
Jil MooreDirecteur cliëntrelaties
Cynthia Nakhle
Cynthia NakhleOpnamemanager
Bel ons opnameteam+41 44 500 5111 Stuur een WhatsApp-berichtBegin een gesprek

Klinische bron

Emotionele dysregulatie

Om inzicht te krijgen in emotionele dysregulatie, is het belangrijk eerst te begrijpen wat emotieregulatie is en hoe deze verschilt van emotionele dysregulatie.

Klinisch beoordeeld doorDr. Sarah Boss, MD
Stenen woning met een zwembad, gazon en palmbomen

Het ervaren van en omgaan met onprettige gevoelens hoort bij het menselijk bestaan. We krijgen allemaal dagelijks te maken met stress, verdriet, frustratie en conflicten. Emotieregulatie helpt ons hiermee om te gaan zonder de controle te verliezen. Goed omgaan met emoties maakt het gemakkelijker om op een sociaal passende en gezonde manier te reageren op dagelijkse uitdagingen en moeilijkheden.

Sommige mensen hebben aanhoudend moeite om met intense emoties om te gaan, vooral onder stress. Dit wordt vaak omschreven als emotionele dysregulatie. Intense emoties alleen zijn niet voldoende voor een diagnose. Er bestaat geen algemeen erkende, op zichzelf staande diagnose met de naam emotionele-dysregulatiestoornis.

Als u of een naaste regelmatig intense emoties ervaart die moeilijk te hanteren zijn of het dagelijks leven verstoren, vraag dan om een beoordeling door een zorgprofessional. Neem suïcidale gedachten of uitspraken serieus. Bel in het Verenigd Koninkrijk 999 of 112, of ga naar de spoedeisende hulp (A&E), als iemand in direct gevaar verkeert, zichzelf ernstig heeft verwond of de eigen veiligheid niet kan waarborgen. Neem voor dringende hulp zonder direct gevaar contact op met een lokale crisisdienst of vraag om een spoedafspraak bij de huisarts. Wacht in een noodsituatie niet op een reactie op een reguliere vraag over opname.

Emotieregulatie houdt in dat u emoties herkent, begrijpt en erop reageert op een manier die uw behoeften en doelen ondersteunt. Het betekent niet dat u elk onprettig gevoel onderdrukt. Bij emotionele ervaringen kunnen situaties, gedachten, lichamelijke reacties en gedrag elkaar beïnvloeden, bijvoorbeeld:

  • Een externe gebeurtenis of een innerlijke ervaring, zoals de herinnering aan een verdrietige gebeurtenis, kan een emotie oproepen
  • Gedachten en lichamelijke reacties, zoals een snellere hartslag, kunnen de emotie beïnvloeden en erdoor worden beïnvloed
  • Gedrag kan bestaan uit het uiten van de emotie, het aangaan van een situatie of het vermijden ervan; deze reacties verlopen niet altijd in een vaste volgorde

Deze voorbeelden beschrijven emotionele reacties, geen universeel regulatiemechanisme in drie stappen. Emotionele dysregulatie beschrijft moeilijkheden met het reguleren van de intensiteit, duur of uiting van emoties, of met doelgericht handelen bij emotionele spanning. Het kan gaan om boosheid, verdriet, frustratie of andere emoties en kan bij verschillende aandoeningen voorkomen.

Sterke emoties wijzen niet noodzakelijk op een aandoening. Emotionele dysregulatie kan gepaard gaan met moeite om gevoelens te herkennen of te accepteren, tot rust te komen, impulsen te beheersen of belangrijke activiteiten voort te zetten bij emotionele spanning. Deze moeilijkheden verschillen per persoon en situatie; ze betekenen niet dat iemand geen inzicht heeft of zich nooit zelfstandig kan redden.

Aanhoudende moeilijkheden kunnen invloed hebben op relaties, werk of opleiding, maar levenslange beperkingen zijn niet onvermijdelijk. Mogelijke ervaringen en samenhangende gedragingen staan hieronder. Dit is geen diagnostische checklist en sommige kunnen andere verklaringen hebben:

  • Plotselinge woede-uitbarstingen
  • Vermijden van moeilijke emoties
  • Gespannen relaties met anderen
  • Snelle of sterke stemmingswisselingen
  • Impulsief of risicovol gedrag
  • Hevige huilbuien
  • Alcohol of drugs gebruiken om met emotionele spanning om te gaan
  • Moeite om bij emotionele spanning op doelen gericht te blijven
  • Moeite om helpende manieren te vinden om met problemen om te gaan
  • Zelfbeschadiging of suïcidale gedachten of uitspraken, die snelle beoordeling vereisen

