De behandeling van een stoornis in het gebruik van middelen moet aansluiten bij iemands gezondheid, middelengebruik, beschikbare steun en doelen. Detox en verdere verslavingsbehandeling hebben verschillende doelen. De passende behandelomgeving hangt af van de klinische behoeften, niet van de accommodatie of voorzieningen.
Detoxificatie houdt in dat ontwenningsverschijnselen worden beoordeeld en behandeld wanneer dat nodig is. Verdere verslavingsbehandeling en voortgezette zorg richten zich op de bredere stoornis in het gebruik van middelen, met psychologische, medische en praktische ondersteuning. Niet iedereen heeft een afzonderlijke detox nodig. Een wetenschappelijk onderbouwde behandeling kan al beginnen terwijl iemand nog middelen gebruikt.
Hulp zoeken is een belangrijke eerste stap naar herstel van verslaving. Maar weet u welk type behandeling voor u het meest geschikt is?
- Stoornissen in het gebruik van middelen verschillen in ernst en behandelbehoefte. Eén statistiek over een bevolkingsgroep kan niet bepalen welk behandelplan voor een individu geschikt is.
- Gerapporteerde behandelresultaten hangen af van de onderzochte groep, de aangeboden behandeling, de follow-upduur en de definitie van succes.
- Het percentage mensen dat een behandeling afrondt, is niet hetzelfde als het herstelpercentage. Onderzoeken onder mensen die een programma afronden, kunnen mensen die voortijdig stoppen buiten beschouwing laten.
- Relevante uitkomsten zijn onder meer minder schade, een betere gezondheid en beter functioneren, behoud van contact met de zorg en vooruitgang richting persoonlijke doelen.
- Zonder vergelijkbare, betrouwbare uitkomstgegevens kan van geen enkele staat of locatie worden gezegd dat deze het hoogste herstelpercentage heeft.
- Vraag een zorgaanbieder hoe resultaten worden gemeten en of iedereen die met de behandeling begint, wordt meegeteld.
- De verscheidenheid aan middelen waarvoor een instelling behandeling biedt, toont niet aan dat die behandeling succesvoller is.
- Ambulante behandeling kan effectief zijn wanneer de intensiteit en medische ondersteuning aansluiten bij iemands behoeften.
- Financiering en verzekeringsregelingen verschillen per land, programma en individuele aanspraak.
- Tijdens het herstel kan iemand opnieuw middelen gaan gebruiken. Dat is een aanleiding om het behandelplan te herzien en maakt verdere behandeling niet zinloos. Na een periode van onthouding verhoogt een verminderde opioïdentolerantie het risico op een fatale overdosis.
- Er bestaat geen algemeen slagingspercentage voor detox dat een individuele uitkomst voorspelt.
- Alleen de behandeling van ontwenningsverschijnselen pakt niet alle aspecten van verslaving aan. Voortgezette, wetenschappelijk onderbouwde zorg en follow-up moeten vanaf het begin worden gepland.
Om de verschillen tussen verslavingsbehandeling en detox beter te begrijpen, is het goed eerst enkele basisbegrippen te kennen. Lichamelijke afhankelijkheid ontstaat wanneer het lichaam aan een middel gewend raakt. Wanneer het lichaam steeds grotere hoeveelheden nodig heeft om het gewenste effect te bereiken, heet dat tolerantie. Wanneer het lichaam het middel niet meer krijgt, ontstaan ontwenningsverschijnselen. Trillen, slapeloosheid, misselijkheid, hoofdpijn, verwijde pupillen, een klamme huid, prikkelbaarheid, zweten, concentratieproblemen en verminderde eetlust zijn allemaal tekenen van ontwenning.
Ondersteuning bij herstel kan vóór of tijdens de behandeling van ontwenningsverschijnselen beginnen. Iemand hoeft niet volledig middelenvrij te zijn om behandeling te krijgen. Het tijdstip waarop ontwenningsverschijnselen optreden, hangt af van het middel, het gebruikspatroon en andere factoren.
Ontwenning kan de drang om opnieuw te gebruiken versterken. Ontwenning van alcohol en benzodiazepinen kan levensbedreigende complicaties veroorzaken en vereist medische beoordeling. Afhankelijk van het risico en de beschikbare steun kan een ambulante behandeling of opname passend zijn.
