Het zou onjuist zijn om ADHD de doodsteek voor een relatie te noemen: een aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit (ADHD) leidt niet onvermijdelijk tot het mislukken van relaties. Problemen die samenhangen met ADHD-symptomen kunnen echter in sommige relaties spanningen veroorzaken of versterken. Vooral symptomen zoals moeite met organiseren, afleidbaarheid en impulsiviteit kunnen verschillende aspecten van een relatie negatief beïnvloeden.
Of nu één of beide partners ADHD hebben, de symptomen kunnen bijdragen aan frustratie, wrok en misverstanden, al verschillen de ervaringen per stel. Het goede nieuws is dat meer kennis over de rol van ADHD in relaties beide partners kan helpen strategieën te ontwikkelen om beter te communiceren en een gelukkigere, gezondere relatie op te bouwen.
Iemand met ADHD die een intieme relatie probeert te onderhouden, kan zich als volgt voelen:
Anders
Sommige mensen met ADHD ervaren rusteloosheid of moeite om hun aandacht te sturen en kunnen het gevoel hebben dat anderen hun ervaringen niet begrijpen.
Overweldigd
ADHD-symptomen kunnen dagelijkse taken moeilijker maken, en sommige mensen voelen zich overweldigd door de inspanning die deze taken kosten. Deze moeilijkheden zijn niet altijd zichtbaar voor een partner en de gevolgen verschillen per persoon en situatie.
Ondergeschikt aan de partner
Als een partner iemand vaak corrigeert of taken overneemt, kan iemand met ADHD zich minder bekwaam of minder gelijkwaardig voelen in de relatie.
Beschaamd
Sommige mensen met ADHD ervaren schaamte of zijn gevoelig voor kritiek en kunnen defensief reageren of zich terugtrekken. Deze reacties zijn niet onvermijdelijk.
Ongewenst en onbemind
Door de voortdurende opmerkingen van echtgenoten en partners over wat zij aan zichzelf zouden moeten veranderen, kunnen mensen met ADHD in relaties zich onbemind en ongewenst voelen.
Bang om opnieuw te falen
Terugkerende relatieproblemen kunnen iemand bang maken voor nieuwe tegenslagen of terughoudend om het opnieuw te proberen. ADHD-symptomen kunnen hieraan bijdragen, maar relatieproblemen kunnen meerdere oorzaken hebben.
Verlangen naar acceptatie
Net als ieder ander kan iemand met ADHD zich geaccepteerd willen voelen in een relatie. Voortdurende opmerkingen van de partner over wat er moet veranderen of beter moet, kunnen het gevoel geven niet volledig geaccepteerd te worden. Daardoor kunnen partners met ADHD te hard hun best gaan doen, alleen maar om zich geaccepteerd en geliefd te voelen door hun partner.
Ook een partner zonder ADHD ervaart allerlei emoties en gevoelens binnen een relatie. Deze partner kan zich als volgt voelen:
Onbemind of ongewenst
Een gebrek aan aandacht van de partner met ADHD kan worden opgevat als een gebrek aan belangstelling. De partner zonder ADHD kan behoefte hebben aan bevestiging dat die gewaardeerd wordt en aan tijd samen met minder afleiding.
Emotioneel geblokkeerd en boos
Wrok en boosheid kunnen doorklinken in allerlei contacten met een echtgenoot met ADHD. Soms uit iemand die boosheid door afstand te nemen. Anderen proberen hun gevoelens te blokkeren en op te kroppen om hun boosheid onder controle te houden.
Genegeerd en gekwetst
Een echtgenoot zonder ADHD kan zich gekwetst en genegeerd voelen wanneer de partner met ADHD niets doet met diens advies en ervaring.
Gestrest
Als een partner een onevenredig groot deel van de gezinsverantwoordelijkheden op zich neemt, kan die zich gestrest of overweldigd voelen. Een dergelijke taakverdeling mag niet worden verondersteld op basis van de diagnose van een van beide partners.
Gefrustreerd
Door de wisselvalligheid in het gedrag van de partner met ADHD kan een echtgenoot zonder ADHD het gevoel hebben steeds opnieuw tegen dezelfde problemen aan te lopen.
Opgebrand en uitgeput
Een partner die zich overbelast voelt door verantwoordelijkheden of relatieproblemen kan uitgeput raken, ongeacht of die ADHD heeft.
Samenleven met iemand met ADHD kan uitdagingen met zich meebrengen, maar de aard en impact daarvan verschillen. Problemen met aandacht, organisatie en impulsbeheersing kunnen relaties beïnvloeden. Ook problemen met emotieregulatie kunnen voorkomen, al behoren die niet tot de kernsymptomen voor de diagnose en kunnen ze andere oorzaken hebben. Voorbeelden zijn:
Moeite om de aandacht vast te houden
Mensen met ADHD kunnen tijdens gesprekken gemakkelijk afdwalen, waardoor hun partner de indruk kan krijgen niet gewaardeerd of genegeerd te worden. Ook kunnen zij belangrijke details missen of ergens mee instemmen zonder het volledig tot zich te laten doordringen. Dat kan frustrerend zijn voor de andere partner.
