De laatste tijd zien we steeds meer mensen met een combinatie van problemen en bijbehorende symptomen als gevolg van de stress door onverwacht, plotseling succes of vermogen. Verscheidene van hen zijn vermogend geworden door ondernemerschap en de handel in bedrijfsaandelen. Anderen profiteren van de grootste vermogensoverdracht van de ene generatie op de volgende in de Amerikaanse geschiedenis.
Hoewel het Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, vijfde editie (DSM-5) het plotselinge-rijkdomsyndroom niet als psychische aandoening classificeert, kunnen de stressfactoren en emotionele gevolgen van plotselinge rijkdom verrassend moeilijk te hanteren zijn. En hoewel we allemaal graag fantaseren over plotseling buitensporig rijk worden, brengt zulke rijkdom heel reële problemen en vaak fatale gevolgen met zich mee.
Ondanks het bovenstaande hoeft u niet op veel begrip van uw naasten of kennissen te rekenen wanneer u deze moeilijke periode doormaakt. Zij zien alleen het droombeeld, niet de werkelijke situatie waarin u verkeert. Raadpleeg daarom een gekwalificeerde therapeut als u zich in een moeilijke situatie bevindt.
Het plotselinge-rijkdomsyndroom (Sudden Wealth Syndrome, SWS) is een psychologisch verschijnsel waarbij de overweldigende druk van plotselinge en/of onverwachte rijkdom tot gedragsstoornissen en emotionele stoornissen kan leiden. Dit verschijnsel wordt ook een identiteitscrisis genoemd. Stephen Goldbart, de medeoprichter van het Money, Meaning, and Choices Institute (MMC Institute) en een bekende vermogenspsycholoog, introduceerde de term Sudden Money Syndrome nadat hij een toename had waargenomen van symptomen die samenhangen met het plotseling of onverwacht verkrijgen van vermogen.
Het plotselinge-rijkdomsyndroom, een verschijnsel binnen de psychologie van afwijkend gedrag, wordt vaak vastgesteld door te kijken naar veranderingen in relaties, veelvoorkomende symptomen en andere oorzaken. Emotionele problemen zoals het verbreken van bestaande relaties, een fobische angst om het vermogen te verliezen, schaamte en onzekerheid of ontreddering door het onverwachte karakter van de rijkdom zijn herkenbare aanwijzingen dat iemand gevolgen van plotselinge rijkdom ontwikkelt of heeft ervaren. Deze ontstaan doorgaans door situaties zoals het winnen van een loterij of deelname aan andere kansspelen, het ontvangen van een onverwachte erfenis, beleggen in cryptovaluta of het kopen van bedrijven.
Deze plotselinge stroom van moeilijke emoties kan iemand aanzetten tot zelfdestructieve gewoonten, zoals zich terugtrekken uit relaties. Zodra hun nieuwe financiële positie bekend wordt, kunnen mensen met het plotselinge-rijkdomsyndroom merken dat familie, vrienden en collega’s anders met hen omgaan. Naast buitensporige en impulsieve uitgaven behoort ook het nemen van verkeerde beslissingen tot dit zelfdestructieve gedrag.
Als onderdeel van de begeleiding en behandeling van het plotselinge-rijkdomsyndroom wordt advies ingewonnen bij psychologen, psychiaters en financieel adviseurs om de stress rond plotselinge rijkdom beter te overwinnen. Symptomen van het plotselinge-rijkdomsyndroom kunnen zich ontwikkelen tot andere diagnosticeerbare aandoeningen, zoals angst, depressie en slapeloosheid, als er geen voorzorgsmaatregelen worden genomen om deze ontwikkeling te voorkomen.
Tot de signalen en symptomen behoren:
Schuldgevoel
Wanneer we niet aan rijkdom gewend zijn, kan het moeilijk zijn om te aanvaarden dat we die ‘verdienen’. Schuldgevoel is daarom een veelvoorkomend symptoom van SWS. Helaas kan zo’n onterecht schuldgevoel schadelijk zijn voor onze gezondheid.
Aanhoudend schuldgevoel kan bijvoorbeeld leiden tot depressie, die wordt gekenmerkt door pessimisme, leegte en afzondering van anderen. Dat kan op zijn beurt uiterst verwarrend zijn, omdat het bereiken van financiële stabiliteit ons juist gelukkig zou moeten maken. Daardoor voelen we ons nog schuldiger over onze rijkdom en nemen we ten onrechte aan dat we niet dankbaar genoeg zijn.
Ontreddering
Hoewel uw eerste reactie op plotselinge rijkdom sterk afhangt van uw verleden en financiële situatie, is ontreddering een veelvoorkomende reactie. Wanneer u rijk wordt, veranderen uw levensstijl, verantwoordelijkheden en de manier waarop anderen u zien op allerlei manieren. Dit zijn ingrijpende veranderingen in uw leven, waaraan u tijd nodig hebt om te wennen. Als deze ontreddering echter weken of maanden aanhoudt, wordt zij een symptoom van SWS.
