Iedereen zou moeten streven naar een goede mentale gezondheid, ongeacht of er sprake is van een psychische aandoening. Het is mogelijk om over mentale gezondheid te praten zonder psychische aandoeningen te noemen. Hoewel ze met elkaar samenhangen, kunnen ze toch van elkaar worden onderscheiden. Wanneer mensen over welzijn praten, denken de meesten aan hun gezondheid als geheel en aan de invloed daarvan op hun mentale gezondheid.
Mentale gezondheid verwijst naar het emotionele en sociale welzijn van een persoon of groep. Welzijn verwijst naar een betere lichamelijke en mentale gezondheid.
Bij welzijn gaat het om iemands algemene gezondheid. Hoewel de nadruk meestal op mentale gezondheid ligt, kan het ook mentaal welzijn, lichamelijke gezondheid en een gezonde leefomgeving omvatten. Een goede mentale gezondheid hangt samen met een goede algemene gezondheid.
De relatie tussen mentale gezondheid en welzijn is al lange tijd onderwerp van discussie. Zowel lichamelijke als mentale gezondheid beïnvloedt het welzijn. Mensen zijn veerkrachtiger wanneer zij zich psychisch gezond en in balans voelen. Het vermogen om met de uitdagingen van het leven om te gaan en te herstellen van traumatische ervaringen verbetert het algemene welzijn.
Hetzelfde geldt voor de invloed van zowel objectief als subjectief welzijn op de mentale gezondheid. Mensen voelen zich tevredener, minder gestrest en meer betrokken bij hun dagelijks leven wanneer in hun basisbehoeften wordt voorzien, zoals voedsel, huisvesting en vrijwaring van geweld en vooroordelen. Dit laat zien hoe welzijn in brede zin een goede mentale gezondheid bevordert.
Net zoals welzijn de gezondheid beïnvloedt, heeft mentale gezondheid aanzienlijke, langdurige gevolgen voor de lichamelijke gezondheid. Lichamelijke en mentale gezondheid zijn onderling afhankelijk.
Enkele voorbeelden die deze uitspraak ondersteunen:
Regelmatige maaltijden, passende beweging, slaap en ondersteunende relaties kunnen bijdragen aan de algemene gezondheid en het welzijn. Ze bieden geen garantie op het voorkomen van of herstellen van depressie of angst, en iemand kan naast praktische ondersteuning ook professionele behandeling nodig hebben.
Ook mensen met psychische aandoeningen kunnen welzijn, betekenisvolle relaties en vooruitgang in persoonlijke doelen ervaren. Ondersteuning moet rekening houden met symptomen en omstandigheden, zonder een goede gezondheid als voorwaarde te stellen voor een waardevol leven.
Er bestaan fundamentele verbanden tussen mentale gezondheid en welzijn. Er zijn verschillende verbanden tussen aanhoudende lichamelijke ziekte en mentale gezondheid die de kwaliteit van leven schaden, de behoefte aan publieke voorzieningen zoals gezondheidszorg vergroten en negatieve gevolgen hebben voor de samenleving. Gezondheid is volgens gezondheidsinstanties niet alleen de afwezigheid van ziekte of gebreken, maar ook een toestand van volledig lichamelijk, mentaal en sociaal welzijn. Het is dan ook niet verrassend dat mentale gezondheid essentieel is voor lichamelijke gezondheid.
Bij chronische aandoeningen is het verband tussen mentale gezondheid en welzijn het duidelijkst. Hieronder staan verbanden tussen welzijn en mentale gezondheid:
Lichamelijke en psychische aandoeningen kunnen samen voorkomen en elkaar beïnvloeden. Een behandelaar moet beide in overweging nemen, zonder aan te nemen dat een lichamelijk symptoom een psychologische verklaring heeft of dat een psychische diagnose iemands toekomstige lichamelijke gezondheid bepaalt.
Zowel chronische lichamelijke ziekten als mentale gezondheid worden beïnvloed door sociaaleconomische gezondheidsdeterminanten. Passende lichamelijke activiteit, regelmatig bewegen, toegang tot voedingsrijke voeding, goede inkomstenbronnen en het bevorderen van sociale integratie en sociale steun zijn belangrijke bepalende factoren voor een goede mentale gezondheid. Er zijn daardoor mogelijkheden om beschermende factoren te versterken en risicofactoren te verminderen voor veel aspecten van welzijn en mentale gezondheid.
Inzicht in het verband tussen lichaam en geest is de eerste stap om manieren te ontwikkelen om het samen voorkomen van aandoeningen te verminderen en mensen te ondersteunen die momenteel psychische aandoeningen en ernstige lichamelijke problemen hebben.