Vergeetachtigheid
Zelfs als iemand met ADHD aandacht heeft voor een onderwerp of een lopend gesprek, kan die later vergeten wat er besproken of beloofd is. Of het nu gaat om de verjaardag van de partner of iets wat iemand op de terugweg bij de winkel zou ophalen: door zulke kleine dingen te vergeten, kunnen partners met ADHD onbetrouwbaar overkomen.
Moeite met organiseren
Onvoldoende organisatievaardigheden kunnen het voor partners met ADHD moeilijk maken taken af te ronden, wat tot chaos in het huishouden kan leiden. Hun partners kunnen het gevoel hebben steeds achter hen aan te moeten opruimen en een onevenredig groot deel van de gezinstaken op zich te moeten nemen.
Emotionele uitbarstingen
Sommige mensen met ADHD hebben moeite hun emoties te reguleren en vinden het lastig meningsverschillen rustig te bespreken. Aanhoudende of ernstige uitbarstingen moeten worden beoordeeld en mogen niet zonder meer aan ADHD worden toegeschreven. Geen van beide partners is verantwoordelijk voor het voorkomen van schadelijk gedrag van de ander.
Impulsiviteit
Mensen met ADHD zeggen vaak dingen zonder er goed over na te denken, waardoor ze hun partner soms kwetsen. Deze impulsiviteit kan zich ook uiten in roekeloos en onverantwoordelijk gedrag, zoals een dure aankoop doen die ver boven het budget ligt, met ruzie over geld tot gevolg.
Praktische strategieën kunnen stellen helpen om te gaan met ADHD-gerelateerde moeilijkheden, maar bieden geen garantie dat relatieproblemen worden opgelost en vervangen geen professionele zorg. Als symptomen het dagelijks leven of relaties beïnvloeden, vraag dan een gekwalificeerde zorgprofessional om een beoordeling of herbeoordeling. De volgende suggesties kunnen worden afgestemd op de behoeften van beide partners:
Verdiep u in ADHD
Meer leren over ADHD kan beide partners helpen begrijpen hoe symptomen hun relatie beïnvloeden en voorkomen dat zij elke moeilijkheid opvatten als een gebrek aan betrokkenheid. ADHD is een neurobiologische ontwikkelingsstoornis, maar verklaart niet elk gedrag en neemt de noodzaak van verantwoordelijkheid en wederzijds respect niet weg.
Begrijp hoe uw gedrag uw partner beïnvloedt
Beide partners kunnen stilstaan bij de invloed van hun gedrag op de ander. ADHD-symptomen kunnen bijdragen aan het niet nakomen van afspraken, terwijl herhaalde kritiek de emotionele belasting kan vergroten. Bespreek concrete moeilijkheden zonder aannames te doen over elkaars motieven, en luister naar zorgen zonder beledigingen, intimidatie of mishandeling te accepteren.
Maak onderscheid tussen wie uw partner is en diens gedrag of symptomen
Definieer uw partner niet aan de hand van een moeilijkheid of diagnose. ADHD-symptomen kunnen eraan bijdragen dat afspraken niet consequent worden nagekomen, maar niet elk gedrag wordt veroorzaakt door ADHD. Ook kan kritiek voortkomen uit stress, maar die oorzaak mag niet zomaar worden aangenomen. Beide partners blijven verantwoordelijk voor hun handelen en voor het aanpakken van schadelijk gedrag.
Stel grenzen en bewaak ze
Beide partners moeten elkaars grenzen en toestemming respecteren. ADHD is geen excuus voor mishandeling, dwingende controle, bedreigingen of geweld. Als u bang bent of zich onveilig voelt, zoek dan vertrouwelijke ondersteuning bij een zorgprofessional of een lokale hulporganisatie voor huiselijk geweld, in plaats van te vertrouwen op communicatieoefeningen. Neem bij direct gevaar contact op met de lokale hulpdiensten.
Verbeter uw communicatievaardigheden
Bespreek welke manieren van communiceren voor u beiden werken. Mogelijkheden zijn een rustig moment kiezen, afleiding beperken, elkaar laten uitspreken, nagaan of u elkaar goed hebt begrepen en belangrijke afspraken opschrijven. Een gesprek van aangezicht tot aangezicht of oogcontact kan voor sommige mensen prettig zijn, maar mag geen vereiste zijn. Als u de draad kwijtraakt, vraag dan om verduidelijking of een pauze in plaats van te doen alsof u het hebt begrepen.
Maak een praktisch plan
Als ADHD het plannen of uitvoeren van taken moeilijk maakt, probeer dan een haalbare routine en bekijk wat werkt. Een partner kan helpen als u daar beiden mee instemt, maar hoort niet automatisch verantwoordelijk te worden voor het organiseren van de taken van de ander. Professionele ondersteuning kan ook helpen bij het opzetten van praktische systemen.
Begin met vast te stellen waarover u vaak van mening verschilt, zoals dagelijkse huishoudelijke taken. Bedenk vervolgens welke praktische stappen u kunt zetten om deze problemen op te lossen en ruzies te voorkomen. Als u bijvoorbeeld steeds dagelijkse taken vergeet, kunt u een grote wandkalender met afvinkvakjes gebruiken om alle taken voor die dag bij te houden.
