Uw depressie is meer dan alleen ‘verdrietig zijn’. Een bipolaire depressie uit zich bij iedereen anders. Misschien heeft u moeite met slapen. Het kan ook zijn dat u juist overmatig veel slaapt en moeilijk wakker wordt. Zelfs de kleinste beslissingen kunnen een enorme opgave lijken. Bij suïcidale gedachten is snel professionele hulp of crisishulp nodig. Bel de lokale hulpdiensten bij direct gevaar of als u uw eigen veiligheid niet kunt waarborgen.

Andere signalen om op te letten zijn:

U lijkt nergens meer van te kunnen genieten.
U kunt zich moeilijk concentreren.
U eet te weinig of juist te veel.
U bent moe en uw gevoelsreacties lijken vertraagd.
U heeft geheugenproblemen.

Voor de diagnose bipolaire stoornis is een klinische beoordeling van alle eerdere stemmingsepisoden nodig. Voor een bipolaire-I-stoornis is een manische episode vereist; een depressie is niet vereist. Voor een bipolaire-II-stoornis zijn hypomanie en een depressieve episode vereist, zonder manische episoden in de voorgeschiedenis.

Gerelateerd: Een bipolaire stoornis aanpakken zonder medicijnen

Bij manie is sprake van een duidelijke verandering in stemming, energie en activiteit, niet van gewone blijdschap of een korte uitbarsting van enthousiasme. De ervaringen en de frequentie van episoden verschillen per persoon.

Hypomanie is een mildere vorm van manie. Bij hypomanie is geen sprake van psychose (verlies van contact met de werkelijkheid); psychose tijdens een episode met een verhoogde stemming wijst op manie en vereist een snelle beoordeling. Dit betekent niet dat hypomanie nooit kan overgaan in manie. U kunt zich fantastisch voelen en veel gedaan krijgen, terwijl mensen om u heen veranderingen in uw houding en activiteitenniveau opmerken.

Een behandelaar maakt onderscheid tussen manie, hypomanie en depressie en sluit andere oorzaken uit. Hypomanie alleen is onvoldoende om een bipolaire-I- of bipolaire-II-stoornis vast te stellen.

Deze signalen kunnen optreden tijdens manie, maar deze lijst is geen diagnostische test:

Uw stemming is niet goed. In het begin kan het fantastisch aanvoelen, vooral als u depressief bent geweest. De stemming wordt echter al snel onvoorspelbaar en onbeheersbaar.
Uw beoordelingsvermogen schiet ernstig tekort. U neemt veel risico’s. U neemt onverstandige beslissingen zonder de gevolgen te overwegen. U kunt bijvoorbeeld onverantwoord geld uitgeven of onveilig seksueel gedrag vertonen.
U raakt prikkelbaar en woedend.
U bent gespannen of prikkelbaar.
U heeft aanzienlijk minder slaap nodig zonder moe te zijn. Dat is iets anders dan moeilijk kunnen slapen terwijl u wel behoefte heeft aan rust.
U heeft het gevoel dat uw gedachten in een stroomversnelling zitten. U praat mogelijk snel en springt van het ene onderwerp naar het andere, of denkt dat u te veel dingen tegelijk kunt doen.

Manie en wanhoop kunnen in sommige perioden tegelijk voorkomen. U kunt bijvoorbeeld op hetzelfde moment extreem energiek en depressief zijn.

Niet iedereen met een bipolaire stoornis is zich bewust van de aandoening. Er zijn allerlei redenen waarom iemand niet weet dat die een bipolaire stoornis heeft, of dit ontkent terwijl die het wel weet. Als u vermoedt dat iemand die u kent een onbehandelde bipolaire stoornis heeft, kunt u een aantal dingen doen om te helpen.

Dit is vergelijkbaar met andere psychische aandoeningen. Mensen met een bipolaire stoornis krijgen aanvankelijk vaak een andere diagnose, zoals depressie of ADHD. Depressie komt vaak voor bij een bipolaire stoornis, maar is niet vereist voor een bipolaire-I-stoornis; voor een bipolaire-II-stoornis is dat wel het geval. ADHD kan qua verschijnselen lijken op een bipolaire stoornis, vooral bij kinderen.