Lichamelijke gezondheid heeft betrekking op het lichaam, terwijl mentale gezondheid gaat over het psychisch en emotioneel functioneren. Welzijn is een bredere manier om te kijken naar hoe het met iemand gaat en wat een betekenisvol en hanteerbaar leven ondersteunt. Deze begrippen overlappen elkaar, en de definities verschillen per context.
De Wereldgezondheidsorganisatie beschrijft mentale gezondheid als een continuüm dat wordt gevormd door individuele en maatschappelijke omstandigheden. Welzijn vereist geen lichaam of geest zonder ziekte. Mensen met een ziekte of beperking kunnen waardevolle relaties, zingeving en tevredenheid op bepaalde gebieden ervaren, terwijl zij ook ondersteuning nodig hebben.
Materiële omstandigheden en persoonlijke ervaring
Het kan helpen om omstandigheden zoals huisvesting, veiligheid en toegang tot zorg te onderscheiden van iemands eigen beoordeling van tevredenheid, verbondenheid of zingeving. Vragen hoe iemand zich voelt geeft informatie over diens subjectieve ervaring; daarmee worden niet op zichzelf alle materiële levensomstandigheden gemeten.
Een zinvol gesprek omvat beide: wat iemand ervaart en welke praktische omstandigheden mogelijk moeten veranderen.
Mentaal welzijn is een zinvol onderdeel van een bredere benadering van gezondheid. De ondersteuning die iemand nodig heeft, hangt af van diens omstandigheden, voorkeuren, verantwoordelijkheden en beschikbare middelen.
Om met de vele moeilijkheden, tegenslagen en uitdagingen van het leven om te gaan, is het belangrijk om de eigen behoeften te kennen en zelfzorg te ontwikkelen, in een wereld vol eisen en spanningen rond gezondheid, financiën, relaties en het dagelijks leven.
1. Individuele behandeling
Professionele ondersteuning kan ruimte bieden om moeilijke ervaringen te begrijpen, symptomen te beoordelen en behandeling of praktische veranderingen te overwegen. De passende aanpak hangt af van het individu; niet iedere moeilijkheid vraagt om dezelfde vorm van therapie.
2. Sociale verbondenheid
Ondersteunende relaties kunnen bestaan uit vrienden, familie, lotgenoten, groepen in de gemeenschap of professionele hulpverlening. Ga na welke contacten veilig en zinvol voelen en welke ondersteuning u wenst. Iemand die sociaal contact moeilijk vindt, moet ondersteuning aangeboden krijgen zonder verwijten of druk.
3. Lichamelijke conditie
Omdat lichaam en hersenen onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn, beïnvloedt de gezondheid van het ene de gezondheid van het andere. Het is belangrijk om voor het lichaam te zorgen: het is een complex netwerk van onderling verbonden systemen dat mensen helpt hun weg door het leven te vinden. Door gezond te eten, voldoende te slapen, te bewegen en voldoende te drinken, kunt u belangrijke stappen zetten om uw algemene lichamelijke welzijn te behouden. Dat helpt op zijn beurt om stress over het leven in het algemeen te verminderen.
4. Intellectuele fitheid
Een aanpak om een goede mentale gezondheid te behouden, zou ook het actief houden van de geest en een inzet voor levenslang leren moeten omvatten. Nieuwe mogelijkheden creëren en kennis vergroten kan mensen nieuwe perspectieven bieden die hun leven als geheel aanzienlijk kunnen verbeteren.
5. Een gezonde leefomgeving
Huisvesting, veiligheid, arbeidsomstandigheden en toegang tot ondersteuning kunnen het welzijn beïnvloeden. Sommige belastende factoren kunnen individueel worden veranderd, terwijl voor andere hulp nodig is van voorzieningen, werkgevers of bredere maatschappelijke systemen. Iemand mag niet als enige verantwoordelijk worden gehouden voor omstandigheden waarop diegene geen invloed heeft.
6. Grenzen
Grenzen stellen en oefenen met ‘nee’ zeggen tegen onnodige zaken maakt ruimte om een goede mentale gezondheid te behouden. Het is moeilijk om aan alle verplichtingen in het leven te voldoen en tegelijkertijd beter voor uzelf te zorgen. Als u nooit eerder hebt geleerd om nee te zeggen tegen familie en vrienden, kan dat in het begin heel vervelend voelen. Maar naarmate u leert voor uzelf op te komen en weer zeggenschap over uw tijd krijgt, wordt het gemakkelijker om dagelijkse routines te volgen die uw algehele mentale gezondheid beschermen.
