Dialectische gedragstherapie (DGT) is een wetenschappelijk onderbouwde behandeloptie voor mensen met een borderlinepersoonlijkheidsstoornis (BPS).
Onderzoeken onder vrouwen met BPS en recent suïcidaal of zelfbeschadigend gedrag hebben gunstige effecten van DGT aangetoond, waaronder in sommige vergelijkingen een afname van suïcidaal gedrag en het gebruik van crisiszorg [1, 2]. DGT leert ook vaardigheden voor het omgaan met emoties en relaties [8]. De resultaten variëren, en bevindingen bij deze geselecteerde groepen tonen niet aan dat DGT beter is dan elke andere gestructureerde behandeling.
Bij THE BALANCE kunnen na beoordeling bepaalde op DGT gebaseerde principes of vaardigheden worden opgenomen in een individueel behandelplan. Dit is niet noodzakelijk een volledig standaard DGT-programma. THE BALANCE biedt particuliere residentiële behandeling op Mallorca en in Zürich en een door therapeuten begeleide retraite voor geestelijke gezondheid in Londen; de geschiktheid, professionele rollen en voorgestelde behandelvorm worden individueel bevestigd.
Dialectische gedragstherapie is een vernieuwende behandeling die de afgelopen jaren veel aandacht heeft gekregen.
DGT is ontwikkeld door dr. Marsha Linehan en is een vorm van cognitieve gedragstherapie (CGT) die acceptatie en verandering in evenwicht brengt. De behandeling combineert gedragsgerichte strategieën met mindfulness, het verdragen van spanning, emotieregulatie en interpersoonlijke vaardigheden [9].
DGT is oorspronkelijk ontwikkeld voor mensen met BPS, maar wordt tegenwoordig ook bij andere psychische aandoeningen toegepast. BPS is een psychische stoornis die wordt gekenmerkt door aanhoudende instabiliteit in stemming, interpersoonlijke relaties, zelfbeeld en gedrag. Mensen met BPS ervaren vaak intense perioden van woede, depressie en angst, die enkele uren tot dagen kunnen aanhouden.
Hoe werkt DGT?
Vier modules staan centraal: DGT-vaardigheidstraining omvat vier hoofdgebieden: mindfulness, het verdragen van spanning, emotieregulatie en interpersoonlijke effectiviteit. Deze vaardigheden vormen één onderdeel van volledige DGT [9].
Mindfulness: Deze module helpt mensen zich zonder oordeel bewust te worden van hun gedachten, gevoelens en handelingen in het huidige moment.
Spanning verdragen: Deze module leert strategieën die mensen moeten helpen spanning te verdragen zonder een crisis te verergeren of schadelijk gedrag te vertonen; deze vaardigheden garanderen geen veiligheid en vervangen geen crisiszorg.
Emotieregulatie: Deze module helpt emoties te herkennen en te begrijpen en leert vaardigheden om met intense emoties om te gaan en emotionele kwetsbaarheid te verminderen.
Interpersoonlijke effectiviteit: Deze module leert communicatie- en relatievaardigheden die mensen moeten helpen met interpersoonlijke problemen om te gaan en aan gezondere contacten met anderen te werken.
Individuele therapie en vaardigheidstraining in groepsverband: Volledige standaard DGT combineert doorgaans individuele therapie, vaardigheidstraining in groepsverband, coaching tussen sessies en een consultatieteam voor therapeuten. Een behandeling die alleen vaardigheden aanleert of op DGT is gebaseerd, is niet gelijkwaardig aan dit volledige programma [1, 9].
Bij welke aandoeningen wordt DGT toegepast?
Borderlinepersoonlijkheidsstoornis: DGT is een erkende behandeloptie voor BPS. NICE beveelt specifiek aan om volledige DGT te overwegen voor vrouwen met BPS wanneer het verminderen van herhaalde zelfbeschadiging prioriteit heeft [11].
Stoornissen in het gebruik van middelen: Een aangepaste vorm van DGT heeft gunstige effecten laten zien in een klein onderzoek onder drugsafhankelijke vrouwen met BPS [12]. Deze vervangt geen passende verslavingsbehandeling of medische beoordeling van het risico op ontwenning.
Eetstoornissen: DGT die is aangepast voor de eetbuistoornis is onderzocht, maar dit toont geen werkzaamheid bij alle eetstoornissen aan. In een onderzoek uit 2010 van Safer en collega’s (PMID: 20171332) bleven de aanvankelijke voordelen voor eetbuien ten opzichte van een actieve groepsbehandeling tijdens de follow-up niet behouden. Beoordeling van de eetstoornis en aandoeningsspecifieke zorg blijven belangrijk.
