Eetstoornissen worden gekenmerkt door ingrijpende veranderingen in eetgewoonten, zoals het volgen van strenge diëten, heimelijke eetbuien, braken na maaltijden en het overmatig bijhouden van calorieën. Het is moeilijk om te zien hoe iemand om wie u geeft de eigen gezondheid schaadt, vooral wanneer de oplossing op het eerste gezicht eenvoudig lijkt. Eetstoornissen zijn echter veel complexer dan alleen ongezonde eetgewoonten. In de kern gaat het om vertekende, zelfkritische opvattingen over eten, gewicht en lichaamsbeeld, en om pogingen om met emotionele problemen om te gaan. Deze schadelijke gedragingen worden gevoed door onaangename gedachten en gevoelens.
Mensen met een eetstoornis gebruiken eten om met pijnlijke of onaangename emoties om te gaan. Om controle te houden, beperken velen hun voedselinname. Overmatig eten kan gevoelens van somberheid, woede of eenzaamheid tijdelijk verlichten. Purgeren is een manier om met gevoelens van hopeloosheid en zelfhaat om te gaan. Mensen met een eetstoornis verliezen na verloop van tijd het vermogen om zichzelf objectief te beoordelen, en hun preoccupatie met eten en gewicht gaat hun leven beheersen. Het herkennen van de onderliggende oorzaken van een eetstoornis en het vinden van manieren om met emotionele pijn en ongemak om te gaan, vormen de eerste stappen op weg naar herstel.
Hoewel u iemand met een eetstoornis niet kunt dwingen te veranderen, kunt u diegene aanmoedigen en ondersteunen om hulp te zoeken. Dat kan een aanzienlijke invloed hebben op de revalidatie en het herstel van uw naaste.
Dit zijn de meest voorkomende eetstoornissen:
Anorexia. Mensen met anorexia beperken hun voedselinname sterk vanuit een diepgewortelde, intense angst om dik te worden. Zij vinden zichzelf nooit dun genoeg, zelfs wanneer zij ondergewicht hebben of ondervoed zijn. Mensen met anorexia kunnen naast caloriebeperking ook lichaamsbeweging, diëten, medicatie of purgeren gebruiken om hun gewicht te beheersen.
Boulimia. Boulimia wordt gekenmerkt door een vicieuze cirkel van eetbuien en purgeren. Mensen met boulimia nemen ingrijpende maatregelen om overtollige calorieën kwijt te raken na een eetbui waarbij zij de controle hebben verloren. Zij braken, bewegen overmatig, vasten of gebruiken laxeermiddelen om gewichtstoename te voorkomen.
Eetbuistoornis (BED). Mensen met een eetbuistoornis eten overmatig en krijgen in korte tijd veel calorieën binnen. Ondanks schuld- en schaamtegevoelens over hun heimelijke eetbuien kunnen zij hun gedrag niet beheersen of stoppen met eten, zelfs wanneer zij onaangenaam vol zitten.
Vrienden en familieleden spelen vaak een belangrijke rol bij het aanmoedigen van iemand met eetproblemen om behandeling te zoeken. Veel mensen met een eetstoornis vinden het moeilijk om hulp of ondersteuning te zoeken, bijvoorbeeld omdat zij niet beseffen dat zij een probleem hebben, zich schamen om hulp te vragen of aarzelen om hun verstoorde eetgewoonten los te laten. Vrienden en familieleden kunnen helpen om zorgwekkende signalen te herkennen en de persoon aansporen om zorg te zoeken.
Een mogelijke eetstoornis bespreekbaar maken
Het is niet altijd eenvoudig om met een naaste openlijk over eetstoornissen te praten. Toch geven veel mensen die van een eetstoornis zijn hersteld aan dat hun vrienden en familie cruciaal waren voor hun herstel.
Bereid u voor. U kunt de persoon voor wie u zorgt of die u ondersteunt beter begrijpen en helpen wanneer u meer leert over eetstoornissen en hoe daarmee om te gaan. Uw naaste kan worstelen met veel moeilijke emoties, angst, schaamte, schuldgevoelens, vernedering en/of ontkenning, of beseft mogelijk niet eens dat er een probleem is met het lichaamsbeeld en/of eten. Het is belangrijk dit te herkennen en ermee rekening te houden wanneer de persoon boos of ontkennend reageert.
Kies een begripvolle omgeving voor het gesprek. Elke benadering vraagt om medeleven, in een omgeving die ruimte biedt voor een open en rustig gesprek. Het kan bijvoorbeeld helpen om te praten op een plek waar de persoon zich het meest op zijn gemak voelt, zoals thuis. Begin er niet over wanneer een van u geïrriteerd, moe of emotioneel is.
