ADHD wordt ook ADD genoemd wanneer iemand met deze aandoening geen tekenen van hyperactiviteit vertoont. Naar schatting heeft ongeveer 11% van de 4- tot 17-jarigen in de VS ADHD, wat overeenkomt met circa 6,4 miljoen jongeren. Ook volwassenen kunnen ADHD hebben. Dit artikel bespreekt drie typen ADHD in detail.
De American Psychiatric Association heeft op basis van de volgende criteria drie hoofdvormen van ADHD omschreven.
- Het overwegend onoplettende beeld.
- Het overwegend hyperactieve-impulsieve beeld.
- Het gecombineerde beeld (zowel onoplettende als hyperactieve-impulsieve symptomen zijn aanwezig).
Het overwegend onoplettende beeld van ADHD verwijst naar volwassenen die aanzienlijke problemen met onoplettendheid hebben, maar weinig of geen tekenen van hyperactiviteit vertonen. Mensen met dit type ADHD hebben moeite om op details te letten, zijn vaak afgeleid, hebben moeite om werk te organiseren of af te ronden en verwaarlozen vaak eenvoudige verantwoordelijkheden (zoals op tijd betalen of telefoontjes en berichten beantwoorden).
1. Onoplettendheid
Onoplettendheid is te herkennen aan de volgende signalen:
- Moeite hebben om de aandacht bij taken of activiteiten te houden
- Snel verveeld raken bij werk of een opleiding en dit niet kunnen afmaken; niet aandachtig lijken wanneer iemand tegen hen spreekt
- Moeite hebben met het opvolgen van aanwijzingen en eenvoudige fouten maken
- Moeite hebben met organiseren en vooruitplannen.
- Regelmatig dingen vergeten of kwijtraken,
- Niet graag studeren of langdurig geestelijke inspanning leveren
2. Impulsiviteit en hyperactiviteit
Tekenen van impulsiviteit zijn onder meer:
- Moeite hebben om op de eigen beurt te wachten,
- Anderen vaak onderbreken,
- Antwoorden of onjuistheden eruit flappen in plaats van te wachten om zich duidelijk uit te drukken of tot men het woord krijgt,
- Moeite hebben om sterke emoties te beheersen, wat kan leiden tot problemen met boosheid en het nemen van risico’s,
- Meestal de gevolgen van een beslissing niet overzien.
Bij hyperactiviteit kan iemand de volgende symptomen vertonen: hyperactiviteit
- Voortdurend friemelen of wiebelen
- Moeite hebben om te gaan zitten en stil te blijven zitten,
- Vaak in beweging blijven,
- Moeite hebben met klimmen en joggen
3. Gecombineerd beeld
Een arts stelt de diagnose ADHD van het gecombineerde type wanneer patiënten voldoen aan de criteria voor zowel het overwegend onoplettende als het overwegend hyperactieve-impulsieve type. Met andere woorden: zij moeten zes van de negen symptomen vertonen die voor elk subtype zijn beschreven.
Bij mensen met ADHD van het gecombineerde type zijn zes of meer symptomen van onoplettendheid en zes of meer symptomen van hyperactiviteit en impulsiviteit aanwezig.
Hieronder volgt een korte beschrijving van zeven typen ADD.
1. Klassieke ADHD (ADD). Klassieke ADHD is het eerste subtype. Dit persoonlijkheidstype wordt gekenmerkt door moeite met organiseren, hyperactiviteit, afleidbaarheid en rusteloosheid. Een kind met ADHD heeft moeite met concentreren en kan te sterk opgaan in taken die moeten worden uitgevoerd. Deze kinderen zijn hyperactief en overmatig actief, ook wanneer dat niet de bedoeling is, en kunnen zich bezighouden met dingen waar ze van af moeten blijven. Ze praten wanneer ze stil moeten zijn, flappen eruit wat in hen opkomt en veroorzaken op andere manieren ergernis bij mensen om hen heen. Bij deze kinderen wordt het vaakst een aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit (ADD) vastgesteld.
Kruidenthee, ginseng, Rhodiola, het stimulerende aminozuur en visolie met een hogere verhouding eicosapentaeenzuur tot docosahexaeenzuur kunnen de aandoening verbeteren.
2. ADHD met angst: dit type is een combinatie van ADHD en angst. Het kind is gevoelig voor symptomen van psychische stress en lichamelijke inspanning, waaronder hoofdpijn en maag-darmklachten. Patiënten kunnen moeite hebben om te reageren op uiteenlopende gebeurtenissen die hen angst aanjagen en kunnen steeds van het ergste uitgaan.
Bij onderzoek van de hersenen vertonen de basale ganglia, grote gebieden diep in de hersenen die helpen dopamine aan te maken, veel activiteit. Bij de meeste vormen van ADD is er juist weinig activiteit in dat gebied. Deze kinderen kunnen zich onnodig zorgen maken over allerlei dagelijkse taken en moeite hebben om in verschillende situaties tot handelen te komen. Ze kunnen verstarren wanneer ze onder druk worden gezet om iets te doen wat hen mogelijk bang maakt.
