Het uitleggen van angst aan iemand die dit nooit heeft ervaren, kan overweldigend en uitputtend zijn. Het is vaak ingewikkeld en frustrerend en kan je het gevoel geven dat je niet begrepen wordt en kwetsbaar bent, vooral als je niet de juiste woorden kunt vinden. Misschien voel je je zelfs schuldig, omdat je je naasten niet met je problemen wilt belasten. Toch is het belangrijk om te leren hoe je angst uitlegt aan iemand van wie je houdt. Begrip en steun van die persoon zijn waardevol en kunnen je leven een stuk gemakkelijker maken.
Als je een psychische aandoening hebt, is een gevoel van afzondering en eenzaamheid immers het laatste wat je nodig hebt. Deze gids helpt je te begrijpen hoe je angst aan iemand uitlegt, zodat diegene je zo goed mogelijk kan helpen.
Als je besluit iemand in vertrouwen te nemen over je langdurige angststoornis, houd er dan rekening mee dat je niet altijd de reactie krijgt die je verwacht. Niet iedereen zal het probleem begrijpen. Mensen kunnen bijvoorbeeld vragen waarom je er geen controle over hebt of waarom het zo’n grote invloed op je leven heeft. Als je zulke reacties krijgt, bedenk dan dat dit heel normaal is. Niet iedereen kan echt begrijpen wat je doormaakt. Mensen hebben soms tijd nodig om je diagnose te verwerken en te accepteren.
Hieronder staan enkele veelvoorkomende opvattingen die anderen over je angststoornis kunnen hebben:
Angst gaat vanzelf over.
Angstklachten zijn aanhoudend en zullen zeer waarschijnlijk verergeren als ze worden genegeerd. De ernst van deze klachten kan gedurende het leven schommelen, afhankelijk van verschillende situaties of omstandigheden. Mildere klachten betekenen dus niet dat de angst langzaam vanzelf verdwijnt. De aandoening is chronisch en zal zonder behandeling terugkeren.
Angst komt niet zo vaak voor.
Hoewel veel mensen angst als een zeldzame aandoening beschouwen, hebben 6 op de 100 inwoners van het Verenigd Koninkrijk er last van. Volgens deze cijfers kampen op enig moment meer dan 8 miljoen mensen in het Verenigd Koninkrijk met angst. Helaas heeft minder dan 50% van hen toegang tot behandeling.
Het is gewoon een overdreven reactie.
Veel mensen doen angst af als een overdreven reactie of luiheid. Anderen noemen je misschien overemotioneel, te gevoelig of zelfs een aandachttrekker. Door deze negatieve stereotypen kunnen mensen met angstklachten zich nog angstiger en eenzamer voelen. Ze kunnen hen er ook van weerhouden hun problemen met anderen te delen.
Waarom stop je niet gewoon met piekeren?
Als omgaan met angst zo eenvoudig was als stoppen met piekeren, zou niemand deze stoornis ontwikkelen. Als iemand in je naaste omgeving met deze stoornis worstelt, bedenk dan dat het voor diegene bijzonder moeilijk kan zijn om er zonder behandeling overheen te komen. Er bestaat geen tovermiddel waarmee iemand zich er zomaar overheen kan zetten. Het kost juist veel tijd en moeite om piekergedachten te overwinnen en ze op een gezondere en rationelere manier te bekijken.
Vermijd gewoon situaties die angst oproepen.
Bij de meeste mensen is er niet veel nodig om angst op te roepen. Zelfs alledaagse situaties of voorwerpen die onmogelijk te vermijden zijn, kunnen angst uitlokken. Ook als het mogelijk is om deze prikkels te vermijden, voedt vermijdingsgedrag de angst en kan die op den duur verergeren.
Sociale angst is gewoon een deftig woord voor verlegenheid.
Sociale angst, verlegenheid en introversie worden vaak door elkaar gehaald. In werkelijkheid zijn het echter heel verschillende begrippen, elk met een eigen betekenis en specifieke kenmerken. Introversie verwijst naar de manier waarop mensen weer energie opdoen door alleen te zijn. Verlegenheid duidt op sterk ongemak of nervositeit door sociale interacties. Sociale angst verschilt van beide en is een veel ernstiger probleem, waarbij iemand hevige angst ervaart door ongerustheid over of vrees voor sociale situaties.
Angst komt altijd door een moeilijke jeugd.
Anders dan vaak wordt gedacht, omvatten angstklachten veel meer dan negatieve emoties, gedachten of gedrag. Iemand kan door een onderliggende angstaanval allerlei vervelende klachten ervaren, zoals een snelle hartslag, misselijkheid, zweten, buikpijn en slapeloosheid.
Angst is een teken van persoonlijke zwakte.
Iedereen kan angst ontwikkelen, ongeacht geslacht, leeftijd, etnische achtergrond of enig ander onderscheidend kenmerk. Zie het niet als een persoonlijke zwakte of een karakterfout, maar als een zeer belastende psychische aandoening die zowel de geestelijke als de lichamelijke gezondheid kan beïnvloeden.
Een rustige omgeving kalmeert iemand met angstklachten.
Sommige mensen vinden het prettig om even afstand te nemen van alles en in alle rust alleen te zijn, maar daarmee verdwijnt de angst mogelijk niet. Angst ontstaat namelijk wanneer een spiraal van angstige gedachten en overmatig piekeren uit de hand loopt. Dat gebeurt eerder wanneer je alleen bent.