Depressie en angst: Depressie en angst kunnen tijdens DGT verminderen, maar dat toont niet aan dat standaard DGT voor een van beide stoornissen de voorkeursbehandeling is. Bijkomende depressie of angst moet binnen een gestructureerd behandelplan voor BPS worden beoordeeld en behandeld [11].
PTSS en traumagerelateerde stoornissen: Specialistische aanpassingen zoals DBT-PTSD zijn onderzocht bij vrouwen met PTSS die verband houdt met misbruik of mishandeling in de jeugd en met complexe symptomen, onder meer in een onderzoek uit 2020 van Bohus en collega’s (PMID: 32697288). Deze protocollen omvatten traumagerichte behandeling; standaard DGT-vaardigheidstraining alleen is niet gelijkwaardig aan een behandeling voor PTSS.
DGT kan sommige symptomen van BPS en schadelijke gedragingen verminderen, maar de mate van verbetering verschilt per persoon en uitkomstmaat [1, 2].
Hieronder bekijken we de specifieke aspecten van BPS waarop DGT zich richt.
Emotionele ontregeling
DGT leert mensen emoties op te merken en te benoemen en situaties te herkennen die samenhangen met emotionele ontregeling [9].
DGT leert praktische strategieën die mensen moeten helpen met intense emoties om te gaan, spanning te verdragen en impulsieve reacties te verminderen. Dit zijn behandeldoelen, geen garantie tegen zelfbeschadiging of ander schadelijk gedrag.
Interpersoonlijke problemen
DGT richt zich op het verbeteren van interpersoonlijke effectiviteit door mensen te leren hun behoeften assertief te communiceren en gezonde grenzen in relaties te bewaken.
Met rollenspellen en specifieke technieken wil DGT mensen met BPS helpen met conflicten om te gaan en probleemoplossende vaardigheden te ontwikkelen die gezondere relaties kunnen ondersteunen.
Impulsiviteit en zelfdestructief gedrag
DGT leert alternatieve copingstrategieën die mensen moeten helpen bewuster met impulsen om te gaan, in plaats van impulsief te handelen op mogelijk schadelijke manieren.
DGT geeft prioriteit aan het verminderen van suïcidaal en zelfbeschadigend gedrag en combineert vaardigheden met gestructureerde risicobeoordeling en risicobeheersing [1]. Vaardigheden oefenen is geen spoedeisende hulpverlening. Zoek dringend professionele hulp bij suïcidale gedachten of de drang tot zelfbeschadiging; neem bij direct gevaar, een suïcidepoging, een overdosis of ernstig letsel contact op met de lokale hulpdiensten of ga naar een spoedeisende hulp.
Denkfouten
DGT gebruikt strategieën om niet-helpende denkpatronen te onderzoeken en te veranderen, met als doel een evenwichtiger beeld van zichzelf, ervaringen en relaties te ontwikkelen.
Door acceptatie en veranderingsgerichte strategieën in evenwicht te brengen, wil DGT mensen helpen hun huidige ervaring te erkennen en tegelijk te werken aan afgesproken gedragsveranderingen.
Identiteitsgevoel en zelfbeeld
DGT stimuleert zelfbewustzijn en zelfacceptatie. Een stabieler zelfgevoel kan een individueel behandeldoel zijn, maar verbetering van het zelfbeeld is niet gegarandeerd [9].
Met specifieke oefeningen en therapeutische technieken kan DGT het werken aan eigenwaarde en zelfbeeld ondersteunen wanneer dit afgesproken behandeldoelen zijn; individuele resultaten variëren.
Dialectische gedragstherapie biedt een brede aanpak om mensen te helpen hun emoties te reguleren, interpersoonlijke relaties te verbeteren en hun algehele welzijn te vergroten.
Hieronder bespreken we de verschillende vormen van DGT, de oefeningen en de vaardigheden die worden ingezet om positieve veranderingen teweeg te brengen in het leven van mensen die ermee oefenen.
Vormen van DGT
Standaard DGT: Volledige standaard DGT omvat doorgaans individuele therapie, vaardigheidstraining in groepsverband, coaching tussen sessies en een consultatieteam voor therapeuten, met gestructureerde monitoring en prioritering van behandeldoelen [1, 9].
DGT-vaardigheidstraining: Vaardigheidstraining leert mindfulness, het verdragen van spanning, emotieregulatie en interpersoonlijke effectiviteit. Als deze op zichzelf wordt aangeboden, is het geen volledige standaard DGT. De geschiktheid hangt af van de beoordeling en de benodigde ondersteuning [1, 9].