Wanneer iemand de diagnose bipolaire stoornis krijgt, kan deze eerdere diagnosen vervangen. Het is ook mogelijk dat iemand meerdere psychische aandoeningen tegelijk heeft. Als u iemand kent die wordt behandeld voor een psychische aandoening, maar nog steeds symptomen van een bipolaire stoornis heeft, is het de moeite waard om te overwegen wat er nog meer kan spelen.

Het is inderdaad moeilijk om te accepteren dat u een psychische aandoening heeft. Ook na de diagnose kan het moeilijk zijn om de realiteit en aard van een bipolaire stoornis te aanvaarden. Leven met een psychische aandoening kan bijzonder zwaar zijn, en een bipolaire stoornis brengt eigen moeilijkheden met zich mee. Sommige mensen denken dat zij een deel van die moeilijkheden kunnen ontlopen door de diagnose ‘bipolaire stoornis’ te ontkennen. Maar door een bipolaire stoornis te negeren, verdwijnt deze niet.

Een diagnose kan juist ook bevrijdend zijn. De diagnose bipolaire stoornis helpt u beter te begrijpen wat u doormaakt. Ze biedt toegang tot behandelmogelijkheden die u kunnen helpen zich beter te voelen. Bovendien bent u in het gezelschap van veel andere mensen over de hele wereld die bijzondere dingen hebben bereikt.

Mensen die onvoldoende weten over de aandoening gebruiken ‘bipolair’ daarentegen soms voor iemand die alleen maar wisselvallig van stemming is. Wees voorzichtig met het opplakken van etiketten als u geen deskundige bent. Vermoedt u dat iemand die u kent een bipolaire stoornis heeft? Moedig diegene dan aan contact op te nemen met een professional in de geestelijke gezondheidszorg die onderzoek kan doen en een diagnose kan stellen.

Als u een bipolaire stoornis heeft, weet u waarschijnlijk al welke negatieve gevolgen deze kan hebben voor een hechte romantische relatie. Mensen met een bipolaire stoornis begrijpen niet altijd waarom zij anderen op afstand houden, en het is niet altijd een bewuste keuze. Voor hen kan dit verwarrend, pijnlijk en verontrustend zijn. Ook voor hun omgeving is het verwarrend: als zij zelf niet begrijpen waarom zij anderen afstoten, zullen die anderen dat evenmin begrijpen. Mensen met een bipolaire stoornis kunnen om uiteenlopende redenen anderen op afstand houden; dit kan ook het gevolg zijn van een reeks handelingen. Enkele redenen zijn:

Zij denken dat anderen hen niet willen: door depressie kunnen zij zich waardeloos en nutteloos voelen. Zij begrijpen niet waarom iemand tijd met hen zou willen doorbrengen, omdat zij denken niets te bieden te hebben of de ander somber te maken. Wanneer anderen hen uitnodigen om iets te ondernemen, krijgen zij de indruk dat dit uit medelijden of plichtsgevoel gebeurt en niet vanuit een oprechte wens om hen te zien.

Zij zien zichzelf als een belasting voor hun omgeving en houden mensen op afstand omdat zij niemand tot last willen zijn. Zij willen hun verdriet niet delen, uit angst dat dit de stemming van de ander verslechtert. Binnen allerlei soorten relaties kunnen hun gebrek aan energie en zelfvertrouwen hun het gevoel geven dat zij veel van anderen vragen.

Gerelateerd: Zoek hulp via een luxueus behandelprogramma voor verslaving

Er wordt van hen verwacht dat zij praten, glimlachen en lachen, ook al hebben zij weinig energie. Zij worden geacht mee te doen. Wanneer zij depressief zijn, moeten zij voor de buitenwereld de schijn ophouden. Die façade kost zoveel energie dat afzondering soms eenvoudiger lijkt, mede doordat anderen onvoorspelbaar kunnen zijn. Zo moeten zij steeds opnieuw afwegen wat hun tijd en inspanning waard is.

Zij hebben concentratieproblemen: een gesprek blijven volgen zonder de draad kwijt te raken vraagt veel concentratie. Zij willen niemand teleurstellen, wat angst kan oproepen. Als zij de draad verliezen, te weinig praten of juist te veel, maken zij zich zorgen dat zij dom of onaardig overkomen.

