Binnen een hechte relatie wordt intimiteit omschreven als de bereidheid om jezelf eerlijk te laten zien, met zowel je goede als je minder goede kanten. Dit staat los van wederkerigheid. Familieleden, vrienden, en romantische partners kunnen allemaal intimiteit ontwikkelen. Angst voor intimiteit, ook wel vermijdingsgerelateerde angst, intimiteitsvermijding of een intimiteitsgerelateerde angststoornis genoemd, leidt tot emotioneel isolement of ongecontroleerde toenadering.
Als je een fobie voor intimiteit hebt, vermijd je intimiteit mogelijk bewust of zonder dat je het beseft. Angst voor intimiteit betekent niet altijd dat je naar persoonlijke relaties verlangt. Je kunt verlangen naar intimiteit, maar jezelf niet toestaan om je kwetsbaar op te stellen.
Lees verder om meer te weten te komen over angst voor intimiteit en wat je kunt doen om die te overwinnen.
Intimiteit wordt omschreven als het vermogen om aan een ander te laten zien wie je werkelijk bent, en als het gevoel van nabijheid en verbondenheid. Sommige mensen onderscheiden verschillende vormen van intimiteit, zoals:
- Intellectueel: In staat zijn om je ideeën en opvattingen met anderen te bespreken.
- Emotioneel: Het vermogen om je diepste gevoelens met een ander te delen.
- Ervaringsgericht: Het vermogen om je eigen ervaringen met anderen te delen.
- Seksueel: Het vermogen om jezelf op seksueel gebied met een ander te delen
- Spirituele intimiteit: Het vermogen hebben om je geloof in een hogere macht of je persoonlijke verbondenheid met anderen te delen.
Angst voor intimiteit kan in uiteenlopende mate betrekking hebben op enkele of al deze vormen van intimiteit.
Voor iemand die bang is voor intimiteit, ontstaan problemen meestal wanneer relaties ‘te hecht’ worden. Hoewel ze nauw met elkaar samen kunnen hangen, is angst voor intimiteit iets anders dan angst voor kwetsbaarheid. Iemand met angst voor intimiteit kan zich er aanvankelijk prettig bij voelen om zich kwetsbaar op te stellen en zichzelf volledig aan de buitenwereld te laten zien, maar er zijn vaak grenzen aan de mate van intimiteit die diegene toelaat.
Hieronder staan vijf veelvoorkomende signalen om op te letten als jij of je partner een fobie voor intimiteit heeft:
1. Afgesproken monogamie & open relaties
Veel relaties vallen niet in deze categorie: partners hebben duidelijke afspraken over monogamie of kiezen voor seksuele openheid. Meestal spreken zij af om hun eigen seksuele idealen en opvattingen kritisch te onderzoeken; er is een sterke betrokkenheid bij elkaar, openheid en een blijvende wens om hun relatie te onderhouden op seksueel gebied of op andere gebieden die voor hen belangrijker zijn. Beide personen stemmen vrijwillig in met de afspraak, niet uit angst om verlaten te worden of uit wanhoop.
We zien doorgaans veel stellen die hebben afgesproken om nabijheid te beperken of te vermijden, vooral wanneer het gaat om het oplossen van problemen of het erkennen van hun werkelijke seksuele gevoelens. Zij vinden het veel gemakkelijker om deze verantwoordelijkheden aan anderen over te laten. Het kan ook zijn dat de nabijheid binnen een monogame relatie te intiem voelt en dat anderen bij het seksuele leven worden betrokken om de intimiteit te verminderen.
2. Veel opeenvolgende, kortdurende relaties
Het onvermogen om jezelf bevestiging te geven kan leiden tot seriële monogamie wanneer de geruststelling binnen één relatie niet meer voldoende is. Iemand kan de behoefte voelen om weg te gaan en opnieuw bevestiging van anderen te krijgen, om zo gevoelens over het eigen uiterlijk, de aantrekkelijkheid, de eigenwaarde en andere persoonlijke aspecten te reguleren. Een andere mogelijkheid is dat iemand blijft, maar in het geheim bevestiging zoekt via datingapps of online affaires.
3. Vreemdgaan en buitenechtelijke affaires
Vreemdgaan is een veelgebruikte aanpak wanneer de bevestiging door een partner wegvalt. Dat zal op enig moment gebeuren, omdat verantwoordelijk worden gehouden voor de bevestiging van iemand die zichzelf geen bevestiging kan geven, belastend is. Net als open relaties kan vreemdgaan worden gebruikt om seksuele problemen te vermijden of intimiteit te verminderen.