Deze aanhoudende ontreddering kan ons een verdoofd, afstandelijk en verward gevoel geven. Zulke reacties kunnen ons verlammen, waardoor we zelfs geen kleine financiële beslissingen meer kunnen nemen.
Daardoor kunnen we ons zo ongemakkelijk gaan voelen in onze nieuwe financiële situatie dat we impulsief geld uitgeven om ons ‘meer onszelf te voelen’. Dit kan gepaard gaan met buitensporige uitgaven, risicovolle beleggingen of beloften aan naasten.
Paranoia
Naarmate we ons moeilijker met onze financiële situatie kunnen identificeren, kunnen we bang worden om geld te verliezen, omdat we nauwelijks kunnen geloven dat het werkelijk van ons is. Bij cryptovaluta leidt deze paranoia vaak tot wat Ticker Shock wordt genoemd: we volgen dan onophoudelijk de koersschommelingen om te controleren of ons nieuwe vermogen of onze beleggingen niet in waarde dalen.
Ook veranderingen in uw relaties met naasten kunnen soms paranoia oproepen. Plotselinge rijkdom kan veranderen hoe mensen die ons al langer dierbaar zijn naar ons kijken. Het kan bij hen wrok of jaloezie oproepen, waardoor u zich schuldig kunt voelen. Als manier om daarmee om te gaan, kunt u zich vervolgens van deze naasten terugtrekken, wat onaangenaam is en uw gevoel van eigenwaarde schaadt.
Hieronder volgen enkele richtlijnen voor mensen die in korte tijd zeer hoge inkomsten ontvangen en de gevolgen van plotselinge rijkdom willen voorkomen, om in plaats daarvan een basis te leggen voor levenslange financiële zekerheid.
Vergroot uw kennis
Op welk levensgebied dan ook is het moeilijk om succes te boeken als u niet weet wat u doet en waarom. Veel mensen weten niet waar ze met hun financiën moeten beginnen. U kunt starten met een online basiscursus persoonlijke financiën van een betrouwbare aanbieder.
Begin bij de basis, zoals sparen en budgetteren, en verdiep u daarna in de grondbeginselen van beleggen, zoals de verhouding tussen risico en rendement en het spreiden van beleggingen. Financiële kennis helpt u ook om te bepalen hoeveel risico u werkelijk kunt verdragen en welk risiconiveau passend is voor uw portefeuille.
Een volledig overzicht van uw financiën kan u helpen een basis te leggen voor een begroting, een aflossingsplan voor schulden en geplande stortingen voor uw pensioen. U moet niet alleen weten hoeveel geld er op uw bankrekening staat, maar ook wat uw nettovermogen is: het volledige saldo van uw bezittingen en schulden.
Maak een financieel plan (met hulp)
Wie in één keer of in korte tijd grote bedragen ontvangt en daar langdurig mee moet doen, zou een financieel plan moeten opstellen met software of online hulpmiddelen voor financiële planning. Deze hulpmiddelen kunnen u helpen uw doelen vast te stellen, de kans te berekenen dat u ze bereikt en op koers te blijven.
Het is verstandig uw portefeuille aan een stresstest te onderwerpen, omdat u er de komende jaren mogelijk van moet leven in perioden zonder inkomen. Software of hulpmiddelen kunnen u helpen beoordelen hoe realistisch uw doelen zijn. U kunt zelfs verschillende plannen simuleren om de uitkomsten met elkaar te vergelijken.
Naast uw pensioen kunnen ook giften aan goede doelen en ondersteuning van familie tot uw doelen behoren. Dit kan een nuttige manier zijn om te bepalen of dat realistisch is en hoeveel ruimte uw portefeuille biedt om te ‘geven’.
Blijf gedisciplineerd
Zonder discipline en concentratie is het doorgaans onmogelijk om ergens echt bedreven in te worden. Uw omgeving zal voor afleiding zorgen en er zullen verschillende verkeerde invloeden zijn die u eenvoudigweg moet negeren. Voor de toekomst plannen terwijl anderen uitbundig leven, voelt op dat moment misschien niet ‘cool’, maar later zult u er trots op zijn en uzelf dankbaar zijn.
Maar laten we eerlijk zijn: discipline betekent niet dat u uzelf alles moet ontzeggen; mooie dingen kopen en geld uitgeven mag!
Bepaal wat uw vrij besteedbare uitgaven u opleveren door na te gaan waar u het meeste en het minste plezier aan beleeft. Gebruik dat vervolgens als uitgangspunt om uw prioriteiten vast te stellen. Kies daarna een weloverwogen aanpak om te bepalen waar u kunt sparen in plaats van nu geld uit te geven.
Onverwachte bekendheid en rijkdom brengen veel verleidingen met zich mee. Stel daarom uw behoeften voorop om de angst iets te missen (FOMO) te voorkomen en uw doel voor ogen te houden.
Vraag advies aan betrouwbare deskundigen
Een team samenstellen van betrouwbare professionals die uw belangen boven hun eigen belangen stellen, kan van grote waarde zijn. Overweeg deskundigen in te schakelen op het gebied van financiën, nalatenschapsplanning, belastingen en recht.
