Herstel van een alcoholverslaving is een lange weg. Er zijn verschillende stappen te zetten, en elke stap is belangrijk. Toch wordt soms gezegd dat de eerste stap het moeilijkst is. Wat moet u als eerste doen? Erkennen dat u een probleem heeft, is de eerste stap. Dat lijkt misschien vanzelfsprekend, maar ontkenning speelt een belangrijke rol bij verslaving. In dit gedeelte gaan we nader in op die eerste stap.
De eerste stap bij verslaving
Om het belang van de eerste stap te begrijpen, moet u eerst de eerste stap bij verslaving herkennen. Verslaving ontwikkelt zich in fasen. Ook al lijkt het soms zo, u begint niet met drugsgebruik om vervolgens van de ene op de andere dag verslaafd te raken. Verslaving kent verschillende fasen. Ontkenning is de eerste stap op weg naar herstel van verslaving.
Misschien liegt u tegen naasten over de vraag of u drugs gebruikt, hoe vaak of hoeveel u gebruikt, of waarom u gebruikt. Ontkenning gaat echter verder dan wat u anderen vertelt. Ook tegenover uzelf ontkent u het probleem. U merkt dat u tegen uzelf en anderen zegt dat het goed met u gaat. Dat u op elk moment kunt stoppen. Dat u uw gebruik volledig onder controle heeft. Omdat verslaving ontkenning in de hand werkt, ziet u de negatieve gevolgen die op een probleem wijzen over het hoofd.
De eerste stap in herstel
Elke stap in het herstelproces is een stap vooruit, en op elke stap vooruit mag u trots zijn. Het is onwaarschijnlijk dat u in één keer van ontkenning naar aanvaarding gaat. U gaat eerder geleidelijk inzien hoe de verslaving uw leven schaadt. Bij sommige mensen doorbreekt een ingrijpende levenservaring met verstrekkende gevolgen de ontkenning. Een arrestatie, het verlies van een relatie met een dierbare, ontslag of ingrijpen door anderen kan u snel uit die ontkenning halen.
Meestal is het echter een geleidelijk proces. Af en toe komt de gedachte op dat u misschien een probleem heeft. Misschien zou uw leven verbeteren als u behandeling en herstel zoekt. Wanneer u uw verslaving op eigen kracht probeert te stoppen of te beperken, merkt u mogelijk dat dit niet lukt. Klachten van vrienden en familie en instabiele relaties kunnen duidelijk naar voren komen. U beseft dat herstel niet iets is wat u alleen kunt bereiken.
Van erkenning naar aanvaarding
Aanvankelijk kunt u merken dat uw gedachten heen en weer gaan. Misschien probeert u de ernst van uw probleem te bagatelliseren. U kunt zich schuldig voelen of zich schamen voor uw verslaving. Bedenk dat verslaving iedereen op elk moment kan treffen. Zij maakt geen onderscheid op basis van wilskracht, financiële positie of etnische achtergrond. Een verslaving betekent niet dat u heeft gefaald of een slecht mens bent. Voor veel mensen is dit een moeilijk onderdeel van het herstelproces, maar u hoeft dit niet alleen door te maken.
Herstellen van een alcoholverslaving vraagt tijd, inzet, motivatie en ondersteuning. Wanneer u kiest voor een uitgebreid behandelprogramma voor alcoholverslaving, begint u aan een hersteltraject in vier fasen waarin u leert gezond en zonder alcohol te leven.
Dit zijn de vier fasen van de behandeling:
- Start van de behandeling
- Vroege abstinentie
- Volhouden van abstinentie
- Gevorderd herstel
Het National Institute on Drug Abuse ontwikkelde deze fasen als leidraad voor zorgverleners bij de individuele behandeling van drugsproblemen, maar ze kunnen ook worden gebruikt om mensen te helpen herstellen van een alcoholverslaving. Binnen dit model is herstel een levenslang proces.
Fase 1: de start van de behandeling
U zet de eerste stap in uw herstel, de start van de behandeling, wanneer u hulp zoekt bij een deskundig behandelprogramma voor alcoholverslaving.
Uw hersteltraject begint met een specialistisch behandelprogramma, of u nu vrijwillig hulp zoekt of door omstandigheden daartoe wordt gedwongen.
In de eerste uren en dagen van uw herstel kunt u tegenstrijdige gevoelens hebben over het definitief opgeven van uw voorkeursmiddel. Ook denkt u misschien dat uw middelenprobleem minder ernstig is dan dat van anderen. Deze houding kunt u beter vermijden. In de vroege fasen van herstel kunnen ambivalentie en ontkenning uw grootste tegenstanders zijn.