Kies een tijd en plaats waar u beiden in vertrouwen en op uw gemak kunt praten. Niemand wil dat persoonlijke moeilijkheden in een grote groep worden besproken. Zorg daarom voor een moment en plek waar u uw behoeften en zorgen kunt bespreken zonder druk te voelen of in het bijzijn van een grote groep.
Gebruik waar mogelijk ik-boodschappen. Richt u op gedragingen en handelingen die u hebt opgemerkt, zoals: “Ik merk dat je niet meer met ons mee-eet” of “Ik maak me zorgen over hoe vaak je naar de sportschool gaat.” Het is gemakkelijk om beschuldigend te worden: “Je eet niet! Je put jezelf uit!” Dat kan iemand in de verdediging dringen. Benadruk liever wat u hebt waargenomen. Benoem indien mogelijk gewoonten die niet met eten of gewicht te maken hebben; die kan de persoon mogelijk gemakkelijker herkennen en accepteren.
Bereid vooraf voor wat u wilt zeggen. Dit kan u helpen rustiger te worden en duidelijk te krijgen wat u wilt overbrengen. Anderen vinden het nuttig om hun belangrijkste punten op te schrijven.
Blijf bij de feiten. Zorgen over een eetstoornis kunnen allerlei emoties oproepen, en het is belangrijk dat die niet de overhand krijgen. Bespreek in plaats daarvan de gedragingen en veranderingen die u hebt opgemerkt en leg uit waarom u zich zorgen maakt: “Ik merk dat je na het eten snel naar het toilet gaat, en daardoor ben ik bang dat je jezelf laat overgeven.”
Neem mogelijk stigma weg. Verzeker uw naaste ervan dat een eetstoornis of een andere psychische aandoening geen teken van zwakte is. Veel mensen krijgen op enig moment in hun leven een dergelijke diagnose, en velen herstellen.
Vermijd al te eenvoudige oplossingen. Aansporingen als “stop er gewoon mee” of “eet gewoon” helpen niet. Ze kunnen ervoor zorgen dat de persoon zich boos, defensief en onbegrepen voelt.
Moedig professionele hulp aan. Veel mensen voelen zich niet in staat om professionele hulp te zoeken voor herstel van een eetstoornis. Als de persoon geen arts of therapeut heeft, bied dan aan te helpen zoeken of mee te gaan naar een afspraak waarin het eetprobleem wordt besproken. Tijdige, effectieve therapie vergroot de kans op herstel aanzienlijk.
Wees voorbereid op negatieve reacties. Sommige mensen met een eetstoornis zijn opgelucht wanneer iemand hun problemen opmerkt. Anderen reageren anders. Sommigen worden boos en confronterend en stellen dat u het probleem bent. Anderen wijzen uw zorgen af of bagatelliseren de risico’s. Beide reacties komen veel voor. Herhaal wat u zorgen baart, laat uw betrokkenheid blijken en houd het gesprek gaande.
Laat u niet ontmoedigen wanneer u denkt dat het gesprek niet goed verliep of dat u uw naaste niet hebt kunnen bereiken. U hebt uw bezorgdheid uitgesproken en laten weten dat u om de persoon geeft en beschikbaar bent. Mogelijk hebt u ook het eerste zaadje geplant om hulp te zoeken. Dat ontkiemt misschien niet meteen, maar de betrokkenheid van familie en vrienden kan iemand na verloop van tijd begeleiden op weg naar herstel.
Het kan moeilijk zijn om een vriend of vriendin bij te staan die een eetstoornis heeft. Veel mensen weten niet wat zij moeten zeggen wanneer zij proberen te begrijpen wat hun naaste doormaakt, wat zij kunnen doen en hoe zij kunnen helpen. Hoewel de persoon zelf het grootste deel van het herstelwerk moet doen, zijn er belangrijke dingen die u kunt doen om onderweg steun te bieden.
Herken de kenmerkende signalen
Wanneer u een “niet-pluisgevoel” hebt maar niet weet waar en waarop u moet letten, kan het moeilijk zijn te herkennen dat uw naaste door een eetstoornis gevaar loopt. Buiten de eetstoornisbehandeling weten veel mensen niet hoe zij waarschuwingssignalen van eetstoornisgerelateerde overtuigingen of gedragingen kunnen herkennen. Als u zich zorgen maakt over iemand in uw omgeving, let dan op de volgende gebieden.