4. Problemen met communicatie en omgang
Een ander signaal van angst voor intimiteit is dat het je niet lukt om je behoeften aan je partner kenbaar te maken. Het gevoel dat je wensen of verlangens op de tweede plaats komen, kan het moeilijk maken om ze uit te spreken. Het is belangrijk om te onthouden dat onze partners niet weten wat we nodig hebben als we hun dat niet vertellen. Niet delen kan vaak aanvoelen als een bevestiging dat onze behoeften onbelangrijk zijn. Op de lange termijn kan het vertrouwen worden aangetast als behoeften niet worden uitgesproken en deze problemen niet binnen de relatie worden besproken.
5. Problemen met lichamelijke intimiteit
Mensen kunnen moeite hebben met uitingen van lichamelijke intimiteit. Sommige mensen kunnen ook gaan overcompenseren met lichamelijke intimiteit, in plaats van andere vormen van intimiteit, waardoor dit vaker plaatsvindt dan de andere partner zou willen.
Bij veel mensen liggen gevoelens van verlating en verstikking, en angst voor verlies, aan de basis van hun angst voor intimiteit. Deze angsten kunnen elkaar overlappen. Hoewel de angsten van elkaar verschillen, leiden ze allebei tot gedrag waarbij de partner eerst wordt aangetrokken en vervolgens wordt weggeduwd.
Deze zorgen zijn meestal geworteld in jeugdherinneringen en worden opgeroepen door wat er in volwassen relaties in het hier en nu gebeurt. Dat kan verwarrend zijn wanneer iemand alleen naar de huidige relaties kijkt.
Angststoornissen houden verband met angst voor intimiteit.
Verlatingsangst
Mensen met verlatingsangst zijn bezorgd dat hun partner hen zal verlaten. Deze angst komt doorgaans voort uit een jeugdervaring waarin zij emotioneel of lichamelijk in de steek werden gelaten door een ouder of een andere belangrijke volwassene.
Angst om jezelf te verliezen
Mensen die bang zijn om op te gaan in een relatie, vrezen te worden gedomineerd, gecontroleerd of ‘zichzelf te verliezen’. Deze angst kan ontstaan wanneer iemand opgroeit in een gezin waarin de onderlinge grenzen vervaagd zijn.
Angststoornissen en intimiteit
Een fobie voor intimiteit kan ook een symptoom zijn van een sociale fobie of een angststoornis. Sommige artsen beschouwen angst voor relaties of intimiteit als een subgroep van deze stoornissen.
Mensen die bang zijn om door anderen te worden beoordeeld, geëvalueerd of afgewezen, zijn eerder geneigd om het aangaan van diepe, persoonlijke banden te vermijden. Daarnaast kunnen bepaalde specifieke fobieën, zoals angst voor aanraking, naast angst voor intimiteit voorkomen.
Andere mensen voelen zich mogelijk juist op hun gemak in oppervlakkige sociale situaties, met honderden ‘vrienden’ op sociale media en kennissen, maar zonder echte persoonlijke relaties.
Veel mensen die bang zijn voor intimiteit, kunnen oprechte uitingen van genegenheid van hun partner en dierbaren niet herkennen.
Hieronder staan enkele aandachtspunten die je kunnen helpen je angst voor lichamelijke intimiteit te overwinnen:
Sta stil bij de opvattingen en zorgen van je partner om een begin te maken met het overwinnen van je angst voor intimiteit. Wees bereid om open en eerlijk te bespreken waar je angst vandaan komt. Zoek professionele hulp als je angst je kwaliteit van leven beïnvloedt.
Denk na over waarom je je zo voelt. Door je emoties te benoemen, kun je je ervaringen en herinneringen mogelijk beter onderzoeken. Wanneer begon je angst voor intimiteit? Kun je je het eerste moment herinneren waarop je besefte dat je een probleem met intimiteit had?
Wees moedig. Het vraagt moed om je open te stellen voor anderen, je ware zelf te laten zien en jezelf toe te staan kwetsbaar te zijn. Leren je angst voor intimiteit te overwinnen vraagt om een sprong in het diepe, in de hoop dat iemand je zal aanvaarden. Laat je angst je er niet van weerhouden een kans te wagen.
Probeer, om je angst voor intimiteit te overwinnen, cognitieve gedragstherapie bij een gecertificeerde therapeut. Als je leert hoe je onaangename gedachten kunt bijstellen en vanuit een ander perspectief kunt bekijken, kun je mogelijk je innerlijke criticus tot rust brengen en je angst voor intimiteit met dierbaren geleidelijk overwinnen.
Er kan een vicieuze cirkel van angst en spanning rond intimiteit ontstaan. Hoe bezorgder en angstiger je bent, hoe meer je intimiteit zult vermijden. Hoe langer je intimiteit uit de weg gaat, hoe onrustiger en angstiger je je zult voelen. Dit gedragspatroon versterkt de angst alleen maar. Probeer meditatie of yoga om spanning en onrust te verminderen. Als dat niet bij je past, zou het voldoende moeten zijn om elke dag tijd vrij te maken voor iets wat je graag doet.