Het doel in deze behandelfase is om de persoon te helpen besluiten actief aan de behandeling deel te nemen en te begrijpen dat abstinentie het uiteindelijke doel is.
Een hulpverlener op het gebied van alcoholmisbruik kan de persoon mogelijk ondersteunen bij de volgende taken:
- De negatieve gevolgen van de verslaving bekijken.
- Gedachten onderzoeken waarmee u uw verslavingsproblemen ontkent.
- De persoon stimuleren om motivatie voor herstel te vinden.
In deze behandelfase wordt de voorgeschiedenis van het alcoholgebruik in kaart gebracht en wordt het behandelprogramma uitgelegd. De hulpverlener stelt samen met de persoon een individueel behandelplan op.
Fase 2: vroege abstinentie
Zodra u zich heeft verbonden aan behandeling voor uw stoornis in het gebruik van middelen, begint de tweede fase van het hersteltraject: vroege abstinentie. Langdurige onthouding van alcohol vanaf deze vroege fase hangt samen met betere behandelresultaten. Dit kan de moeilijkste fase zijn vanwege verschillende problemen, waaronder:
- Aanhoudende ontwenningsverschijnselen
- Lichamelijke drang of hunkering naar alcohol
- Lichamelijke en psychische afhankelijkheid
- Prikkels die tot een terugval kunnen leiden
Hunkering, groepsdruk om te drinken en risicovolle omstandigheden die alcoholgebruik kunnen uitlokken, zijn allemaal uitdagingen in deze behandelfase. Tijdens deze vroege abstinentiefase leert uw deskundige verslavingstherapeut u effectieve vaardigheden om met moeilijke situaties om te gaan en zonder alcohol te leven, en motiveert en stimuleert u om deze toe te passen. De technieken die u nu leert, zullen u gedurende uw hersteltraject van pas komen.
Inzicht krijgen in de psychische en lichamelijke aspecten van ontwenning, prikkels voor alcoholgebruik herkennen en omgaan met de drang naar alcohol zonder te drinken zijn onderwerpen die in deze behandelfase aan bod komen.
Technieken die nuttig kunnen zijn, zijn onder meer:
- Mensen stimuleren om gezonde activiteiten te ondernemen
- Andere bezigheden zoeken in plaats van naar alcohol te grijpen
- Deelnemen aan zelfhulpgroepen die ondersteuning en voorlichting bieden
- Omgevingsprikkels herkennen die hunkering oproepen, zoals mensen, voorwerpen en plaatsen
Fase 3: abstinentie volhouden
Na bijna 90 dagen onafgebroken abstinentie gaat u van de vroege abstinentiefase over naar de derde fase van herstel: abstinentie volhouden. Als u uw herstelprogramma in een residentiële setting bent begonnen, stapt u nu over op voortgezette ambulante behandeling of nazorggesprekken.
Een van de belangrijkste doelen van deze herstelfase is abstinent blijven door terugval te voorkomen. U leert de waarschuwingssignalen van een terugval herkennen, evenals de stappen die daartoe kunnen leiden.
In deze herstelfase leert u ook de technieken uit de vroege abstinentiefase toe te passen op andere aspecten van uw leven, zodat u zonder alcohol kunt blijven leven. U zult merken dat uw toekomstige kwaliteit van leven door meer wordt bepaald dan alleen het vermijden van alcoholgebruik.
U ontdekt nieuwe strategieën en hulpmiddelen om met moeilijkheden om te gaan, waaronder:
- Voorkomen dat de ene verslaving door een andere wordt vervangen.
- Sterke banden met anderen opbouwen.
- Een leven zonder drugs opbouwen.
- Leren werk te vinden en uw geld te beheren.
- Uw woede beheersen.
- Lichaamsbeweging en gezonde voeding inzetten.
De herstelfase waarin u abstinentie blijft volhouden, begint ongeveer drie maanden na de start van uw programma en duurt totdat u ongeveer vijf jaar geen drugs of alcohol meer gebruikt. Op dat moment eindigen de nazorggesprekken doorgaans.
Fase 4: gevorderd herstel
Na ongeveer vijf jaar zonder alcohol bent u klaar voor de vierde en laatste fase van uw hersteltraject: gevorderd herstel. In deze fase past u alle vaardigheden en hulpmiddelen toe die u tijdens de behandeling heeft geleerd, om een gelukkig en bevredigend leven te leiden.
In deze fase kunnen de volgende strategieën nuttig zijn:
- Langetermijndoelen stellen
- Steeds een dagplanning maken
- Sociale contacten opbouwen met mensen die niet drinken
- Deelnemen aan vrijetijdsactiviteiten waarbij alcohol geen rol speelt
Manieren vinden om u te richten op iets buiten uzelf en zo geluk en voldoening te ervaren, bijvoorbeeld via religie, spiritualiteit, vrijwilligerswerk of maatschappelijke betrokkenheid.