Gedachten
De persoonlijke opvattingen over eten, het lichaam, conditie en eigenwaarde kunnen een belangrijke voorspeller zijn van verstoord eetgedrag. Deze opvattingen zijn af te leiden uit de manier waarop iemand over deze onderwerpen praat. Let erop of gesprekken sterk gericht lijken op afvallen, zichzelf veranderen, slankheid, eten, voedingswaarden, trainingsschema’s en andere aspecten van voeding en lichaam, en bespreek problematische opvattingen op een behoedzame manier.
Houding en gedrag
Wanneer iemand worstelt met verstoord eetgedrag en bijbehorende gedachten, wordt dat zichtbaar in het handelen. De genoemde sterke fixaties omzetten in drastische veranderingen in voeding en beweging kan bijvoorbeeld reden tot zorg zijn, vooral wanneer iemand het vermogen om dit “succesvol” te doen koppelt aan het gevoel van eigenwaarde. Andere gedragsmatige waarschuwingssignalen en aanwijzingen voor een eetstoornis zijn:
- Calorieën tellen.
- Alleen eten.
- Extreem en onverwacht gewichtsverlies.
- Weigeren te eten, of zeggen “geen honger” te hebben of “al gegeten” te hebben.
- Steeds meer praten over het lichaam, conditie en voeding.
- Voedsel verbergen.
- Plasmiddelen en/of laxeermiddelen hamsteren.
- Vaker naar het toilet gaan, vooral voor of na maaltijden.
- Zich voortdurend wegen en/of uitsluitend gericht zijn op het getal op de weegschaal.
Mogelijk wilt u uw vriend of vriendin ook helpen om aanvullende professionele hulp en ondersteuning te vinden. Omdat dit waarschijnlijk geen onderwerp is waarin u bent opgeleid, kan het lastig zijn te bepalen waar u begint en hoe u verdergaat. Moedig uw naaste als eerste stap aan om dit gedrag met de huisarts, psychiater of therapeut te bespreken. Deze professionals kunnen uw naaste naar passende hulp verwijzen.
Daarnaast zijn er organisaties en websites die zich inzetten voor mensen met eetstoornissen en ondersteuning en voorlichting bieden, zoals de National Eating Disorders Association en Eating Disorder Hope, die rubrieken met informatiebronnen hebben. Deze bronnen zijn niet alleen voor professionals bedoeld; ze bevatten vaak bemoedigende artikelen voor uw naasten, informatieve teksten die hen kunnen helpen begrijpen hoe zij behandeling kunnen zoeken en krijgen, en online steungroepen die nuttig kunnen zijn.
Afhankelijk van de ernst van de stoornis heeft uw vriend of vriendin zorg van een andere intensiteit nodig. Mensen met een eetstoornis die door een multidisciplinair team worden begeleid, hebben betere hersteluitkomsten, ongeacht het behandelniveau. Dit betekent dat zij baat zouden kunnen hebben bij begeleiding door ten minste een diëtist, therapeut en psychiater.
Het kan lijken alsof u niets kunt doen om uw naaste te helpen passende behandeling en zorgverleners te vinden. Besef dat u soms als een graadmeter kunt dienen voor de voortgang van het herstel. U kunt niet als lid van het behandelteam aan de therapie deelnemen, maar uw naaste zal waarschijnlijk naar u luisteren wanneer u twijfels of moeilijkheden benoemt. U kunt uw vriend of vriendin prijzen voor wat is bereikt en aanmoedigen om door te gaan.
U bent een belangrijk onderdeel van en een steun tijdens het traject van uw vriend of vriendin . U kunt mensen niet laten herstellen, maar u kunt hun de zorg en ondersteuning bieden die zij nodig hebben om met moed aan behandeling en herstel te werken.
Besteed ook aandacht aan uw eigen welzijn.
Afhankelijk van hoe hecht uw vriendschap is, kan het ondersteunen van een vriend of vriendin met een eetstoornis uiteenlopende gevoelens oproepen. Deze kunnen variëren van enthousiasme en vastberadenheid tot, in sommige gevallen, onvrede en teleurstelling. Bovendien kan het veel moeilijker zijn om deel uit te maken van iemands steunnetwerk bij herstel wanneer u zelf een moeizame relatie met uw lichaam hebt.
Omdat herstel een langdurig en soms grillig proces is, is het belangrijk dat u zelf ook steun hebt. Een therapeut, een dankbaarheidsdagboek of regelmatig yoga beoefenen om uw eigen lichaam bewust te waarderen, kan daarbij helpen.