Onderzoek je verleden. De eerste stap om je angst voor intimiteit te overwinnen, is achterhalen waar die vandaan komt en hoe die zich in je huidige leven uit.
Waardeer de gedrevenheid en betrokkenheid van je partner om je te helpen je angst voor intimiteit te overwinnen, als die heeft aangegeven je te willen blijven steunen terwijl je aan je angsten werkt.
Breng kleine veranderingen aan. Oefen met je kwetsbaar opstellen terwijl je leert je angst voor intimiteit te overwinnen. Maak kennis met nieuwe mensen en verleg op een rustige en voorzichtige manier je emotionele grenzen. Je zult geleidelijk beter in staat zijn om risico’s te nemen en veranderingen aan te brengen. Uiteindelijk zul je inzien dat intimiteit en je ware zelf aan de wereld laten zien voordelen hebben ten opzichte van leven achter een masker van angst en ernstige zorgen over intimiteit.
Aanvullende medicatie zou een optie kunnen zijn als gesprekstherapie in ernstige gevallen onvoldoende verlichting biedt bij angst en andere symptomen die samenhangen met angst voor intimiteit.
Neem contact op met je behandelend arts of huisarts voordat je een geneesmiddel gebruikt.
Als een dierbare kampt met angst voor intimiteit, zul je geduld moeten hebben. Terugvallen zijn te verwachten en zijn volkomen aanvaardbaar. Het is essentieel om veiligheid en vertrouwen op te bouwen voordat je dierbare zich kan gaan openstellen.
Probeer het niet persoonlijk op te vatten of boos te reageren als je dierbare je probeert weg te duwen. Begrijp dat diegene bang is dat jij hem of haar afwijst, niet andersom.
Houd bij het interpreteren van de woorden en het gedrag van je partner rekening met diens angst voor afwijzing, verlating of het verlies van zichzelf. Door de opvoeding kan je partner een handeling anders ervaren dan jij.
Als je partner bijvoorbeeld bang is om zichzelf te verliezen doordat die is opgegroeid in een gezin met vervaagde onderlinge grenzen, is de verrassing ‘we gaan op reis’ misschien helemaal niet prettig of leuk. Die kan juist de angst om gedomineerd of gecontroleerd te worden versterken. Duidelijke keuzemogelijkheden bieden en ervoor zorgen dat je partner bij alle beslissingen wordt betrokken, kan daarentegen als liefdevoller worden ervaren.
Het is belangrijk om regelmatig bewust stil te staan bij je liefde en die in woorden en daden te uiten. Ga er niet van uit dat je partner zich gewaardeerd en geliefd ‘voelt’. Stimuleer en ondersteun een omgeving waarin je partner kan geloven die waardering en liefde waard te zijn.
Leg je partner vooral uit dat het overwinnen van angst een gezamenlijke inspanning is. Hoewel je waarschijnlijk nieuwsgierig bent, hoef je niet te weten hoe het allemaal is begonnen. Wat je dierbare nodig heeft, is jouw steun en een luisterend oor wanneer diegene klaar is om te praten.
Onthoud tot slot dat angst voor intimiteit zich meestal uit in diepe, betekenisvolle relaties en niet in oppervlakkige contacten. Ook wordt deze angst vaker door prettige dan door negatieve emoties opgeroepen.
Om met angst voor intimiteit om te gaan, is meestal professionele hulp nodig, vooral als de angst voortkomt uit complexe gebeurtenissen uit het verleden. Een goede therapeutische werkrelatie, respect, begrip en vertrouwen zijn allemaal belangrijke aspecten van het herstelproces. Kies je therapeut daarom zorgvuldig. Misschien moet je met meerdere therapeuten kennismaken voordat je iemand vindt die bij je past.
Je therapeut kan je helpen om grip te krijgen op vroegere of huidige ervaringen die de situatie vertroebelen. Ook kan die je helpen een reeks kleine stappen te bedenken om geleidelijk door je angst heen te werken.
Veel mensen die bang zijn voor intimiteit, kampen ook met depressie en angststoornissen en middelenmisbruik. Al deze problemen vereisen behandeling. Een therapeut kan ook aandacht besteden aan individuele zorgen.
Therapie bij intimiteitsproblemen
Therapeuten die gespecialiseerd zijn in intimiteitsproblemen, behandelen problemen die ontstaan wanneer psychische klachten, relaties, seks en intimiteitsproblemen samenkomen. Zij zijn gespecialiseerd in de behandeling van allerlei soorten trauma, bijvoorbeeld lichamelijk, seksueel, emotioneel, financieel of spiritueel trauma. Ook helpen zij mensen om uiteenlopende obstakels te overwinnen.