Deze strategieën helpen u niet alleen om zonder alcohol te blijven leven. Ze leren u ook hoe u gezond kunt leven, een betere ouder en partner kunt zijn, een nuttige bijdrage aan de samenleving kunt leveren en een goede buur en burger kunt zijn. Geen alcohol gebruiken is slechts één aspect van herstel. Het gaat erom te ontdekken hoe u een beter en gezonder leven kunt leiden.
- Volgens één rapport herstelt ongeveer 36 procent van de mensen met alcoholisme na een jaar.
- Na een jaar was ongeveer 18 procent van de mensen die van alcoholisme waren hersteld, overgegaan op alcoholgebruik met een laag risico.
- Een jaar later was ongeveer 18 procent van de mensen die herstelden van alcoholisme in staat volledig te stoppen met drinken.
- Bij mensen met een ernstige of levenslange alcoholverslaving ligt het herstelpercentage onder de 36 procent.
- Ongeveer 60 procent van de mensen die na een stoornis in het gebruik van alcohol (AUD) twee jaar niet hebben gedronken, blijft abstinent.
- Mensen die eerder alcoholisme hadden en vijf jaar of langer niet hebben gedronken, hebben een grotere kans om abstinent te blijven.
- Ongeveer 12 procent van de inheemse Amerikanen heeft een drankprobleem.
Zoals eerder vermeld, overwint volgens een onderzoek meer dan een derde van de mensen met alcoholisme de verslaving volledig binnen het eerste jaar. Het percentage mensen dat van alcoholisme herstelt, is dus 36 procent. Naarmate mensen in herstel geen alcohol blijven gebruiken of slechts in beperkte mate drinken, stijgt dit percentage.
Voor mannen en vrouwen gelden verschillende definities van matig drinken. Vrouwen zouden zich op een willekeurige dag moeten beperken tot drie glazen. Voor mannen zijn dat er vier. Vrouwen zouden niet vaker dan zeven keer per week moeten drinken. Mannen zouden zich daarentegen moeten beperken tot veertien glazen per week. Als iemand elke dag drinkt, kan dat ongeacht het geslacht op een probleem wijzen.
Terugval na succesvol herstel
Herstellen van een alcoholverslaving is inderdaad niet gemakkelijk. Deze cijfers komen uit onderzoeken waarin mensen met voormalig alcoholisme en mensen in herstel werden behandeld. Zonder hulp is het veel gemakkelijker om terug te vallen. Volgens het National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism valt 90 procent van de mensen met alcoholisme na vier jaar behandeling ten minste één keer terug. Bovendien kunnen programma’s voor nazorg, wanneer deze ten minste drie maanden worden gevolgd, patiënten helpen abstinent te blijven.
Voor andere verslavende stoffen, zoals nicotine en heroïne, zijn de bevindingen hetzelfde. Binnen de cyclus van alcoholisme is terugval een veelvoorkomend onderdeel van herstel. Volgens verschillende onderzoeken spelen zowel interne als externe prikkels hierbij een rol. Dat betekent niet dat behandeling niet effectief is; het betekent alleen dat de behandeling moet worden aangepast.
Ook als u bewust afscheid heeft genomen van alcohol, kan het verlangen naar de smaak en de effecten ervan af en toe terugkomen. Is het waar dat de hunkering na twee jaar postacute alcoholontwenning verdwijnt? Zeker niet.
De intensiteit van de hunkering neemt na verloop van tijd af, al duurt het bij sommige mensen vele jaren voordat die helemaal verdwijnt. Bij anderen verdwijnt de drang misschien nooit volledig. Idealiter hebben zij tijdens hun herstel echter strategieën voor terugvalpreventie geleerd om met deze moeilijke momenten om te gaan.
Of en wanneer de drang uiteindelijk verdwijnt, verschilt van persoon tot persoon. Hoe langer de drang aanhoudt, hoe sterker de verslaving. Ook helpt het niet als u in herstel bent en in een huis woont waar alcohol aanwezig is, of als de meeste mensen in uw kennissenkring vaak in uw bijzijn drinken.
Er is geen algemeen antwoord op de vraag hoelang het herstelproces duurt. Dat hangt af van verschillende factoren, waaronder:
- Hoeveel alcohol werd er gedronken?
- Hoelang drinkt de persoon al?
- Hoe vaak dronk de persoon doorgaans alcohol?
- Voedingstoestand
- Leeftijd en gewicht
- Of alcohol en andere middelen werden gecombineerd
- Of de persoon daarnaast psychische problemen heeft, zoals een eetstoornis of depressie
- Andere lichamelijke gezondheidsproblemen