3. Overwegend onoplettende ADHD – Kinderen met dit type ADD hebben moeite om hun aandacht vast te houden en zich te concentreren op wat er om hen heen gebeurt. Omdat zij niet hyperactief zijn, weten veel patiënten mogelijk niet dat ze ADHD hebben. In plaats daarvan worden ze gezien als dromers of nietsnutten. Ze hebben weinig motivatie en ontwikkelen zich mogelijk minder snel dan leeftijdsgenoten. Toch wordt dit type bij deze kinderen soms pas op latere leeftijd herkend, omdat ze geen aandacht vragen en lange tijd rustig kunnen zitten.
Bij deze aandoening is het doel het dopaminegehalte te verhogen. Ook worden supplementen zoals L-tyrosine aanbevolen. Neem deze supplementen op een lege maag. Daarnaast kunnen geneesmiddelen zoals Adderall, Vyvanse of Concerta worden voorgeschreven.
4. Ring-of-fire-ADHD: Bij dit subtype van ADHD heeft de patiënt naast ADHD-symptomen ook sterke innerlijke emoties. Tieners kunnen snel afgeleid, ongeduldig of prikkelbaar raken. Ze kunnen star zijn of zich verbaal uiten. Ze kunnen stemmingswisselingen hebben die regelmatig lijken te komen en te gaan, of agressief worden. Ook kunnen ze gevoelig worden voor licht, geluid, aanraking en kleding.
In het algemeen lijkt dit type ADD te worden veroorzaakt doordat de hersenen door te veel activiteiten overmatig geprikkeld raken. De volledige hersenen zijn overprikkeld. De prefrontale cortex en veel andere hersengebieden zijn te actief, wat op een MRI-scan van de hersenen zichtbaar lijkt als een ring van hyperactiviteit.
5. ADHD met overmatige focus: Deze kinderen hebben ADHD, maar kunnen ook te lang blijven vasthouden aan een tegengesteld standpunt. Ze kunnen moeite hebben om van het ene onderwerp naar het andere over te schakelen of kunnen zich strijdlustig opstellen. Ze kunnen vastlopen in terugkerende gedachten, vooral negatieve, en behoorlijk star zijn. Omdat ze geneigd zijn zich te sterk op één ding tegelijk te richten, kunnen ze dwangmatig worden en ook ongehoorzaam zijn of zich voortdurend zorgen maken.
De behandeling vereist verhoging van de serotonine- en dopaminegehalten in de hersenen. De behandeling is moeilijk. Bij gebruik van voorgeschreven stimulerende medicatie raken mensen met ADD met overmatige focus meer geagiteerd en bezorgd. Zij zouden vitaminen zoals L-tryptofaan, 5-HTP, saffraan en inositol moeten nemen. Als vitaminen de symptomen niet verlichten, worden receptgeneesmiddelen zoals Effexor of Cymbalta aanbevolen. Als voorzorgsmaatregel moeten eiwitrijke gerechten bij dit type worden vermeden, omdat die patiënten boos kunnen maken.
6. Limbische ADHD. Bij dit type wordt ADHD omschreven als een lichte depressie, hoewel het meestal niet zo wordt genoemd. Deze kinderen hebben last van negativiteit, een gebrek aan enthousiasme en een gedeeld identiteitsgevoel. Ze kunnen zich waardeloos en hopeloos voelen en zijn eerder geneigd dingen negatief te bekijken. Hoewel zij niet als depressief worden beschouwd, kunnen ze tekenen van diepe droefheid en een sombere stemming vertonen. Deze gevoelens worden veroorzaakt door overmatige activiteit in het limbische gebied van de hersenen. Het is wellicht mogelijk sommige van deze gedachten te verminderen door de activiteit in dit gebied te verlagen.
Bij dit type ADD is Wellbutrin het geneesmiddel van eerste voorkeur. Onderzoekers denken dat het werkt door het dopaminegehalte te verhogen. Imipramine is een andere behandeloptie voor deze aandoening. Lichaamsbeweging, visolie en een evenwichtig voedingspatroon kunnen iemand met limbische ADD helpen om met stress om te gaan.
7. Temporale-kwab-ADHD – Bij dit type ADD komen symptomen van depressie voor, evenals boosheid, vijandigheid, paranoia en stemmingswisselingen. Deze kinderen kunnen tekenen van geheugenverlies vertonen of dingen zien en voelen die er niet zijn. Ze kunnen een onstabiel denkpatroon of sombere gedachten hebben. Ook kan opvallen dat ze snel woedend worden en ernstige woede vertonen. Dit type ADHD wordt veroorzaakt door een verstoorde werking van de temporale kwab van de hersenen, wat invloed heeft op de ontwikkeling van het kind en het begrip van hoe het zich moet gedragen.
Het innemen van magnesium, waaraan 80 procent van de bevolking een tekort heeft, kan helpen bij angst en prikkelbaarheid. Daarnaast worden vaak anti-epileptica toegediend om stemmingswisselingen te behandelen. Ginkgo en vinpocetine worden vooral aanbevolen bij leer- en geheugenproblemen.