Zij raken snel geïrriteerd: door de overweldigende stemmingswisselingen die zij ervaren, kunnen zij weinig verdragen en worden zij snel boos of geërgerd. Zij kunnen uitvallen tegen mensen om hen heen, vooral als die iets onverwachts doen of plotseling iets veranderen. Als zij boos worden en uitvallen, kan het voelen alsof zij anderen wegjagen. Dit versterkt het schuldgevoel dat zij al hebben.

Zij zijn bang om gekwetst te worden: het is gemakkelijk om te denken dat anderen genoeg van hen zullen krijgen en weggaan. Als zij anderen zelf wegduwen, kunnen die hen niet verlaten of kwetsen. Zo houden zij de controle, wat veel eenvoudiger kan voelen. Alleen zijn kan aantrekkelijker lijken dan zich voortdurend zorgen maken dat anderen weggaan.

Zij willen anderen niet van streek maken: het kan voor naasten pijnlijk zijn om te horen hoe slecht zij zich voelen, juist omdat zij om hen geven. Gevoelens delen kan moeilijk zijn omdat zij hun naasten niet willen kwetsen. Zij willen niet als pessimistisch worden gezien. Suïcidale gedachten moeten snel worden gedeeld met een vertrouwd persoon en een professional in de crisiszorg of geestelijke gezondheidszorg; bij direct gevaar of onvermogen om de eigen veiligheid te waarborgen is noodhulp nodig, geen afzondering. Zij merken dat hun naasten zich afvragen waarom zij niet meer doen om te helpen. Naasten begrijpen mogelijk niet waarom zij zich zo voelen. Omdat zij hen geen pijn willen doen, willen zij dit voorkomen.

Het is gewoon gemakkelijker: soms is afzondering eenvoudiger dan doen alsof alles goed gaat. Zij hebben besloten dat zich afzonderen en terugtrekken de voorkeur heeft boven het alternatief.

Stemmingsepisoden bij een bipolaire stoornis verschillen en vormen geen voorspelbare cyclus van relatiebreuken. Een verhoogde stemming betekent niet noodzakelijk dat iemand goed oordeelt of beter functioneert. Bij een ‘slechte stemming’ kan iemand daarentegen deadlines missen, zich angstig voelen en negatief over zichzelf denken.

Als het denken cyclisch verandert, is het moeilijk om consistent te blijven. Stemmingsepisoden kunnen relaties onder druk zetten, maar gedrag verschilt per persoon. Een diagnose verontschuldigt kwetsend gedrag niet en bepaalt niet iemands karakter. Deze gemoedstoestanden duren niet een vastgestelde tijd: sommige houden lang aan, andere zijn kortstondig. Ook emoties beïnvloeden de manier van denken.

Ook gedurende een groot deel van de adolescentie kunnen stemmingen sterk veranderen. Op sommige dagen is iemand vol energie, bijzonder enthousiast en zelfverzekerd. Op andere dagen voelt diegene zich moe, volledig overweldigd en erg depressief over de eigen situatie.

Knipperlichtrelaties komen niet alleen voor bij een bipolaire stoornis en zijn geen diagnostisch kenmerk. Nieuw onderzoek suggereert dat stellen die vaak uit elkaar gaan en weer bij elkaar komen, een patroon dat bekendstaat als een knipperlichtrelatie, mogelijk een basis leggen voor langdurig psychisch leed.

Volgens onderzoek kunnen deze knipperlichtrelaties leiden tot meer somberheid en angst. Ze komen bovendien niet alleen voor bij personages in komedieseries: naar schatting heeft 60% van de mensen in de Verenigde Staten een of meer van zulke relaties gehad. Een bipolaire stoornis sluit een stabiele relatie niet uit. Ervaringen verschillen en effectieve zorg, communicatie en steun kunnen helpen. Medicatie en psychotherapie zijn twee van de meest gebruikte behandelingen voor een bipolaire stoornis. De behandeling moet zich richten op de symptomen, het welzijn en het voorkomen van toekomstige episoden.