Aangepaste vormen van DGT: Er zijn aangepaste vormen ontwikkeld voor stoornissen in het gebruik van middelen, eetbuien en PTSS. De behandelonderdelen, onderzochte populaties en wetenschappelijke onderbouwing verschillen; bevindingen voor één aangepaste vorm mogen niet worden veralgemeniseerd naar al deze aandoeningen.
DGT-oefeningen
Mindfulnessoefeningen: DGT omvat verschillende mindfulnessoefeningen, zoals begeleide meditatie, diepe ademhalingstechnieken en bodyscanoefeningen, om mensen te helpen zich bewust te worden van het huidige moment en hun vermogen om emoties te reguleren te verbeteren.
Oefeningen in het verdragen van spanning: DGT-vaardigheidstraining leert manieren om met spanning om te gaan zonder een crisis te verergeren. Een onderzoek onder vrouwen met BPS en een hoog suïciderisico vond een sterkere afname van niet-suïcidale zelfbeschadiging bij behandelingen met vaardigheidstraining dan bij individuele DGT zonder vaardigheidstraining [1].
Emotieregulatieoefeningen: Deze oefeningen helpen mensen hun emoties te herkennen en te benoemen, de aanleidingen voor hun emotionele reacties te begrijpen en effectieve strategieën te ontwikkelen om intense emoties te reguleren en emotionele kwetsbaarheid te verminderen.
Oefeningen in interpersoonlijke effectiviteit: DGT gebruikt rollenspellen en specifieke communicatietechnieken om mensen te helpen assertiviteit, grenzen stellen en interpersoonlijke vaardigheden te oefenen, met als doel relaties te verbeteren.
Dialectische gedragstherapie heeft veelbelovende resultaten laten zien bij de behandeling van BPS en helpt mensen met hun symptomen om te gaan en hun algehele welzijn te verbeteren.
We bespreken nu de effectiviteit van DGT bij BPS, met aandacht voor de invloed en resultaten binnen de context van deze complexe psychische aandoening.
Afname van suïcidaal gedrag en zelfbeschadiging
Onderzoeken ondersteunen het gebruik van DGT om suïcidaal en zelfbeschadigend gedrag bij geselecteerde groepen te verminderen, met name bij vrouwen met BPS en recent risicovol gedrag. De omvang van het effect hangt af van de uitkomstmaat en de behandeling waarmee wordt vergeleken [1, 2].
De nadruk van DGT op het verdragen van spanning en emotieregulatie is bedoeld om mensen te helpen met emotionele crises om te gaan en zelfdestructief gedrag te verminderen; vaardigheden garanderen geen veiligheid en vervangen geen crisiszorg.
Verbeterde emotieregulatie
DGT leert vaardigheden voor emotieregulatie. Onderzoek ondersteunt dat vaardigheden tijdens de behandeling vaker worden gebruikt, maar dit mag niet worden opgevat als bewijs dat iedere deelnemer dezelfde verbetering zal bereiken [3].
Een onderzoek onder vrouwen met BPS vond dat een toename in het gebruik van DGT-vaardigheden statistisch gezien een mediërende rol speelde bij een afname van suïcidepogingen en depressieve klachten en een betere woedebeheersing; het toonde niet aan dat mindfulness alleen deze veranderingen veroorzaakte [3].
Verbeterd interpersoonlijk functioneren
DGT leert interpersoonlijke vaardigheden die mensen moeten helpen hun relaties te verbeteren; veranderingen in het functioneren binnen relaties variëren [8, 9].
Door communicatievaardigheden te versterken en gezonde grenzen te stimuleren, wil DGT mensen helpen stabielere en bevredigendere relaties te ontwikkelen.
Afname van ziekenhuisopnamen
Een gerandomiseerd onderzoek uit 2006 onder 101 vrouwen met BPS en recent suïcidaal of zelfbeschadigend gedrag vond bij DGT minder psychiatrische ziekenhuisopnamen en bezoeken aan de psychiatrische spoedeisende hulp dan bij behandeling door deskundigen in de reguliere zorg, gedurende één jaar behandeling en één jaar follow-up. Dit betekent niet dat DGT de noodzaak van ziekenhuiszorg wegneemt [2].
Verbetering van de algehele kwaliteit van leven
Verbetering van de kwaliteit van leven is een behandeldoel. Wetenschappelijk onderbouwde behandeling van BPS kan het functioneren en de kwaliteit van leven verbeteren, maar de hier aangehaalde onderzoeken tonen geen uniform, specifiek aan DGT toe te schrijven voordeel voor de kwaliteit van leven aan [8, 9].