De behandeling van ontwenningsverschijnselen duurt niet standaard drie tot zes dagen. Het afbouwen van benzodiazepinen kan bijvoorbeeld maanden of langer duren. Factoren die meespelen zijn:
- Het gebruikte middel
- Hoelang u het middel heeft gebruikt
- De hoeveelheid en de frequentie van het middelengebruik
- Al bestaande psychische en lichamelijke gezondheidsproblemen
- Uw erfelijke eigenschappen
- De wijze van gebruik (inhaleren, snuiven, slikken of injecteren)
- Middelenmisbruik in de familie
De behandeling van ontwenningsverschijnselen richt zich op veilige beoordeling, monitoring en symptoombestrijding. Ze verwijdert geen ongespecificeerde gifstoffen en ‘reset’ de hersenen niet. Afhankelijk van het middel en de klinische behoeften kunnen de doelen zijn:
- Ontwenningsrisico’s en andere urgente gezondheidsbehoeften vaststellen
- Ongemak en pijn door ontwenning verminderen
- Stress en angst verminderen
- Relevante voedingsproblemen of medische problemen vaststellen en behandelen
- Stabilisatie en deelname aan de behandeling ondersteunen
- Ontwenningsverschijnselen behandelen
- De drang naar alcohol en drugs verminderen
Stabilisatie kan het gemakkelijker maken om aan de behandeling deel te nemen, maar detox is geen volledige verslavingsbehandeling en biedt geen garantie op herstel. Bij een stoornis in het gebruik van opioïden kan voortgezette medicatie, zoals buprenorfine of methadon, een belangrijk onderdeel van de behandeling zijn. Het is niet iets waarmee vóór verdere verslavingsbehandeling moet worden gestopt.
Houd bij het zoeken naar een behandelprogramma rekening met de volgende aanbevelingen:
Stop niet abrupt met regelmatig alcohol- of benzodiazepinegebruik zonder medisch advies. Ernstige ontwenning kan epileptische aanvallen of een delier veroorzaken.
Commerciële detoxpakketten vervangen geen medische zorg bij ontwenning en hebben geen aangetoonde rol bij de behandeling van verslaving. Vraag een behandelaar om een veilig plan in plaats van op reinigingsproducten te vertrouwen.
Volg alleen een detox onder begeleiding van een opgeleide medische professional. Ontwenning is een moeilijk proces dat uw gezondheid, hersenen en gevoelens negatief beïnvloedt. Bepaalde symptomen, zoals een onregelmatige hartslag, ademhalingsproblemen, stuipen, braken en hoge bloeddruk, kunnen ernstig zijn. Met ondersteuning en zorg van zorgverleners heeft u een grotere kans om de detox succesvol af te ronden.
Volgens de Washington Circle Group (WCG) is detox een therapeutische interventie die bedoeld is om iemand met problematisch middelengebruik tijdens de acute ontwenningsfase te ondersteunen.
De aanpak hangt af van het middel en de klinische risico’s. Geleidelijk afbouwen, symptoomgerichte medicatie of een voortgezette medicamenteuze behandeling kunnen passend zijn. Abrupt stoppen is geen algemene aanbeveling voor detox.
Na de medische beoordeling kunt u als eerste behandelfase worden verwezen naar een detoxcentrum. Een detoxcentrum is een instelling met medische ondersteuning die zich richt op de behandeling van ontwenningsverschijnselen. De eerste detoxfase is bijzonder zwaar en vormt een aanzienlijke psychische en lichamelijke belasting voor iemand met een verslaving. Zonder toezicht van een zorgverlener kan abrupt stoppen, ook wel ‘cold turkey’ genoemd, met sommige middelen, met name benzodiazepinen en alcohol, dodelijk zijn.
Ontwenning van opioïden kan zeer belastend zijn en kan gecompliceerd worden door uitdroging of andere ziekten. Wetenschappelijk onderbouwde medicatie kan in een passende ambulante setting of tijdens een opname worden verstrekt. Detox alleen verlaagt de tolerantie en kan het risico op een overdosis verhogen als het opioïdengebruik wordt hervat. Daarom zijn voortgezette behandeling en toegang tot naloxon belangrijk.