Individuele therapie kan helpen bij dwangmatig gedrag en verslaving, intimiteit, gezonde grenzen, seksualiteit, relatieproblemen, verstoord eetgedrag, ontevredenheid over het eigen lichaam, persoonlijkheidsstoornissen en stemmingsstoornissen.
Er zijn veel verschillende vormen van therapie beschikbaar. Volgens onderzoek kunnen cognitieve gedragstherapie, psychoanalyse en andere vormen van lichaamsgerichte therapie en gesprekstherapie allemaal helpen om je kwaliteit van leven te verbeteren. De kwaliteit van de relatie met je therapeut is de meest consistente factor die bepaalt of interpersoonlijke therapie zinvol is.
Omgaan met angst voor intimiteit
Of je nu wel of niet met een psychotherapeut werkt, er zijn bepaalde dingen die alleen jij kunt doen om angst voor intimiteit te overwinnen. Het gaat daarbij vooral om het onder ogen zien en tegengaan van negatieve opvattingen over jezelf. Dat is essentieel voor ontwikkeling op de lange termijn.
Deze aanpak kan tijd kosten en vraagt ook om de bereidheid onzekerheid toe te laten en de moeite te nemen om op je verleden terug te kijken. Zo kun je achterhalen hoe en waarom deze fobie is ontstaan.
Accepteer het onbekende.
Mensen die bang zijn voor nabijheid, zijn ook bang voor de gevolgen van een slechte relatie. Het is essentieel om te accepteren dat er geen zekerheden zijn in het leven of in het gedrag van mensen onderling. Elk contact met een ander is uiteindelijk een gok. Toch zijn sociale banden een fundamenteel onderdeel van het menselijk bestaan.
Er is vastgesteld dat het opdoen van positieve ervaringen met anderen kan helpen om angst te verminderen. Daarbij geldt één kanttekening: doe dit alleen met iemand van wie je weet dat je die kunt vertrouwen. Probeer je te richten op het leven van dag tot dag, in plaats van op een specifieke uitkomst of het verlangen daarnaar.
Wees mild voor jezelf
Om je angst voor intimiteit met succes te overwinnen, moet je je eerst op je gemak voelen met jezelf. Afwijzing is minder erg dan die misschien lijkt wanneer je je eigen waarde als persoon volledig begrijpt en aanvaardt.
Je zult passende grenzen kunnen stellen om te voorkomen dat je jezelf verliest en om met verlating of in de steek gelaten worden om te gaan als dat gebeurt.
Zelfcompassie lijkt voor sommige mensen eenvoudig, maar voelt voor anderen niet vanzelfsprekend. Als je niet weet waar je moet beginnen, zijn er verschillende goede boeken en werkbladen om uit te kiezen.
Onderzoek je verleden
De meesten van ons denken niet graag negatief over een ouder of andere ouderfiguur. Probeer toch eerlijk te kijken naar je relaties in de kindertijd om factoren te herkennen die mogelijk hebben bijgedragen aan je angst voor intimiteit. Denk na over de boodschappen die je van je familieleden meekreeg en vergelijk die met de boodschappen die je had moeten krijgen.
Als je een verwaarlozende, mishandelende of dominante ouder had, kan het helpen te begrijpen dat de relatie met je ouder niet de enige blauwdruk is voor hechte relaties. Zo kun je beter zien wat er op het gebied van intimiteit mogelijk is.
Luister naar je innerlijke stem
De innerlijke dialoog die bijdraagt aan uitingen van angst voor intimiteit, is vaak diepgeworteld. Als die al je hele leven als innerlijke monoloog aanwezig is, kan die voor jou normaal lijken.
Probeer op te merken wanneer je negatief over jezelf oordeelt, in plaats van die innerlijke criticus te aanvaarden. Onderzoek waar die oordelen vandaan komen en trek ze waar mogelijk in twijfel en stel ze bij.
Sta stil bij je doelen.
Wat zijn je werkelijke doelen in het leven? Wil je een langdurige relatie? Zo ja, hoe heb je mensen eerder weggeduwd? Neem de tijd om na te denken over je wensen en ambities en over de manier waarop je gedrag die heeft ondersteund of belemmerd.
Geef jezelf tijd
Het kost veel tijd om angst voor nabijheid te overwinnen. Zelfs wanneer je denkt dat je vooruitgang hebt geboekt, zul je ongetwijfeld terugvallen ervaren. Vergeef jezelf als dat gebeurt en spreek jezelf vriendelijk toe.
Probeer je angst niet te zien als een zwakte in je persoonlijkheid. Beschouw die liever als iets wat waarschijnlijk voortkomt uit je verre verleden en waaraan je kunt werken om je toekomst te verbeteren.
Volgens onderzoek is ook aangetoond dat positieve ervaringen in relaties gunstig zijn voor mensen die moeite hebben met intimiteit.
Zulke prettige ervaringen kunnen je helpen om na verloop van tijd gemakkelijker intimiteit op te bouwen.