Zorg ervoor dat uw financieel planner een fiduciaire rol vervult en deskundig is op het eigen vakgebied, zodat deze uw team kan aansturen en aanvullende specialisten kan aanbevelen. Uw team kan u helpen uw vermogen te vergroten door met een integrale strategie uw rendement na belasting en gecorrigeerd voor risico te optimaliseren.
Voordat u met iemand in zee gaat, moet u goed begrijpen welke kosten eraan verbonden zijn, hoe die persoon wordt betaald en welke mogelijke belangenconflicten er zijn. Doe ook grondig onderzoek naar diens achtergrond.
Vermijd complexe transacties die u niet begrijpt.
Voordat u een belegging aangaat, moet u ervoor zorgen dat u de verhouding tussen risico en rendement, de kosten en de structuur van de transactie volledig begrijpt. Als u veel geld kunt beleggen, is de kans groot dat mensen u mogelijkheden aanbieden die gegarandeerd lijken.
Als iets een hoog rendement belooft met weinig tot geen risico, moet u het vermijden. Zo’n combinatie kan niet bestaan zonder misleiding.
Raadpleeg uw professionele team als u hulp nodig hebt om een mogelijkheid te beoordelen. Een redelijke algemene vuistregel is echter dat u, als u een belegging niet begrijpt, uw geld beter kunt onderbrengen in transparantere en beter verhandelbare alternatieven die u wel begrijpt.
Deze transacties zijn echter geschikter voor ervaren beleggers.
Wilt u een gevorderde belegger worden, kijk dan terug naar stap 1: kennis is essentieel!
Omgaan met het plotselinge-rijkdomsyndroom kan soms moeilijk en teleurstellend zijn. Soms hebt u deskundige hulp en regelmatige therapiesessies nodig in een klinische, residentiële of poliklinische behandelsetting, afhankelijk van de ernst en duur van de klachten en eventuele bijkomende psychische aandoeningen. Hieronder volgen enkele suggesties om met het plotselinge-rijkdomsyndroom om te gaan.
Wees mild voor uzelf
Het is begrijpelijk om te denken dat financiële zekerheid door rijkdom gevoelens van geluk en dankbaarheid zou moeten oproepen. Naast deze emoties zijn er echter ook verwarring, angst en schuldgevoel. Verwijt uzelf niets als u andere emoties ervaart dan puur geluk en opluchting. Zelfs als de verandering positief is, brengt zij altijd uitdagingen met zich mee. Probeer uzelf in plaats daarvan toe te staan te voelen wat er opkomt. Zoek bij deze emoties steun bij iemand van wie u weet dat u op diegene kunt rekenen. Als dat niet mogelijk is, overweeg dan een specialist te raadplegen.
Wees uiterst voorzichtig
Probeer geleidelijk aan uw nieuwe financiële positie te wennen. Doe in de eerste maanden geen overhaaste aankopen en deel het nieuws alleen met uw meest dierbare naasten. Zodra anderen van uw veranderde omstandigheden weten, kunnen ongewenste gevoelens zoals jaloezie, hebzucht en wrok naar boven komen. Hoewel het eenzaam kan zijn om zoiets voor anderen verborgen te houden, moet u eerst weer uw evenwicht vinden voordat u het aan anderen vertelt en met hun negatieve reacties moet omgaan.
Toch is het essentieel om snel een financieel team samen te stellen met een financieel planner, een belastingdeskundige en een advocaat gespecialiseerd in nalatenschapsplanning. Zij mogen geen informatie aan derden verstrekken. Hetzelfde geldt voor professionals in de geestelijke gezondheidszorg.
Let op uw neurochemische processen.
Middelenmisbruik komt zeer veel voor bij mensen met SWS. Dat komt doordat het vrijwel van de ene op de andere dag ontvangen van een aanzienlijk geldbedrag ervoor zorgt dat de hersenen onvoorstelbare hoeveelheden gelukshormonen afgeven.
Denk aan een jonge ondernemer die miljoenen dollars begint te verdienen. Dit gevoel van onmiddellijk succes kan grote hoeveelheden dopamine en serotonine vrijmaken. Zodra miljoenen dollars op de bank echter de nieuwe werkelijkheid worden, leveren ze die prettige neurotransmitters niet meer op. Daarmee wordt feitelijk de neurochemische basis gelegd voor problemen zoals verslaving.
Om dit tegen te gaan, is het essentieel om in de eerste jaren van plotselinge welvaart uw gedachten, emoties en verlangens in de gaten te houden. Probeer manieren van stresshantering toe te passen waarop u kunt terugvallen om met hoogte- en dieptepunten om te gaan. Bewegen, mediteren, een goede slaaphygiëne en tijd doorbrengen met naasten zijn allemaal effectieve technieken om stress te hanteren.
Tot slot: als u moeite hebt om met SWS om te gaan, moet u zo snel mogelijk professionele hulp zoeken. Het is van groot belang SWS zo vroeg mogelijk aan te pakken, omdat het een onderliggende oorzaak van tal van psychische problemen kan zijn.