Verdere verslavingsbehandeling richt zich naast eventuele medicatie op gezondheid, gedrag, relaties en praktische behoeften. De duur varieert; ook na een kort residentieel programma kan voortgezette zorg nodig zijn. Een behandelplan kan bestaan uit:
- Begeleidende gesprekken
- Individuele therapie, gezinstherapie en groepstherapie zijn allemaal beschikbaar.
- Mindfulnessmeditatie
- Twaalfstappenprogramma’s en andere vormen van lotgenotenondersteuning
- Dialectische gedragstherapie (DGT) leert u in het hier en nu te leven, emoties te begrijpen, stress te beheersen en relaties met anderen te verbeteren.
- Cognitieve gedragstherapie (CGT), die u helpt gezondere denkpatronen te ontwikkelen.
Daarnaast helpt verslavingsbehandeling u om u op uw herstel als geheel te richten. De meeste programma’s bevatten activiteiten die het lichamelijke en spirituele welzijn bevorderen en tegemoetkomen aan sociale en creatieve behoeften. Tijdens de behandeling wordt u niet bepaald door de middelen die u eerder gebruikte, maar door de persoon die u aan het worden bent. Ook helpt de behandeling u om u voor te bereiden op het leven erna, met nazorg en bijeenkomsten voor oud-cliënten.
Na de behandeling van ontwenningsverschijnselen kan de voortgezette zorg ambulant, residentieel, medicamenteus, psychologisch of een combinatie daarvan zijn. Het doel is een duurzaam behandelplan, niet een verplichte reeks stappen die iedereen moet doorlopen.
In een residentiële behandelkliniek krijgt u 24 uur per dag toezicht om de tijdens de detox bereikte verbeteringen zonder onderbreking te helpen behouden en verder te ondersteunen. Residentiële verslavingsprogramma’s verschillen in aanpak, maar de meeste richten zich op alle aspecten van herstel, waaronder emotioneel, spiritueel en psychisch welzijn. Hoewel er 24 uur per dag toezicht is, hoeft de behandelomgeving niet als een gesloten instelling aan te voelen. Veel centra bieden gezinsgesprekken, voorlichtingsbijeenkomsten en zelfs aanvullende therapieën en activiteiten, zoals muziek, yoga en lichaamsbeweging.
Verslavingsprogramma’s zijn toegankelijk via zowel particuliere als publieke zorg. De behandeling van alcohol- en drugsverslaving heeft als doel mensen met een verslaving de tijd en ruimte te bieden om met hun problemen om te gaan en tegelijkertijd de kans op terugval te verkleinen. Veel residentiële behandelcentra bieden moderne voorzieningen en ondersteunen en stimuleren het herstel.
Verslavingsbehandeling kan iemand helpen om triggers voor middelengebruik te herkennen, een plan te ontwikkelen en alternatief gedrag te oefenen in plaats van middelen te gebruiken. Alles wat tot problematisch gedrag of middelengebruik kan leiden, kan als trigger worden beschouwd. Voorbeelden zijn harde muziek, uitgaansgelegenheden, zes uur ’s avonds na een zware werkdag, feestelijke gelegenheden en rouw.
Na het herkennen van deze factoren kiest iemand welke vaardigheden en talenten hij of zij kan benutten. Als een cliënt moeite heeft om sterke kanten en interesses te herkennen, omvat de behandeling vaak uiteenlopende activiteiten om te ontdekken wat wel en niet aanspreekt. Denk aan voor anderen zorgen, iets maken, koken, zingen, muziek en schrijven. Het herkennen van sterke kanten tijdens de behandeling kan de kans vergroten om middelenvrij te blijven en aan herstel te werken.
Verslavingsbehandeling kan worden beschouwd als een noodzakelijke fase in het herstelproces en als een kans om geestelijk, lichamelijk en spiritueel opnieuw te beginnen. Verandering is een proces dat begint met het erkennen van een probleem, gevolgd door het overwegen van mogelijke oplossingen, het verzamelen van informatie en uiteindelijk het ondernemen van actie.
