Onbeheerste uitbarstingen van woede, verdriet en frustratie zijn enkele van de symptomen die mensen met emotionele disregulatie ervaren. Jaarlijks hebben miljoenen mensen hiermee te maken. Emotionele disregulatie kan leiden tot gevaarlijk en zelfdestructief gedrag. Onderzoek laat zien dat meer dan 40% van de mensen met een voorgeschiedenis van zelfbeschadiging ook ernstige emotionele disregulatie meldt. Volgens recente studies is emotionele disregulatie een veelvoorkomend symptoom bij verschillende psychische aandoeningen, waaronder depressie, angst en posttraumatische stressstoornis (PTSS).
Emotionele disregulatie kan een aanzienlijke invloed hebben op relaties, werk en de algehele kwaliteit van leven, maar er zijn effectieve behandelmogelijkheden beschikbaar.
Heeft u weleens het gevoel dat uw emoties alle kanten op gaan en dat u er geen controle over heeft? Zo voelt emotionele disregulatie. Emotionele disregulatie is een toestand waarin iemand zijn of haar emotionele reacties niet op een passende manier kan reguleren [1]. Hieronder bespreken we de definitie, classificatie, vormen, biologische mechanismen en risicofactoren van emotionele disregulatie.
Definitie van emotionele disregulatie
Emotionele disregulatie is een term voor moeite met het reguleren van emoties op een manier die past bij een bepaalde situatie. Dit kan zich op verschillende manieren uiten, waaronder stemmingswisselingen, impulsiviteit, uitbarstingen, zelfbeschadiging en problemen in sociale contacten. Emotionele disregulatie kan voorkomen bij verschillende psychische aandoeningen, waaronder depressie, angst, bipolaire stoornis, borderlinepersoonlijkheidsstoornis en posttraumatische stressstoornis [1, 2].
Classificatie van emotionele disregulatie
Emotionele disregulatie kan worden onderverdeeld in overregulatie en onderregulatie [3]. Overregulatie verwijst naar de neiging om emoties te onderdrukken of af te remmen, waardoor emoties weinig worden geuit. Deze vorm van emotionele disregulatie komt vaak voor bij mensen met een sociale angststoornis, vermijdende persoonlijkheidsstoornis of dwangmatige persoonlijkheidsstoornis.
Onderregulatie is daarentegen de neiging om emoties op een overdreven of ongepaste manier te uiten, wat leidt tot impulsief gedrag. Deze vorm van emotionele disregulatie komt vaak voor bij mensen met een borderlinepersoonlijkheidsstoornis, aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit of normoverschrijdend-gedragsstoornis [3].
Vormen van emotionele disregulatie
Emotionele disregulatie kan zich op verschillende manieren uiten. Dit zijn de meest voorkomende vormen:
- Intense en instabiele emoties: Mensen met emotionele disregulatie ervaren vaak intense en snel wisselende emoties. Ze kunnen zich zonder duidelijke reden prikkelbaar, angstig, boos of verdrietig voelen.
- Impulsiviteit: Emotionele disregulatie gaat vaak samen met impulsief gedrag, zoals roekeloos rijden, middelenmisbruik, eetbuien of overmatig geld uitgeven.
- Zelfbeschadiging: Mensen met emotionele disregulatie kunnen zichzelf beschadigen, bijvoorbeeld door zichzelf te snijden of te branden, om met intense emoties om te gaan.
- Moeite met sociale contacten: Mensen met emotionele disregulatie kunnen het moeilijk vinden om gezonde relaties met anderen te onderhouden. Ze kunnen moeite hebben met communicatie, vertrouwen en grenzen.
De wetenschap achter emotionele disregulatie: biologische mechanismen
Emotionele disregulatie is in verband gebracht met veranderingen in hersengebieden die verantwoordelijk zijn voor emotionele verwerking, zoals de prefrontale cortex, amygdala en hippocampus. Deze veranderingen kunnen het gevolg zijn van genetische factoren, ervaringen in de vroege kinderjaren of trauma [4].
