Residentiële behandeling voor jongeren

Gezinnen en jongeren kunnen residentiële behandeling met een bevoegde behandelaar bespreken wanneer ernstige psychische problemen, middelengebruik of gedragsproblemen onvoldoende in de eigen leefomgeving kunnen worden behandeld. Beschikbare voorzieningen, toelatingscriteria en regelgeving verschillen per locatie.

Kortdurende residentiële programma’s en acute klinische ziekenhuiszorg zijn verschillende zorgvormen, ook als hun benamingen overlappen. Ziekenhuisbehandeling richt zich op behoeften waarvoor die omgeving vereist is; residentiële programma’s verschillen in personeelsbezetting en medische mogelijkheden. Ontslag en nazorg moeten worden gepland op basis van de vastgestelde behoeften van de jongere, niet op basis van een vast aantal weken.

Een langer verblijf is niet automatisch beter, en een aangenamere omgeving betekent niet dat deze klinisch geschikt is. Bij de beslissing of residentiële zorg nodig blijft, moet het behandelteam de behandeldoelen, de reactie op de behandeling, de veiligheid, het onderwijs en de gevolgen van het gescheiden zijn van thuis evalueren.

Residentiële programma’s verschillen in doel en duur; er bestaat geen universeel traject van 12 tot 18 maanden. De verblijfsduur moet individueel worden bepaald en regelmatig worden geëvalueerd, met een plan voor terugkeer naar zorg in de eigen leefomgeving. Meer tijd in een residentiële omgeving betekent op zichzelf niet dat de resultaten beter of duurzamer zijn.

Hieronder worden belangrijke overwegingen bij een langer residentieel verblijf besproken.

Als problemen na de behandeling aanhouden, moeten de diagnose, de ontvangen behandeling, de veiligheid en de beschikbare ondersteuning thuis opnieuw worden beoordeeld, in plaats van aan te nemen dat een langere plaatsing de oplossing is. In een onderzoek uit 2018 onder adolescenten met middelengebruik en bijkomende psychische stoornissen was multidimensionele gezinstherapie in de eigen leefomgeving een veelbelovend alternatief voor residentiële zorg; deze bevinding bepaalt niet voor elke jongere welke omgeving de juiste is.

Onderwijs moet onderdeel blijven van de zorgplanning. Controleer het onderwijsaanbod, de afstemming met de school van de jongere en de ondersteuning bij terugkeer naar de klas. Re-integratie kan een geleidelijk plan en blijvende aanpassingen vereisen; er mag niet worden aangenomen dat dit gemakkelijk verloopt.

Een respectvolle therapeutische relatie is in elke omgeving belangrijk. Er mag niet worden aangenomen dat een langere behandeling vertrouwen opbouwt of dat een kortere behandeling tot vervreemding leidt. Evalueer de ervaringen, voortgang en voorkeuren van de jongere en plan continuïteit met behandelaren in de eigen leefomgeving.

Activiteiten met leeftijdsgenoten kunnen deel uitmaken van een programma, maar relaties met leeftijdsgenoten vervangen geen zorg door bevoegde behandelaren en garanderen geen blijvende verbetering. Vraag hoe de instelling pesten voorkomt, reageert op schadelijke interacties en veilig contact met familie en ondersteunende personen in de eigen omgeving in stand houdt.