Na de behandeling (ambulant en met opname) moeten mensen in herstel de tijdens de behandeling aangeleerde vaardigheden blijven toepassen om die nieuwe start te ondersteunen. Naarmate uw zelfvertrouwen, nuchterheid, zelfinzicht en vaardigheden om in het dagelijks leven te functioneren groeien, bent u mogelijk klaar voor een overstap naar ambulante zorg.
Langdurige behandeling & nazorg bij verslavingsbehandeling. Uw begeleider en behandelteam bespreken uw angsten, twijfels en belemmeringen bij de overgang, terwijl u leert om zonder middelen met het leven om te gaan. Het herstelteam helpt u een nazorgplan op te stellen. Daarin staat waar u ondersteuning kunt zoeken, bijvoorbeeld bij lotgenotengroepen voor een middelenvrij leven, plannen voor werkhervatting, gezinsproblemen en andere uitdagingen die tijdens uw behandeling naar voren zijn gekomen.
- Ontwenningsbehandeling richt zich op acute ontwenning en de bijbehorende medische en psychische risico’s.
- Verdere verslavingsbehandeling richt zich op de emotionele, psychische, sociale en cognitieve gevolgen van verslaving.
- Ontwenningsbehandeling ondersteunt een veilige aanpassing aan verminderd middelengebruik.
- Verslavingsbehandeling leert u gezonde denkpatronen en vaardigheden om met stress om te gaan.
- Ontwenningsbehandeling brengt de verbinding met voortgezette behandeling tot stand.
- Verdere verslavingsbehandeling richt zich op uw toekomst, bijvoorbeeld op nieuwe gedragspatronen, sociale contacten en vaardigheden om met problemen om te gaan.
- Tijdens de detox wordt u ondersteund door medische professionals en andere behandelaren.
- Bij verdere verslavingsbehandeling ondersteunen uw therapeut, begeleider, lotgenoten en mentoren u bij een breed herstelproces.
- Betrokkenheid van familie tijdens de ontwenning hangt af van toestemming, veiligheid en het beleid van de instelling.
- Verdere verslavingsbehandeling stimuleert gezinstherapie.
- Detox helpt het ongemak door ontwenningsverschijnselen te verlichten.
- Met gedragstherapie stimuleert verdere verslavingsbehandeling u om uw pijn te onderzoeken en te bespreken.
Iemands inzet kan niet worden beoordeeld op basis van deelname aan zowel detox als residentiële verslavingsbehandeling. Sommige mensen hebben ontwenningsbehandeling nodig, terwijl anderen direct met voortgezette behandeling beginnen. De beoordeling moet richting geven aan de combinatie van zorg.
Alleen ontwenning behandelen pakt niet het volledige patroon van middelengebruik aan. Psychologische, medicamenteuze, sociale en herstelgerichte ondersteuning kunnen naar behoefte worden gecombineerd.
Ambulante zorg, residentiële behandeling en ziekenhuiszorg bieden verschillende behandelniveaus. Een particuliere omgeving of extra voorzieningen kunnen bij iemands voorkeuren passen, maar personeelsbezetting, klinische deskundigheid, veiligheidsmaatregelen en wetenschappelijk onderbouwde zorg zijn belangrijker om te bepalen of een behandeling geschikt is.
Leidinggevenden die een verslavingsbehandeling zoeken en werkverplichtingen hebben, kunnen toegang krijgen tot een kantoorachtige omgeving. Daar mogen zij hun eigen computer en mobiele telefoon gebruiken om hun zakelijke en bestuurlijke verplichtingen te beheren, terwijl zij deelnemen aan luxe individuele en groepstherapieën.
Een uitgebreid nazorgplan is een ander kenmerk van luxe behandelcentra in het hogere segment. Ook na het succesvol afronden van uw luxe detox en verdere verslavingsbehandeling wordt u niet aan uw lot overgelaten. U krijgt follow-up met regelmatige terugkoppeling en een nazorgplan.
Aanvullende activiteiten kunnen comfort en welzijn ondersteunen. Massage, spabehandelingen, acupunctuur en therapie met paarden hebben niet dezelfde wetenschappelijke onderbouwing als gevestigde verslavingsbehandelingen en mogen deze niet vervangen.
Als u of een naaste worstelt met alcohol- of drugsverslaving, neem dan direct contact met ons op voor een persoonlijk plan voor detox en verslavingsbehandeling.