Omgaan met de pieken en dalen van een bipolaire stoornis is moeilijk, niet alleen voor degene die de aandoening heeft. Iedereen in de omgeving wordt geraakt door diens emoties en gedrag, vooral familieleden en goede vrienden. Dit kan relaties zwaar belasten en thuis voor onrust zorgen.

Tijdens een manische episode kunt u te maken krijgen met riskant gedrag, buitensporige eisen, heftige uitbarstingen en onverstandige beslissingen. Als de storm van de manie is gaan liggen, komt het vaak op u neer om de gevolgen op te vangen. Tijdens depressieve perioden moet u mogelijk taken overnemen van een naaste die niet de energie heeft om verplichtingen thuis of op het werk na te komen.

Het goede nieuws is dat de meeste mensen met een bipolaire stoornis met passende behandeling, medicatie en steun hun stemming kunnen reguleren. Uw geduld, medeleven en begrip kunnen veel bijdragen aan het herstel van uw naaste. Iemand hebben om mee te praten kan vaak veel verschil maken voor iemands perspectief en motivatie.

Als u bij de zorg voor iemand met een bipolaire stoornis uw eigen behoeften uit het oog verliest, is het echter belangrijk een evenwicht te vinden tussen het helpen van uw naaste en goed voor uzelf zorgen.

Iemand met een bipolaire stoornis overtuigen om medische hulp te zoeken

Naast emotionele steun is het stimuleren en ondersteunen van behandeling de beste manier om uw naaste met een bipolaire stoornis te helpen. Vaak is dit moeilijker dan het lijkt. Mensen met een bipolaire stoornis aanmoedigen om naar een arts te gaan is niet altijd eenvoudig, omdat zij weinig inzicht in hun aandoening kunnen hebben. Als een naaste manisch is, voelt die zich goed en beseft die niet dat er een probleem is. Als uw naaste depressief is, merkt die mogelijk wel dat er iets mis is, maar voelt die zich te uitgeput om behandeling te zoeken.

Moet u in discussie gaan met iemand met een bipolaire stoornis? Nee. Ga niet in discussie als uw naaste weigert de mogelijkheid van een bipolaire stoornis te overwegen. Besef dat die gedachte verontrustend kan zijn. Stel in plaats daarvan een algemene medische controle voor, of een bezoek aan de arts voor een specifieke klacht, zoals slapeloosheid, prikkelbaarheid of vermoeidheid. Bel vervolgens vooraf om de arts vertrouwelijk te informeren over uw zorgen rond een mogelijke bipolaire stoornis.

U zou bijvoorbeeld het volgende kunnen zeggen:

‘Een bipolaire stoornis is, net als hoge bloeddruk, een ernstige aandoening. Daar is medische hulp voor nodig.’
‘Een bipolaire stoornis is niet jouw schuld. Je hebt dit niet veroorzaakt. Het is niet jouw schuld.’
‘Je kunt je beter gaan voelen. Er zijn verschillende behandelingen beschikbaar.’
‘Een bipolaire stoornis wordt vaak erger als die niet wordt behandeld.’

Een naaste helpen die wordt behandeld voor een bipolaire stoornis

Als uw familielid of vriend instemt met een bezoek aan een arts, kunt u helpen door als naaste bij de behandeling betrokken te zijn. Bied aan om actief te ondersteunen bij diens wensen en behoeften, want uw steun kan veel bijdragen aan het slagen van de behandeling.

U kunt een naaste met een bipolaire stoornis op de volgende manieren helpen:

Zoek deskundige artsen en therapeuten.
Maak afspraken en kom deze na.
Deel uw bevindingen met de arts.
Let op de stemming van uw naaste.
Ga na welke medicijnen uw naaste gebruikt.
Volg de voortgang van de behandeling.
Let op signalen van terugval.
Meld problemen aan de arts.
Moedig uw naaste aan om medicatie voor de bipolaire stoornis in te nemen.

Medicatie vormt de basis van de behandeling van een bipolaire stoornis. De meeste patiënten hebben die nodig om hun stemming te reguleren en terugval te voorkomen. Hoewel medicatie nodig is, weigeren veel mensen met een bipolaire stoornis deze in te nemen. Sommigen stoppen omdat zij zich beter voelen, anderen vanwege bijwerkingen en weer anderen omdat zij de symptomen van manie prettig vinden. Mensen die niet geloven dat zij een probleem hebben, stoppen vaker met hun medicatie.