Recent onderzoek suggereert dat emotionele disregulatie ook verband kan houden met een verstoorde balans van neurotransmitters, zoals serotonine, dopamine en noradrenaline, die een cruciale rol spelen bij het reguleren van stemming en gedrag.
Daarnaast hebben studies aangetoond dat mensen met emotionele disregulatie mogelijk minder goed in staat zijn om hun stressreactie te reguleren, wat leidt tot chronische activering van het sympathische zenuwstelsel [4].
Weet waarop u moet letten: risicofactoren voor emotionele disregulatie
Er zijn verschillende risicofactoren voor emotionele disregulatie vastgesteld, waaronder:
- Trauma in de kindertijd: Het meemaken van mishandeling, verwaarlozing of andere vormen van trauma in de kindertijd kan het risico vergroten om later in het leven emotionele disregulatie te ontwikkelen.
- Genetische factoren: Onderzoek heeft aangetoond dat genetische factoren een rol spelen bij het ontstaan van emotionele disregulatie.
- Omgevingsfactoren: Blootstelling aan chronische stress, middelenmisbruik of ingrijpende negatieve levensgebeurtenissen kan het risico op emotionele disregulatie vergroten.
- Medische aandoeningen: Bepaalde medische aandoeningen, zoals traumatisch hersenletsel, epilepsie of een beroerte, kunnen leiden tot emotionele disregulatie [4].
Heeft u weleens het gevoel dat uw emoties onbeheersbaar, intens of onvoorspelbaar zijn? Dan ervaart u mogelijk emotionele disregulatie. Een emotieregulatiestoornis wordt gekenmerkt door moeite met het op een passende manier beheersen of reguleren van emoties [2]. Hieronder bespreken we tien veelvoorkomende symptomen van een emotieregulatiestoornis, met een korte beschrijving van elk symptoom.
Heftige stemmingswisselingen: Mensen met een emotieregulatiestoornis kunnen heftige stemmingswisselingen ervaren die snel en zonder waarschuwing kunnen optreden [6]. Ze kunnen zich het ene moment gelukkig voelen en het volgende moment boos, verdrietig of angstig.
Woede-uitbarstingen of prikkelbaarheid: Mensen met een emotieregulatiestoornis kunnen moeite hebben hun woede te beheersen, wat leidt tot uitbarstingen, agressie of prikkelbaarheid [3]. Deze uitbarstingen kunnen gericht zijn op henzelf, anderen of voorwerpen.
Verlatingsangst: Mensen met een emotieregulatiestoornis kunnen voortdurend bang zijn om door anderen verlaten of afgewezen te worden. Ze kunnen zich vastklampen aan anderen of veel bevestiging zoeken om afwijzing te voorkomen, wat relaties onder druk kan zetten [5].
Impulsiviteit: Een emotieregulatiestoornis gaat vaak samen met impulsief gedrag, zoals middelenmisbruik, eetbuien, roekeloos rijden of overmatig geld uitgeven [2]. Dit gedrag kan een manier zijn om met intense emoties om te gaan of spanning op te zoeken.
Zelfbeschadiging: Mensen met een emotieregulatiestoornis kunnen zichzelf beschadigen, bijvoorbeeld door zichzelf te snijden of te branden, om met intense emoties om te gaan [5]. Dit gedrag kan gevaarlijk zijn en vereist professionele hulp.
Suïcidale gedachten: Mensen met een emotieregulatiestoornis kunnen suïcidale gedachten hebben of suïcidaal gedrag vertonen. Suïcidale gedachten moeten serieus worden genomen en vereisen onmiddellijke medische hulp [6].
Angst en paniekaanvallen: Een emotieregulatiestoornis kan zich uiten in angst of paniekaanvallen, die kunnen worden uitgelokt door stress of emotionele spanning [3]. Symptomen van angst en paniekaanvallen zijn onder meer een snelle hartslag, kortademigheid en zweten.
