Het is normaal om af en toe zorgen en angstige gedachten te hebben, vooral in de eerste weken na de bevalling. Als kersverse ouder kunt u bijvoorbeeld bang zijn dat uw baby iets overkomt of dat u iets verkeerd doet bij de verzorging. Bij de meeste mensen nemen deze gevoelens af naarmate zij gewend raken aan de zorg voor een pasgeborene, doorgaans na ongeveer twee tot drie maanden. Postpartumangst is anders: deze houdt aan en wordt met de tijd steeds belastender.
Veel kersverse ouders die last hebben van angst na de bevalling vinden het moeilijk om over hun negatieve gevoelens te praten. Zij voelen voortdurend de druk om gelukkig te zijn en hebben het idee dat het bij alle anderen in een vergelijkbare situatie goed lijkt te gaan. Het is echter belangrijk om te erkennen dat angst na de bevalling veel voorkomt en vaak behandeling en emotionele steun vereist.
Angst na de bevalling ontstaat meestal door zorgen over de nieuwe rol als ouder. Sommigen maken zich zorgen over het huishouden met een pasgeborene, terwijl anderen stress ervaren over de kosten van een groter gezin. Ook kunnen sommige ouders het gevoel hebben dat zij niet in staat zijn om voor een nieuwe baby te zorgen, waardoor uiteindelijk angstklachten na de bevalling ontstaan.
Sommige signalen van angst na de bevalling zijn moeilijk te herkennen, omdat ze lijken op wat vrijwel iedere kersverse ouder ervaart. U kunt bijvoorbeeld moeite hebben met slapen of concentreren. Andere veelvoorkomende symptomen van deze aandoening zijn:
- U het grootste deel van de tijd angstig voelen en deze gevoelens niet onder controle kunnen krijgen
- Prikkelbaarheid
- Een gevoel van naderend onheil
- Rusteloosheid
- Het gevoel voortdurend op scherp te staan
Angst na de bevalling kan ook uw gedrag in het algemeen beïnvloeden. U kunt bijvoorbeeld bepaalde plaatsen gaan vermijden, bepaalde gevoelens ontkennen of bepaalde dingen niet meer doen omdat u die als bedreigend ervaart. U kunt ook overmatig voorzichtig worden of voortdurend geruststelling zoeken bij naasten of artsen. Sommige mensen met angst na de bevalling krijgen zelfs paniekaanvallen die zeer plotseling en zonder duidelijke aanleiding optreden. De meeste van deze aanvallen duren tussen de 5 en 20 minuten en kunnen beangstigend zijn. Veelvoorkomende lichamelijke en psychische symptomen van een paniekaanval zijn onder meer:
- een snelle hartslag
- kortademigheid
- een gevoel van naderend onheil of angst dat er iets verschrikkelijks gaat gebeuren
- pijn op de borst
- duizeligheid
Iedereen kan na de geboorte van een kind angstklachten ontwikkelen. Mensen die al een angststoornis hebben of veel piekeren, lopen echter een aanzienlijk hoger risico om deze aandoening na de bevalling te ontwikkelen, omdat deze periode stressvol kan zijn. In de periode na de bevalling kan iedere kersverse ouder moeite hebben met zaken als:
- Leren zorgen voor de pasgeborene
- Financiële druk
- Slaapgebrek
- Verantwoordelijk zijn voor het welzijn en de gezondheid van de baby
- Een veranderende relatie met de partner en andere naasten
Wennen aan het leven als uitgebreid gezin kan ook moeilijker zijn voor mensen die geen goed ondersteunend netwerk hebben, zoals familie of vrienden die in de buurt wonen. Zij kunnen extra stress ervaren wanneer hun kind ziek wordt.
U heeft ook een grotere kans op angst na de bevalling als u:
- Een vrouw bent
- In uw jeugd problemen heeft gehad, zoals pesten of een slechte relatie met uw ouders
- In het verleden emotioneel of lichamelijk trauma of mishandeling heeft meegemaakt
- Een langdurige of pijnlijke aandoening heeft
- Een gecompliceerde bevalling of zwangerschap heeft gehad
- Extra stress heeft ervaren door geldproblemen, werkloosheid of relatieproblemen
- Eerder een baby heeft verloren
Als u vermoedt dat u last heeft van angst na de bevalling, kan het helpen om met een familielid, partner of vriend over uw gevoelens te praten. Zij kunnen mogelijk praktische en emotionele steun bieden. Ze kunnen bijvoorbeeld langskomen om voor de baby te zorgen, zodat u kunt rusten en slapen om u psychisch beter te voelen. Het kan ook helpen om met andere ouders te praten. Voor sommigen biedt dit geruststelling en helpt het om hun gevoelens in perspectief te plaatsen. Contact met andere ouders kan het ook gemakkelijker maken om te erkennen hoe ernstig uw gevoelens zijn en vast te stellen of u meer ondersteuning nodig heeft.