7. Zelfzorg
Zelfzorg kan bestaan uit haalbare routines, rust, passende activiteit en hulp vragen. Deze moet worden afgestemd op gezondheid, beperkingen, energie en middelen. Zelfzorg ondersteunt het dagelijks leven en vervangt geen noodzakelijke behandeling.
Hoewel gezondheid en welzijn nauw met elkaar samenhangen, zijn er ook belangrijke verschillen. Een manier om dit verschil te begrijpen is door de betekenis van gezondheid en welzijn in ons dagelijks leven te vergelijken en de verschillen te bekijken. Daarbij gaat het om tal van activiteiten en gezondheidstoestanden die kunnen wijzen op een goede lichamelijke en mentale gezondheid en welzijn.
Voorbeelden van mentale gezondheid
- Stress overwinnen.
- Het vermogen om doelen te stellen en te bereiken.
- Het vermogen om relaties op te bouwen
- In staat zijn tot sociale interactie.
- Gezonde psychologische processen.
- Tijd kunnen vrijmaken voor ontspanning.
Voorbeelden van welzijn
Goed welzijn hangt af van:
- Algemene gezondheid en welbevinden
- Sociale contacten.
- Een veilige en gezonde omgeving.
- Een gezond hart en gezonde bloedvaten.
- Goede beweeggewoonten en een goede conditie.
- Veiligheid thuis.
- Een balans tussen werk en privé.
Het belang dat aan mentale gezondheid wordt gehecht, kan per cultuur verschillen. Het is essentieel om te beseffen dat wat in de ene cultuur als goed welzijn wordt beschouwd, in een andere cultuur anders kan zijn.
Mentaal welzijn
Hoe we omgaan met de hoogte- en dieptepunten van het leven bepaalt ons mentale welzijn. Deze eenvoudige opvatting over mentale gezondheid heeft een diepere betekenis en gevolgen voor ons dagelijks leven. Ze omvat iemands gedachten, gedrag en emotioneel welzijn.
Dit belangrijke aspect van wie we zijn heeft verschillende betekenissen. Al deze kenmerken — in feite vaardigheden die we kunnen oefenen en ontwikkelen — maken deel uit van mentaal welzijn:
- Zelfacceptatie
- Het besef deel uit te maken van iets groters
- Een gevoel van onafhankelijkheid, in plaats van voor identiteit of plezier op anderen te vertrouwen
- Onze persoonlijke karaktereigenschappen kennen en benutten
- Een realistische kijk op de werkelijkheid en het besef dat onze gedachten niet altijd waar zijn en dat we geen gedachten kunnen lezen
- De wens om zich verder te ontwikkelen
Emotioneel welzijn
Emotioneel welzijn omvat:
- Persoonlijke zorgen met iemand kunnen bespreken en gedachten met anderen kunnen delen.
- Verzoeken kunnen afwijzen zonder zich daar slecht over te voelen
- Verschillende emoties herkennen en ermee omgaan, met ondersteuning wanneer dat nodig is
- De indruk wekken dat men wordt gesteund door veel mensen die oprecht betrokken zijn.
- Het vermogen om te ontspannen
- Positief over zichzelf denken
Gelijktijdige lichamelijke en psychische zorgbehoeften
De informatie van het NIMH over chronische ziekte en mentale gezondheid legt uit dat lichamelijke ziekte en depressie samen kunnen voorkomen en de zorg kunnen beïnvloeden. Dit betekent niet dat iedereen met een depressie een verminderde afweer heeft, of dat een bepaald lichamelijk symptoom zonder beoordeling aan mentale gezondheid kan worden toegeschreven.
Vermoeidheid, slaap en dagelijks functioneren
Weinig energie en veranderingen in de slaap kunnen onderdeel zijn van psychische problemen, maar vermoeidheid kan veel verschillende oorzaken hebben. Aanhoudende of nieuwe symptomen moeten worden besproken met een behandelaar die lichamelijke gezondheid, geneesmiddelen, slaap en psychische behoeften in samenhang kan beoordelen.
Stress en lichamelijke symptomen
Stress kan van invloed zijn op hoe iemand zich voelt en functioneert. Een verband in een onderzoek stelt geen precies persoonlijk risico op een hartaanval vast en bewijst niet dat het hart van een jongere door een emotie wordt beschadigd. Bespreek zorgwekkende symptomen rechtstreeks, in plaats van aan te nemen dat stress de verklaring is.
Gecoördineerde zorg moet gericht zijn op de vastgestelde behoeften van de persoon en beoordelen of behandeling en praktische ondersteuning helpen.