Moeite met sociale contacten: Mensen met een emotieregulatiestoornis kunnen moeite hebben met sociale contacten, zoals het onderhouden van gezonde relaties met anderen. Ze kunnen moeite hebben met communicatie, vertrouwen en grenzen [2].
Dissociatie: Een emotieregulatiestoornis kan leiden tot dissociatie: het gevoel los te staan van uzelf of uw omgeving [5]. Dit kan zich uiten in een gevoel van onwerkelijkheid of het gevoel los te staan van het eigen lichaam.
Verslavingsgedrag: Mensen met een emotieregulatiestoornis kunnen verslavingsgedrag vertonen, zoals gokken, pornografie kijken of videogames spelen, om met intense emoties om te gaan [3]. Dit gedrag kan problematisch worden en professionele hulp vereisen.
Posttraumatische stressstoornis (PTSS) is een psychische aandoening die kan ontstaan nadat iemand een traumatische gebeurtenis heeft meegemaakt of daarvan getuige is geweest. Een veelvoorkomend symptoom van PTSS is emotionele disregulatie: moeite met het op een passende manier reguleren en uiten van emoties [3]. Hieronder verkennen we het verband tussen PTSS en emotionele disregulatie en bespreken we vijf redenen of mechanismen die verklaren hoe PTSS samenhangt met emotionele disregulatie.
- Overmatige waakzaamheid en verhoogde spanning: PTSS kan intense gevoelens van angst en vrees en overmatige waakzaamheid veroorzaken [7]. Deze verhoogde staat van spanning kan het moeilijk maken om emoties te reguleren, wat leidt tot emotionele disregulatie [2].
- Herbelevingen en opdringende gedachten: PTSS kan herbelevingen, opdringende gedachten en nachtmerries veroorzaken [6]. Door deze symptomen kan iemand zich overweldigd voelen door emoties, wat leidt tot emotionele disregulatie [3].
- Vermijdingsgedrag: Mensen met PTSS kunnen vermijdingsgedrag vertonen om te voorkomen dat herinneringen aan de traumatische gebeurtenis worden opgeroepen [7]. Deze vermijding kan leiden tot emotionele disregulatie doordat iemand zijn of haar emoties niet volledig kan verwerken.
- Veranderde hersenfunctie: Onderzoek suggereert dat bij mensen met PTSS de hersenfunctie veranderd is in gebieden die verantwoordelijk zijn voor emotieregulatie, zoals de prefrontale cortex en amygdala [8]. Deze veranderingen in de hersenfunctie kunnen bijdragen aan emotionele disregulatie.
- Gelijktijdig voorkomende psychische aandoeningen: PTSS komt vaak samen voor met andere psychische aandoeningen, zoals depressie en angst [9]. Deze aandoeningen kunnen ook bijdragen aan emotionele disregulatie.
Angst en emotionele disregulatie gaan vaak hand in hand; angststoornissen worden vaak in verband gebracht met emotionele disregulatie. Hier volgen drie redenen of mechanismen die dit verband kunnen helpen verklaren:
Overactieve amygdala: De amygdala is een deel van de hersenen dat een belangrijke rol speelt bij emotionele verwerking. Bij mensen met een angststoornis kan de amygdala overactief zijn, wat leidt tot overdreven emotionele reacties, verhoogde spanning en moeite met het reguleren van emoties. [1]
Denkfouten: Angst kan leiden tot negatieve denkpatronen, zoals catastroferen of overgeneraliseren. Deze denkfouten kunnen het moeilijker maken om emoties te reguleren en kunnen bijdragen aan emotionele disregulatie. [2]
Verstoorde neurotransmitterbalans: Angststoornissen zijn in verband gebracht met een verstoorde balans van verschillende neurotransmitters, waaronder serotonine, dopamine en gamma-aminoboterzuur (GABA). Deze verstoringen kunnen de stemming en emotieregulatie beïnvloeden en mogelijk bijdragen aan emotionele disregulatie. [5]
Het is belangrijk om te benadrukken dat de relatie tussen angst en emotionele disregulatie complex is en dat waarschijnlijk meerdere factoren een rol spelen. Inzicht in de mechanismen die aan dit verband bijdragen, kan mensen en professionals in de geestelijke gezondheidszorg helpen om effectievere strategieën te ontwikkelen voor het omgaan met zowel angst als emotionele disregulatie.