Het is ook belangrijk om met uw huisarts te bespreken hoe u zich voelt. Sommige mensen vinden het moeilijk om hierover te praten. Als dat ook voor u geldt, bedenk dan dat uw arts u niet zal veroordelen. Deze zorgprofessionals begrijpen dat angst een psychische aandoening is en helpen u uitsluitend om passende ondersteuning en behandeling te vinden, zodat u zo snel mogelijk kunt herstellen en voor uzelf en uw baby kunt zorgen.
Als u moeite heeft om uw gedachten en gevoelens te bespreken, kan een arts u ook aanraden deze eerst op papier te zetten of iemand mee te nemen naar de afspraak. Het belangrijkste is dat u iemand in uw omgeving laat weten wat u doormaakt, zodat u zo snel mogelijk hulp kunt krijgen. Als u dat liever doet, kunt u overwegen uzelf aan te melden voor een eerste beoordeling of gespreksbehandeling te zoeken om te proberen weer grip op de situatie te krijgen.
Gesprekstherapieën vormen de primaire behandeling voor ernstige angst na de bevalling en andere psychische problemen. Een deskundige in de geestelijke gezondheidszorg kan deze combineren met zelfhulpadviezen en medicatie om de werkzaamheid van het behandelplan te verbeteren. Welke combinatie van behandelingen u precies krijgt aangeboden, hangt meestal af van de aard en ernst van uw symptomen.
Veelgebruikte interventies bij angst na de bevalling zijn onder meer:
Toegepaste ontspanning
Toegepaste ontspanning houdt in dat u uw spieren ontspant in bepaalde situaties die waarschijnlijk angst oproepen. Een daarvoor opgeleide specialist kan u helpen deze vaardigheden te leren. Bij deze technieken spant u doorgaans bepaalde spiergroepen in uw lichaam aan en ontspant u ze vervolgens één voor één, met bewuste aandacht, om het angstige brein tot rust te brengen.
Gesprekstherapie
Gesprekstherapie is een verzamelnaam voor psychologische therapieën waarbij u uw gevoelens bespreekt met een opgeleide therapeut. Deze therapie kan individueel of in een groep plaatsvinden, op afstand via de telefoon of in aanwezigheid van familieleden, uw partner of een andere naaste. Een van de meest voorkomende vormen van gesprekstherapie is cognitieve gedragstherapie (CGT). Daarbij leert u vaardigheden om uw angstige en negatieve gedachten te begrijpen en te vervangen door positief gedrag.
Begeleide zelfhulp
Sommige ouders met angst na de bevalling kunnen het advies krijgen een cursus begeleide zelfhulp te volgen om met hun klachten om te gaan. Dit kan een computercursus zijn of een werkboek op basis van CGT, dat u in uw eigen tijd doorwerkt met ondersteuning van een bevoegd professional.
Medicatie
Als gesprekstherapie de angstklachten na de bevalling niet lijkt te verbeteren, kan uw arts u bepaalde geneesmiddelen aanbieden. In het algemeen is een antidepressivum de eerste medicamenteuze behandelkeuze voor mensen die verlichting zoeken van angst na de bevalling. De meeste soorten antidepressiva zijn veilig in gebruik; alle moeders die borstvoeding geven kunnen ze gebruiken zonder bang te hoeven zijn hun baby te schaden. Toch is het altijd het beste om uw arts vóór de start van een medicamenteuze behandeling te vertellen dat u borstvoeding geeft.
Wanneer u voor een pasgeborene zorgt, vergeet u uzelf gemakkelijk. Toch is zelfzorg belangrijk: het ondersteunt uw geestelijke gezondheid en stelt u beter in staat om voor uw gezin te zorgen. Probeer daarvoor de volgende tips:
- Erken wat u doormaakt en vraag hulp aan mensen in uw omgeving, zoals familie en vrienden
- Overweeg lichte lichaamsbeweging, zoals zwemmen of wandelen
- Rust en slaap wanneer dat mogelijk is
- Praat met iemand die u vertrouwt, zoals uw partner, een vriend of een familielid, over hoe u zich voelt.
- Vermijd alcohol en roken, omdat beide angst na de bevalling kunnen verergeren
- Herinner uzelf eraan dat uw angstgevoelens niet uw schuld zijn
- Vermijd te veel cafeïne, omdat u hierdoor angstiger kunt worden en het een nadelig effect op uw baby kan hebben als u borstvoeding geeft