U kunt uw naaste helpen de behandeling vol te houden door het belang van medicatie te benadrukken en erop toe te zien dat alle voorschriften nauwkeurig worden gevolgd. Moedig uw naaste aan om hinderlijke bijwerkingen met de arts te bespreken.

Bespreek bijwerkingen met de voorschrijver. Die kan beoordelen of een ander medicijn of een andere dosering passend is; pas de behandeling niet zelf aan. Vertel uw naaste dat plotseling stoppen met medicatie riskant kan zijn.

Tips voor familieleden voor het omgaan met een bipolaire stoornis

Accepteer de beperkingen van uw naaste. Stemmingsepisoden zijn niet simpelweg een kwestie van wilskracht. Een diagnose rechtvaardigt echter geen mishandeling en neemt uw recht op veiligheid en grenzen niet weg. Uw naaste kan niet zomaar uit een manische episode of depressie stappen. Zelfbeheersing, wilskracht of redeneren zijn niet voldoende om somberheid of manie te overwinnen. Het helpt daarom niet om te zeggen: ‘Doe niet zo wild’ of ‘Blijf positief.’

Accepteer uw eigen beperkingen. U kunt uw naaste met een langdurige bipolaire stoornis niet redden en niet dwingen verantwoordelijkheid te nemen voor het eigen herstel. U kunt hulp bieden, maar uiteindelijk is degene met de aandoening zelf verantwoordelijk voor het eigen herstel.

Verminder stress. Stress verergert een bipolaire stoornis. Probeer daarom manieren te vinden om stress in het leven van uw naaste te verminderen. Vraag hoe u kunt helpen en bied zo nodig aan enkele verantwoordelijkheden over te nemen. Een vaste dagindeling met regelmatige tijden voor opstaan, eten en naar bed gaan kan de stress binnen het gezin verminderen.

Blijf open met elkaar communiceren. Open en eerlijke communicatie is essentieel bij het omgaan met een bipolaire stoornis binnen de familie. Deel uw zorgen op een betrokken manier, vraag hoe uw naaste zich voelt en probeer echt te luisteren, ook als u het niet eens bent met wat wordt gezegd of het niet begrijpt.

Laten we uw volgende stap bespreken.

Uw vertrouwelijke aanvraag.

Hoe iemand met een bipolaire stoornis denkt

Bipolaire stoornis

Een goed beginpunt.

Privékliniek voor een bipolaire stoornis

Privékliniek voor depressie

Privékliniek voor angststoornissen

Beoordeling en behandelplanning voor particuliere behandeling met verblijf

Hoe opname werkt

Privékliniek voor een bipolaire stoornis

Voor familieleden

Interventie en crisisondersteuning

Privékliniek voor een bipolaire stoornis

Voor verwijzende professionals

Klinische governance en veiligheid

Privékliniek voor een bipolaire stoornis

Veelgestelde vragen

Bewijs en bronnen

Klinische context

Individuele factoren

Volgende stappen

Weet u niet zeker welk traject bij de situatie past?

Vragen over onze behandeling

Hoe iemand met een bipolaire stoornis denkt

Weten mensen met een bipolaire stoornis dat zij die hebben?

Wat kunt u doen als iemand met een bipolaire stoornis u op afstand houdt?

Hoe werkt de cyclus van relatiebreuken bij een bipolaire stoornis?

Hoe moedigt u iemand met een bipolaire stoornis aan om hulp te zoeken?

Bipolaire stoornis

Een goed beginpunt.

Privékliniek voor een bipolaire stoornis

Privékliniek voor depressie

Privékliniek voor angststoornissen

Beoordeling en behandelplanning voor particuliere behandeling met verblijf

Hoe opname werkt

Privékliniek voor een bipolaire stoornis

Voor familieleden

Interventie en crisisondersteuning

Privékliniek voor een bipolaire stoornis

Voor verwijzende professionals

Klinische governance en veiligheid

Privékliniek voor een bipolaire stoornis

Veelgestelde vragen

Klinische context

Individuele factoren

Volgende stappen

Weet u niet zeker welk traject bij de situatie past?

Verwante onderwerpen