Omgaan met emotionele disregulatie kan lastig zijn, maar het is mogelijk om symptomen te beheersen en te verminderen. Hier volgen tien methoden die u kunnen helpen om met emotionele disregulatie om te gaan:
Zoek professionele hulp [7]: Als u moeite heeft met emotionele disregulatie, kan het zinvol zijn om ondersteuning te zoeken bij een professional in de geestelijke gezondheidszorg, zoals een therapeut of psycholoog. Deze kan u technieken leren om uw emoties te reguleren en onderliggende problemen te verwerken.
Oefen mindfulness [6]: Mindfulness houdt in dat u bewust aanwezig bent in het moment en uw gedachten en gevoelens zonder oordeel observeert. Dit kan u helpen bewuster te worden van uw emoties en de intensiteit van uw reacties te verminderen.
Beweeg [2]: Lichaamsbeweging kan een goede manier zijn om spanning los te laten en uw stemming te verbeteren. Zelfs een korte wandeling of een paar minuten rekken en strekken kunnen helpen.
Zorg voor voldoende slaap [5]: Slaapgebrek kan de symptomen van emotionele disregulatie verergeren. Streef naar zeven tot acht uur slaap per nacht.
Vermijd alcohol en drugs [1]: Middelengebruik kan de emotieregulatie verstoren en symptomen verergeren. Alcohol en drugs vermijden of het gebruik ervan beperken kan u helpen uw emoties te reguleren.
Oefen ontspanningstechnieken [7]: Technieken zoals diep ademhalen, progressieve spierontspanning en geleide visualisatie kunnen u helpen te ontspannen en met stress om te gaan.
Houd een stemmingsdagboek bij [10]: Uw gedachten en gevoelens opschrijven kan u helpen uitlokkende factoren voor emotionele disregulatie en patronen in uw emoties te herkennen. Dit kan u helpen strategieën te ontwikkelen om ermee om te gaan.
Creëer een veilige plek [5]: Creëer een plek waar u zich veilig en op uw gemak voelt. Dit kan een fysieke plek in uw huis zijn, zoals een knus hoekje, of een plek die u zich in gedachten voorstelt. Gebruik deze plek om te ontspannen, na te denken en mindfulness te oefenen.
Zoek contact met anderen [3]: Tijd doorbrengen met vrienden en familieleden die u steunen, kan gevoelens van isolement verminderen en uw stemming verbeteren.
Geef prioriteit aan zelfzorg [9]: Goed voor uzelf zorgen kan helpen stress te verminderen en de emotieregulatie te verbeteren. Denk bijvoorbeeld aan tijd vrijmaken voor hobby’s, een massage nemen of zelfcompassie oefenen.
Leren omgaan met emotionele disregulatie kan een proces zijn. Het is belangrijk om te onthouden dat u om hulp mag vragen. Het gaat erom strategieën te vinden die voor u werken en deze consequent te oefenen. Door stappen te zetten om uw emoties te reguleren, kunt u uw algehele welzijn en kwaliteit van leven verbeteren.
Emotionele disregulatie kan een aanzienlijke invloed hebben op iemands leven, maar er zijn verschillende behandelmogelijkheden om ermee om te gaan.
De behandeling kan bestaan uit een combinatie van medicatie, therapie en aanpassingen in de leefstijl. Het is essentieel om hulp te zoeken bij een gekwalificeerde professional in de geestelijke gezondheidszorg. Vroegtijdig ingrijpen is cruciaal om te voorkomen dat de klachten verergeren. Met passende behandeling en ondersteuning kunnen mensen met emotionele disregulatie leren hun emoties te reguleren en hun kwaliteit van leven te verbeteren. Ook een ondersteunend netwerk van familie en vrienden dat begrip en aanmoediging biedt, is essentieel.