Herstel van een eetstoornis vraagt om professionele hulp en ondersteuning, en hoe eerder iemand behandeling zoekt, hoe beter. Het is moeilijk om een naaste te zien lijden terwijl die behandeling weigert. Ook wanneer hun kind behandeling niet nodig vindt, kunnen ouders van kinderen jonger dan 18 jaar er vaak op staan dat de eetstoornis van hun kind wordt aangepakt met passende therapie, ondersteuning en behandeling.
Voor ouders van oudere patiënten en andere naasten van mensen met een eetstoornis van elke leeftijd kan het lastig zijn iemand die terughoudend is aan te moedigen hulp te zoeken. Herstel is echter essentieel voor de gezondheid op lange termijn, en het stimuleren van passende behandeling van de eetstoornis kan daaraan bijdragen.
Hoewel elk gesprek met iemand met een eetstoornis anders is, zijn er enkele belangrijke aandachtspunten:
De eerste stap naar herstel kan beangstigend en moeilijk zijn. Hoewel hulp zoeken eenvoudig kan lijken, kan het veel stress opleveren, emotioneel uitputtend en ingewikkeld zijn. Als u dit voor ogen houdt, kunt u zich gemakkelijker inleven in wat de ander doormaakt.
Vraag of de persoon hulp nodig heeft bij het eerste telefoontje of het maken van een afspraak. Voor sommige mensen vermindert het de spanning wanneer iemand anders een eerste afspraak maakt of meegaat om een mogelijk eetprobleem te bespreken.
Laat u niet overtuigen door uitvluchten die uit de eetstoornis voortkomen. Beloven om naar een arts of therapeut te gaan is gemakkelijk, maar de patiënt moet de afspraak ook nakomen en de deskundige regelmatig blijven bezoeken. Natuurlijk heeft iedereen het druk, kan behandeling kostbaar zijn en lijkt de eetstoornis misschien geen ernstig probleem. Maak de behandeling van de eetstoornis niet tot uw voornaamste gespreksonderwerp met uw naaste, maar kom wel terug op de belofte om hulp te zoeken.
Moedig aan om verder te zoeken als de eerste therapeut niet goed past. Een passende therapeut vinden is moeilijk, en het kan nodig zijn met verschillende kandidaten te spreken voordat iemand een keuze maakt. Het kan een langdurig proces zijn en meerdere pogingen kosten voordat iemand de juiste behandelaar vindt.
Zorg dat de persoon medisch wordt onderzocht. Eetstoornissen kunnen uiteenlopende medische problemen veroorzaken. Mensen met een eetstoornis moeten daarom regelmatig een arts raadplegen om na te gaan of hun gezondheid gevaar loopt. Vertrouw niet alleen op bloedonderzoek: laboratoriumwaarden kunnen stabiel blijven, zelfs wanneer iemand op het randje van overlijden verkeert.
Steun het deel van de persoon dat wil herstellen. Mensen met eetproblemen verzetten zich vaak tegen het veranderen van hun gewoonten. Sommigen vinden het gemakkelijker om zich te richten op gevolgen van de eetstoornis, zoals sociaal isolement, depressie, slapeloosheid, angst, uitputting of het koud hebben. De persoon is mogelijk eerder bereid deze te erkennen en aan te pakken. Dat kan de drempel naar hulp verlagen, waarna de eetstoornis zelf kan worden aangepakt.
Herinner de persoon eraan waarom die beter wil worden. Welke doelen heeft uw naaste met een eetstoornis zichzelf gesteld? Wil de persoon op reis? Kinderen krijgen? Studeren? Aan een nieuwe baan beginnen? Uw naaste helpen opnieuw aansluiting te vinden bij persoonlijke waarden en dierbare mensen kan helpen om de aandacht te richten op herstel op lange termijn in plaats van op de kortetermijnbeloningen van de eetstoornis.
Zoek een evenwicht tussen druk uitoefenen en het probleem volledig negeren. Als u er zeer sterk op aandringt dat uw naaste professionele hulp zoekt, kan die u gaan vermijden. Anderzijds wilt u een mogelijk dodelijke ziekte niet negeren. Het is moeilijk een evenwicht te vinden tussen deze twee uitersten, maar regelmatig vragen hoe het gaat en of uw naaste bereid is behandeling te zoeken, kan een stap in de goede richting bevorderen.
Als u behandeling overweegt voor een familielid, partner of vriend, legt Voor familie en naasten uit hoe u contact kunt opnemen met THE BALANCE en duidelijkheid kunt krijgen over toestemming en betrokkenheid. Het kenniscentrum voor familieondersteuning biedt verdere begeleiding per fase, ook wanneer iemand hulp weigert, en ondersteuning voor uw eigen welzijn.