Door emotionele ontregeling en impulsiviteit aan te pakken, wil DGT mensen helpen een bevredigender en betekenisvoller leven op te bouwen; individuele resultaten variëren.
Voordelen die op langere termijn aanhouden
Sommige gunstige effecten zijn ook na de behandeling waargenomen: in het onderzoek uit 2006 werden deelnemers na een jaar behandeling nog één jaar gevolgd [2]. Dit toont niet aan dat voordelen onbeperkt aanhouden of dat op elk gebied van functioneren blijvende verbetering optreedt.
Vaardigheden blijven oefenen en een afgesproken nazorgplan kunnen mensen helpen het geleerde na de behandeling toe te passen; verdere zorg kan nog steeds nodig zijn.
Voortgaand onderzoek en ontwikkelingen
Voortgaand onderzoek en ontwikkelingen binnen het vakgebied blijven de effectiviteit van DGT bij BPS aantonen en onderstrepen de rol ervan als waardevolle, wetenschappelijk onderbouwde behandeloptie voor mensen met deze complexe psychische aandoening.
Toegang tot effectieve behandeling is essentieel voor mensen met een borderlinepersoonlijkheidsstoornis. Hieronder bespreken we welke professionals en instellingen DGT aan mensen met BPS kunnen bieden en hoe zij bijdragen aan het behandelproces.
Professionals in de geestelijke gezondheidszorg
Psychologen met passende DGT-scholing kunnen individuele therapie en vaardigheidstraining bieden wanneer hun registratie, beroepsbevoegdheid en lokale regels dit toestaan. Vraag naar DGT-specifieke scholing, supervisie en de aangeboden onderdelen [9, 10].
Psychiaters met passende scholing kunnen DGT bieden binnen hun beroepsbevoegdheid. Medicatie is geen vervanging voor psychotherapie en wordt door NICE niet specifiek aanbevolen voor BPS of de afzonderlijke symptomen ervan; medicatie kan worden overwogen voor bijkomende aandoeningen [11].
Counselors en therapeuten kunnen DGT aanbieden wanneer zij passend zijn opgeleid en in het betreffende rechtsgebied bevoegd zijn om psychotherapie te geven. Beroepstitels, registratievereisten en toegestane werkzaamheden verschillen per land.
DGT-programma’s en klinieken
Sommige instellingen en klinieken voor geestelijke gezondheidszorg bieden gespecialiseerde DGT-programma’s die specifiek zijn afgestemd op mensen met BPS.
Sommige intensieve ambulante programma’s (IOP’s) nemen DGT op in gestructureerde zorg voor mensen die meer ondersteuning nodig hebben dan reguliere ambulante afspraken bieden. Vraag of de aanbieder volledige DGT of een op DGT gebaseerde behandeling biedt.
Residentiële behandelcentra kunnen DGT aanbieden als onderdeel van hun uitgebreide behandelprogramma’s voor mensen met complexe psychische zorgbehoeften, waaronder BPS.
Lokale centra voor geestelijke gezondheidszorg
Lokale ggz-voorzieningen kunnen DGT of andere gestructureerde behandelingen voor BPS aanbieden. Beschikbaarheid, toelatingscriteria, wachttijden en kosten hangen af van de lokale aanbieder.
Vraag of lokale aanbieders DGT-vaardigheidstraining onder begeleiding van een therapeut bieden. Lotgenotengroepen en algemene workshops zijn niet noodzakelijk een vervanging voor een gestructureerd behandelprogramma [10].
Zorg op afstand en online platforms
Diensten voor zorg op afstand en online therapieplatforms bieden toegang tot bevoegde ggz-professionals die in DGT zijn opgeleid. Zo kunnen mensen flexibel en gemakkelijk vanuit hun eigen huis therapie volgen.
Sommige aanbieders bieden online DGT. Toegang hangt af van de klinische geschiktheid, de aangeboden onderdelen en de toepasselijke regels voor beroepsbevoegdheid of registratie op de locaties van zowel de cliënt als de behandelaar. Controleer vóór de start de bevoegdheid, de privacyafspraken en het lokale noodplan.
Universiteiten en onderzoeksinstellingen
Professionals aan universiteiten en onderzoeksinstellingen voeren vaak klinisch onderzoek naar DGT en BPS uit en dragen zo bij aan kennisontwikkeling en de ontwikkeling van effectieve behandelprotocollen.