Als emotionele dysregulatie uw leven beïnvloedt, kan een huisarts of een professional in de geestelijke gezondheidszorg uw moeilijkheden, veiligheid en eventuele onderliggende aandoeningen beoordelen. De behandeling en behandelsetting hangen af van die bevindingen; ambulante zorg kan passend zijn en residentiële behandeling is niet standaard nodig. Medicatie kan geïndiceerd zijn voor een onderliggende aandoening, maar is geen universele behandeling voor emotionele dysregulatie. Psychologische behandeling kan erop gericht zijn u te helpen om:

  • Emoties, hun functies en persoonlijke uitlokkende factoren beter te begrijpen
  • Een gezonde manier te ontwikkelen om met emoties om te gaan of erop te reageren
  • Praktische strategieën en vaardigheden voor emotieregulatie te leren
  • Emoties op een gezonde manier te leren uiten, vooral in relaties
  • Technieken te leren om pijnlijke emoties los te laten voordat ze uitmonden in uitbarstingen
  • Belemmerende denkpatronen die bijdragen aan emotionele kwetsbaarheid te leren veranderen
  • Vaardigheden te verwerven om pijnlijke emoties los te laten
  • Strategieën en vaardigheden te ontwikkelen om stress of andere moeilijke emoties te verdragen zonder problematische manieren te ontwikkelen om ermee om te gaan
  • Technieken te leren om impulsieve aandrang te doorstaan en meer zelfbeheersing te ontwikkelen

Bij emotionele dysregulatie kunnen behandelaren de volgende benaderingen overwegen, afhankelijk van de onderliggende aandoening, doelen, voorkeuren en beschikbare wetenschappelijke onderbouwing. Deze therapieën zijn niet onderling uitwisselbaar; vraag de zorgaanbieder naar de beschikbaarheid.

Cognitieve gedragstherapie (CGT)

Cognitieve gedragstherapie kan mensen helpen verbanden tussen gedachten, gevoelens en gedrag te herkennen en meer helpende reacties te oefenen. Een daarvoor opgeleide therapeut stemt de aanpak af op het probleem dat wordt behandeld, in plaats van ervan uit te gaan dat uitlokkende factoren altijd vermeden of overwonnen kunnen worden.

Dialectische gedragstherapie (DGT)

Dialectische gedragstherapie combineert cognitief-gedragstherapeutische methoden met mindfulness, acceptatie, het verdragen van emotionele spanning en emotieregulatievaardigheden. De therapie is ontwikkeld voor de borderlinepersoonlijkheidsstoornis en is niet voor elke moeilijkheid met emotieregulatie een universele eerstekeusbehandeling. NICE adviseert om een volledig DGT-programma te overwegen voor vrouwen met een borderlinepersoonlijkheidsstoornis wanneer het verminderen van terugkerende zelfbeschadiging prioriteit heeft.

Schematherapie

Schematherapie richt zich op hardnekkige emotionele, gedrags- en relatiepatronen. Deze therapie is onderzocht bij de borderlinepersoonlijkheidsstoornis, onder meer binnen langdurige ambulante behandeling; die onderzoeksgegevens tonen niet aan dat zij een behandeling is voor iedereen met emotionele dysregulatie. Om te bepalen of de therapie passend is, is een individuele beoordeling nodig.

Emotieregulatietherapie (ERT)

Emotieregulatietherapie (ERT) is een psychotherapie volgens een behandelhandleiding die cognitief-gedragstherapeutische methoden integreert met bevindingen uit de emotiewetenschap. Een kleine gerandomiseerde studie uit 2018 onderzocht volwassenen met een gegeneraliseerde angststoornis, van wie sommigen ook een depressie hadden; de bevindingen mogen niet worden veralgemeniseerd naar iedereen met emotionele dysregulatie. De behandeling heeft onder meer als doel mensen te helpen om:

  • Hun emoties te herkennen, te beschrijven en van elkaar te onderscheiden, ook wanneer ze te intens zijn
  • Een ervaring meer te accepteren en het vermogen te ontwikkelen om waar nodig op een passende manier met de bijbehorende emoties om te gaan
  • Minder gebruik te maken van strategieën om emoties te vermijden, zoals piekeren, zelfkritiek en malen
  • Emotionele informatie te benutten bij het herkennen van behoeften, het nemen van beslissingen en het omgaan met relaties

De eerste ERT-sessies richten zich op het bewust worden en reguleren van emotionele reacties, waaronder vaardigheden voor aandacht en het innemen van een ander perspectief. Mindfulnessoefeningen kunnen cliënten helpen gevoelens en patronen van piekeren of malen op te merken, in plaats van automatisch te reageren.