Als je probeert je angststoornis aan iemand uit te leggen, zijn er een paar belangrijke dingen om te onthouden. Mensen die nooit met deze aandoening hebben geworsteld, vinden het misschien moeilijk te begrijpen hoe allesoverheersend die kan zijn. Vaak stellen zij angst gelijk aan stress, vrees of bezorgdheid. Zelfs de betekenis van deze begrippen is voor hen anders.
Kies daarom altijd voor een benadering waarin je uitleg geeft wanneer je iemand over je angstgevoelens vertelt. Probeer duidelijk te maken wat angst is op een manier die de ander het beste kan begrijpen. Je kunt overwegen de volgende punten te benoemen:
Angst is veel meer dan alleen een ‘gevoel’.
Leg je naaste uit dat angst veel meer is dan je ergens zorgen over maken. Vertel hoe deze stoornis je handen kan laten trillen, je hart kan laten bonzen en je lichaam kan uitputten, en hoe deze klachten school of werk moeilijk kunnen maken. Zelfs heel gewone dingen zoals schoonmaken of bewegen worden dan te zwaar om vol te houden. De mensen die echt om je geven, moeten dit begrijpen, omdat ze angst waarschijnlijk nooit op deze manier hebben ervaren of bekeken.
Ook als alles goed gaat, kan ik voortdurend het gevoel hebben dat er iets vreselijks gaat gebeuren.
Familieleden en vrienden van mensen met een angststoornis moeten begrijpen dat hun angsten voortdurend aanwezig zijn. Een van de meest onaangename kenmerken van deze psychische aandoening is de aanhoudende vrees dat er iets vreselijks zal gebeuren. Soms kan deze klacht zo hevig worden dat mensen geen nieuwe dingen meer proberen, geen risico’s durven nemen of geen doelen meer stellen.
Als ik een paniekaanval krijg, voelt het alsof…
Hoewel veel mensen lijken te begrijpen wat een paniekaanval is, is hun beeld ervan meestal vaag en onduidelijk. Ze lezen erover in boeken en zien het op televisie. Maar hoe vaak ze ook met het begrip paniekaanval in aanraking zijn gekomen, mensen die het nooit hebben meegemaakt kunnen nooit echt begrijpen hoe het voelt. Bespreek paniekaanvallen daarom uitgebreid wanneer je met je naasten over je angst praat. Vertel precies hoe je je erbij voelt, bijvoorbeeld:
- Het voelt alsof mijn ademhaling elk moment kan stoppen
- Het voelt alsof mijn borstkas wordt samengedrukt
- Het lijkt alsof het langzaam donker om me heen wordt
- Ik voel me los van mijn lichaam en het lijkt alsof ik mezelf van buitenaf bekijk.
Het is moeilijk om dingen los te laten.
Een van de kenmerken van angst is het steeds opnieuw denken aan de ergst mogelijke uitkomst. Dit kan soms zo intens worden dat het je leven ontwricht. Gelukkig leren veel mensen na verloop van tijd deze destructieve denkpatronen tot rust te brengen en gezonde manieren te gebruiken om met zorgen om te gaan. Maar hoe goed iemand ook wordt in het omgaan met angst, de kans blijft bestaan dat diegene met aanhoudend gepieker worstelt. Wanneer je dus angst aan je partner uitlegt, vertel dan waarom sommige dingen moeilijk los te laten zijn, zodat je partner je beter kan steunen.
Het komt vaak voor dat familieleden, collega’s en vrienden van iemand met angstklachten niet goed weten wat de diagnose inhoudt. Die verwarring kan soms overkomen als een oordeel, wat iemand met angstklachten al snel diep kan raken.
Om te voorkomen dat je je zo voelt, kun je je naasten uitleggen hoe angst je dagelijkse gedrag kan beïnvloeden. Hieronder bespreken we enkele voorbeelden van gedrag dat met angst samenhangt en hoe je dit eenvoudig maar doeltreffend aan anderen kunt uitleggen.
Afspraken afzeggen of vermijden
Angststoornissen zijn voor de meeste mensen bijzonder onvoorspelbaar. Op sommige dagen kan het moeilijk zijn om uit bed te komen en te douchen. Door die grote onzekerheid maak je misschien liever geen afspraken met vrienden en familie, omdat je niet weet of je kunt komen. Bedenk dat er niets mis mee is om met goede bedoelingen een afspraak te maken en die vervolgens af te zeggen omdat je er de energie niet voor hebt. De mensen om je heen moeten dat kunnen accepteren.
Vaak dutjes doen of lang uitslapen
Angsten kunnen bijzonder uitputtend zijn en veel energie kosten. Er is dus niets mis mee als je wat vaker een dutje doet dan anderen om jezelf tijd te geven om te herstellen.
Een kort lontje of prikkelbaarheid
Angststoornissen beïnvloeden vaak de reacties van het zenuwstelsel, waardoor het moeilijk is om kalm te blijven. Deze verhoogde gevoeligheid van het zenuwstelsel kan dan ook leiden tot sterke prikkelbaarheid of een kort lontje. Laat de mensen om je heen weten dat deze snelle stemmingswisselingen door je angst komen, zodat ze het niet persoonlijk opvatten.
Afstand nemen van anderen
Mensen om je heen begrijpen misschien niet waarom je je soms terugtrekt. Vertel hun dat je door je angst afstand neemt van anderen, vooral omdat je hen niet met je problemen wilt belasten. Op andere momenten heb je misschien niet de energie om contact met anderen te hebben. Dit is allemaal heel normaal voor iemand met angstklachten. Het is raadzaam deze moeilijkheid met familieleden en vrienden te bespreken, zodat ze het kunnen begrijpen.