Universiteiten en onderzoeksinstellingen kunnen DGT-scholing aanbieden. Het afronden van een cursus betekent niet noodzakelijk DGT-certificering of wettelijke bevoegdheid om psychotherapie te geven; controleer de kwalificaties, supervisie en relevante registratie van de behandelaar.
THE BALANCE biedt particuliere zorg op basis van een klinische beoordeling, waarbij op DGT gebaseerd werken deel kan uitmaken van een individueel plan. De voorgestelde behandelvorm en behandelaar worden vóór de behandeling bevestigd.
Wij geven prioriteit aan behandeling op maat en een ondersteunende omgeving. Comfort en privacy zijn aspecten van het verblijf, geen bewijs van grotere klinische effectiviteit of garantie op verbetering.
Luxe accommodatie en voorzieningen
De privéaccommodatie wordt afgestemd op de behoeften van de cliënt; de accommodatie en voorzieningen worden vóór aankomst bevestigd. De residentiële accommodatie op Mallorca of in Zürich is geen acuut psychiatrisch ziekenhuis of spoedeisende hulp; zorg op ziekenhuisniveau vereist een afzonderlijke, passende zorgomgeving.
Wij bieden diverse hoogwaardige voorzieningen, waaronder privémaaltijden en recreatieve activiteiten, om het algehele welzijn te bevorderen en tijdens het behandelproces een gevoel van balans en hernieuwde energie te stimuleren.
Behandelplannen op maat
Ons team ontwikkelt een individueel behandelplan op basis van vastgestelde behoeften en doelen. Als voor op DGT gebaseerd werken wordt gekozen, worden doelen afgesproken en wordt de aanpak geëvalueerd op basis van de respons; blijvende verbetering kan niet worden gegarandeerd.
Wij geven prioriteit aan een uitgebreide beoordeling, zodat we behandelstrategieën op maat kunnen ontwikkelen die de principes van DGT integreren, emotieregulatie bevorderen en interpersoonlijke vaardigheden versterken in een ondersteunende en zorgzame omgeving.
Ervaren en betrokken medewerkers
De betrokken professionals worden geselecteerd op basis van de klinische behoefte, locatie, beroepsbevoegdheid en beschikbaarheid. Het afgesproken plan beschrijft hun rollen en de ondersteuning die tijdens de behandeling beschikbaar is.
Onze medewerkers streven naar een begripvolle sfeer zonder oordeel en naar een vertrouwensvolle werkrelatie, zodat cliënten zich op hun gemak en veilig kunnen voelen wanneer zij aan herstel en persoonlijke groei werken.
Holistische benadering van welzijn
Ondersteunende welzijnsactiviteiten kunnen volgens het individuele plan naast de psychologische behandeling worden ingezet. De specifieke activiteiten en professionals die tijdens het verblijf beschikbaar zijn, worden bevestigd; deze activiteiten vervangen geen geïndiceerde psychotherapie of medische zorg.
Wij benadrukken het belang van een brede benadering van herstel en moedigen cliënten aan deel te nemen aan activiteiten die geest, lichaam en zingeving ondersteunen en tijdens hun verblijf een gevoel van balans en harmonie bevorderen.
Een besloten en discrete omgeving
Privacy en discretie zijn belangrijke onderdelen van ons residentiële model voor één cliënt. Toegang tot de accommodatie, bezoek en communicatie worden individueel gepland. Essentieel contact met werk of familie wordt klinisch beoordeeld en is niet automatisch verboden of onbeperkt toegestaan; vertrouwelijkheid blijft onderworpen aan toepasselijke wettelijke verplichtingen en verplichtingen ter bescherming van de veiligheid.
Wij geven prioriteit aan een veilige en vertrouwelijke sfeer waarin cliënten hun emoties en ervaringen kunnen onderzoeken zonder angst voor veroordeling of ongewenste inmenging, en die open en eerlijk zelfonderzoek ondersteunt.
Voortgezette ondersteuning en nazorg
De planning van vervolgzorg begint tijdens het verblijf en kan lokale psychotherapie, medische vervolgcontroles, afgesproken betrokkenheid van familie en een crisisplan omvatten. De diensten, verantwoordelijkheden en eventuele beperkingen van ondersteuning op afstand of over landsgrenzen heen worden individueel bevestigd.
Wij bieden doorlopende ondersteuning en begeleiding die cliënten moeten helpen het tijdens hun verblijf geleerde in het dagelijks leven toe te passen. Het nazorgplan wordt individueel afgesproken; langdurige emotionele stabiliteit of veerkracht kan niet worden gegarandeerd.