In latere sessies worden regulatievaardigheden toegepast tijdens geplande blootstellingsoefeningen, zowel tijdens als tussen de sessies. Deze oefeningen betreffen betekenisvolle situaties die zowel lonend als bedreigend kunnen aanvoelen. De laatste sessies verstevigen het geleerde en bereiden voor op het einde van de behandeling.

Emotieregulatie is een nuttige vaardigheid, maar sommige mensen hebben aanhoudend moeite om deze in het dagelijks leven toe te passen. Emotionele dysregulatie kan lijden veroorzaken en het functioneren belemmeren; beoordeling kan helpen vaststellen welke ondersteuning passend is.

In het Verenigd Koninkrijk kan een huisarts of een professional in de geestelijke gezondheidszorg u helpen toegang te krijgen tot passende zorg. THE BALANCE beschrijft residentiële behandeling op Mallorca en in Zürich en een door therapeuten begeleide retraite voor mentale gezondheid in Londen. Geschiktheid en professionele rollen worden individueel beoordeeld. Residentieel verblijf is niet gelijk aan een acuut psychiatrisch ziekenhuis of een spoeddienst, en geen enkel programma kan emotionele stabiliteit garanderen.

Neem voor reguliere vragen contact op met het opnameteam om de beschikbare diensten en de vervolgstappen bij het beoordelen van de geschiktheid voor u of uw naaste te bespreken. Vragen over opname vervangen geen klinische beoordeling of spoedeisende hulp. 

Vragen

Veelgestelde vragen

Wat betekent dysregulatie?
In deze context betekent dysregulatie dat iemand moeite heeft met het reguleren van emotionele reacties, waaronder de intensiteit, duur of uiting ervan. Het kan gaan om zich overweldigd voelen, moeilijk tot rust kunnen komen of impulsief handelen bij emotionele spanning. Sterke emoties kunnen gepaard gaan met lichamelijke gewaarwordingen, maar emotionele dysregulatie gaat niet noodzakelijk samen met paniek, depressie of een adrenalinestoot.
Wat zijn de symptomen van emotionele dysregulatie bij kinderen?
Kinderen kunnen vaak voorkomende of intense uitbarstingen, prikkelbaarheid, frustratie of moeite met tot rust komen vertonen. De interpretatie hangt af van de leeftijd, ontwikkeling, omstandigheden en het functioneren van het kind. Opvoeding en de gezinsomgeving kunnen de emotionele ontwikkeling beïnvloeden, maar deze moeilijkheden mogen niet uitsluitend worden toegeschreven aan psychische aandoeningen bij ouders. Vraag om een professionele beoordeling als de symptomen aanhouden, lijden veroorzaken of het leven thuis, op school of binnen vriendschappen verstoren. De disruptieve stemmingsdisregulatiestoornis is een specifieke diagnose bij kinderen en geen andere naam voor alle vormen van emotionele dysregulatie.
Houdt emotionele dysregulatie verband met andere stoornissen?
Emotionele dysregulatie is een moeilijkheid die bij verschillende aandoeningen kan voorkomen, waaronder de borderlinepersoonlijkheidsstoornis (BPS), de aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit (ADHD), angststoornissen en stemmingsstoornissen. Een bipolaire stoornis is iets anders dan BPS, en noch een bipolaire stoornis noch ADHD is een persoonlijkheidsstoornis. Stoornissen in het gebruik van middelen kunnen eveneens gelijktijdig voorkomen. In deze context verwijst een dubbele diagnose doorgaans naar een psychische aandoening naast een stoornis in het gebruik van middelen; zelfbeschadiging is gedrag en op zichzelf geen tweede diagnose. Een beoordeling moet het volledige klachtenbeeld omvatten, in plaats van uitsluitend uit de intensiteit van emoties een diagnose af te leiden.
Wat zijn de vooruitzichten bij emotionele dysregulatie?
Af en toe moeite hebben met het hanteren van emoties kan voorkomen zonder dat er sprake is van een psychische stoornis. Bij aanhoudende emotionele dysregulatie hangen de vooruitzichten af van de onderliggende aandoening, ernst, omstandigheden, ondersteuning en reactie op behandeling. Psychologische behandeling kan sommige mensen helpen regulatievaardigheden te ontwikkelen en beter te functioneren, maar de mate van verbetering verschilt en doorlopende zorg kan nodig zijn.
De behandeling moet gericht zijn op de behoeften die bij de persoon zijn vastgesteld. Traumagerichte behandeling is alleen passend als daarvoor een indicatie bestaat, niet enkel omdat er sprake is van emotionele dysregulatie. Onderzoek bij de borderlinepersoonlijkheidsstoornis wijst op voordelen van gestructureerde psychologische therapieën, maar de zekerheid van het bewijs verschilt per uitkomst en geen enkele aanpak of behandelduur garandeert herstel.
Is emotionele dysregulatie hetzelfde als BPS?
Nee. Moeite met het reguleren van emoties is een belangrijk kenmerk van de borderlinepersoonlijkheidsstoornis (BPS), maar BPS omvat een breder patroon van symptomen dat door een gekwalificeerde professional in de geestelijke gezondheidszorg wordt beoordeeld. Het klachtenbeeld verschilt en niet iedereen ervaart elk symptoom. Emotionele dysregulatie komt ook buiten BPS voor en kan op zichzelf die diagnose niet onderbouwen.

Redactionele onderbouwing

Bewijs en bronnen

Geselecteerde klinische richtlijnen, peer-reviewed onderzoek en volksgezondheidsbronnen die in dit artikel zijn gebruikt.

01American Psychiatric Association. (2024). Wat is een borderlinepersoonlijkheidsstoornis?Bron bekijken
02National Institute for Health and Care Excellence. (2009). Borderlinepersoonlijkheidsstoornis: herkenning en behandeling (CG78).Bron bekijken
03National Institute for Health and Care Excellence. (2022). Zelfbeschadiging: beoordeling, behandeling en het voorkomen van herhaling (NG225).Bron bekijken
Alle 16 bronnen bekijkenMinder bronnen tonen
04National Institute of Mental Health. (z.d.). Borderlinepersoonlijkheidsstoornis. National Institute of Mental Health.Bron bekijken
05National Health Service. (z.d.). Borderlinepersoonlijkheidsstoornis. NHS.Bron bekijken
06National Institute on Drug Abuse. (2020). Onderzoeksrapport over veelvoorkomende comorbiditeit bij stoornissen in het gebruik van middelen.Bron bekijken
07National Health Service. (z.d.). Cognitieve gedragstherapie (CGT). NHS.Bron bekijken
08World Health Organization. (z.d.). Suïcide. World Health Organization.Bron bekijken
09Centers for Disease Control and Prevention. (z.d.). Suïcidepreventie. Centers for Disease Control and Prevention.Bron bekijken
10Substance Abuse and Mental Health Services Administration. (z.d.). Nationale hulplijn. Amerikaanse dienst voor behandelverwijzing en informatie.Bron bekijken
11National Health Service. (z.d.). Waar u dringende hulp bij psychische problemen kunt krijgen. NHS.Bron bekijken
12Giesen-Bloo, J., et al. (2006). Ambulante psychotherapie voor borderlinepersoonlijkheidsstoornis: gerandomiseerd onderzoek naar schemagerichte therapie versus overdrachtsgerichte psychotherapie. Archives of General Psychiatry, 63(6), 649–658.Bron bekijken
13Mennin, D. S., Fresco, D. M., O’Toole, M. S., & Heimberg, R. G. (2018). Een gerandomiseerd gecontroleerd onderzoek naar emotieregulatietherapie bij gegeneraliseerde angststoornis met en zonder gelijktijdige depressie. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 86(3), 268–281.Bron bekijken
14Gratz, K. L., & Roemer, L. (2004). Multidimensionale beoordeling van emotieregulatie en -dysregulatie: ontwikkeling, factorstructuur en eerste validatie van de Difficulties in Emotion Regulation Scale. Journal of Psychopathology and Behavioral Assessment.Bron bekijken
15Linehan, M. M., Armstrong, H. E., Suarez, A., Allmon, D., & Heard, H. L. (1991). Cognitief-gedragstherapeutische behandeling van chronisch parasuïcidale patiënten met een borderlinepersoonlijkheidsstoornis. Archives of General Psychiatry.Bron bekijken
16Storebø, O. J., Stoffers-Winterling, J. M., Völlm, B. A., et al. (2020). Psychologische therapieën voor mensen met een borderlinepersoonlijkheidsstoornis. Cochrane Database of Systematic Reviews, 5, CD012955.Bron bekijken
Wat dit omvat
01

Klinische context

Heldere informatie wordt geplaatst binnen de context van complexe en gelijktijdig voorkomende problematiek.

02

Individuele factoren

Beoordeling blijft essentieel, omdat behoeften en risico’s per persoon verschillen.

03

Volgende stappen

Een vertrouwelijk gesprek kan helpen bepalen welk vervolgtraject het meest passend is.

Weet u niet zeker welk traject bij de situatie past?

Uw opnameteam

Jil Moore
Jil MooreDirecteur cliëntrelaties
Cynthia Nakhle
Cynthia NakhleOpnamemanager

Een vertrouwelijk eerste gesprek kan het klinische beeld verhelderen en uitwijzen of onze omgeving passend is.

THE BALANCE
EEN EERSTE STAP

Vragen over onze behandeling