Heeft u weleens gemerkt dat uw buik juist begint te rommelen wanneer u zich voorbereidt op een belangrijke presentatie? Of dat u de avond voor uw eindexamen ineens wel erg vaak naar het toilet moet? Dan bent u niet de enige.
Angst en diarree lijken misschien weinig met elkaar te maken te hebben, maar in uw lichaam kunnen ze nauw samenhangen. Bij angst kunnen de hersenen uw spijsvertering flink aanjagen. Dat gebeurt via de bekende ‘darm-hersenas’, die beide systemen nauw met elkaar verbindt. [1]
Hier bespreken we angst en diarree nader: hoe dit bijzondere verband ontstaat en wat u kunt doen als uw buik opspeelt tijdens een stressvolle gebeurtenis.
Kan angst diarree veroorzaken? Zeker. Maar wat zijn de symptomen?
De symptomen van diarree door angst verschillen sterk in intensiteit en ernst. Meestal verlopen ze in golven: u heeft enkele dagen achter elkaar diarree, waarna deze volledig verdwijnt en een paar dagen later weer terugkomt.
Veelvoorkomende beschrijvingen van diarree door angst zijn:
- U merkt dat uw ontlasting dun, waterig en vloeibaar wordt
- U heeft steeds vaker dunne ontlasting
- Wat u ook probeert, u moet steeds snel naar het toilet om een ongelukje te voorkomen
- U begint zich zorgen te maken over een diarreeaanval op een ongelegen moment, bijvoorbeeld midden in een zakelijke vergadering, waardoor u zich zou kunnen schamen
- Waar u ook komt, u zoekt alvast uit waar de toiletten zijn, voor het geval u diarree door angst krijgt
Diarree door angst kan sterk variëren. Sommige mensen hebben er zelden last van, terwijl anderen er de hele dag door mee te maken kunnen hebben. De dunne ontlasting kan ook vóór, tijdens of na een periode van angst optreden.
Angst kan diarree inderdaad niet alleen veroorzaken, maar ook verergeren, via een of meer van de volgende mechanismen.
De stressreactie
Angst kan de stressreactie activeren. Dat brengt allerlei veranderingen in het lichaam teweeg die u direct extra energie en andere middelen geven om een waargenomen dreiging het hoofd te bieden. Deze overlevingsreactie, vaak de vecht-of-vluchtreactie genoemd, veroorzaakt de volgende lichamelijke veranderingen:
- Het zenuwstelsel wordt geactiveerd
- De bloedsuikerspiegel stijgt om direct extra energie te leveren
- Er komt meer zoutzuur vrij om voedsel dat al in uw maag-darmkanaal aanwezig is sneller te verwerken
- Er stroomt minder bloed naar minder vitale lichaamsdelen, zoals de huid en het spijsverteringsstelsel, en meer naar op dat moment belangrijkere delen, zoals de benen, armen en hersenen
- De speekselproductie neemt af en de spijsvertering wordt onderdrukt, zodat het lichaam het grootste deel van zijn middelen kan inzetten om de dreiging te bestrijden of eraan te ontsnappen
- De beweeglijkheid van het maag-darmkanaal neemt af
- De spieren spannen zich aan om het lichaam weerbaarder te maken
- Er ontstaat sterke aandrang om de darmen te legen, zodat u niet midden in een vecht-of-vluchtsituatie naar het toilet hoeft
Elke combinatie van deze veranderingen kan rechtstreeks invloed hebben op de spijsvertering en problemen zoals diarree veroorzaken. [2]
Overprikkeling
Een incidentele stressreactie is voor het lichaam goed te verwerken, omdat het snel kan herstellen van de veranderingen die deze veroorzaakt. Maar als dit te vaak gebeurt, bijvoorbeeld door aanhoudende angst, krijgt uw lichaam mogelijk onvoldoende tijd om volledig te herstellen.
Onvolledig herstel door aanhoudende angst kan ertoe leiden dat uw lichaam voortdurend gedeeltelijk klaarstaat voor een stressreactie. Dit wordt ook wel overprikkeling, hyperarousal of ontregeling van het zenuwstelsel genoemd.
Door overprikkeling kan uw lichaam alle veranderingen doormaken die gewoonlijk bij een actieve stressreactie optreden, ook als deze reactie niet is geactiveerd. Daardoor kunt u diarree krijgen door de manier waarop een overprikkeld lichaam de spijsvertering reguleert.
Medicijngebruik
Veel angstremmende medicijnen, zoals fluoxetine, kunnen diarree veroorzaken, net als andere medicijnen die op recept of zonder recept verkrijgbaar zijn. Overleg met een arts of apotheker als u vermoedt dat een van uw medicijnen dunne ontlasting veroorzaakt.
Gebruik van stimulerende middelen
Stimulerende medicijnen werken door de afgifte van stresshormonen en andere stoffen in het lichaam te stimuleren. Een teveel aan stresshormonen in het bloed kan angst en bijbehorende symptomen, zoals diarree, uitlokken en verergeren.
Recreatief drugsgebruik
Recreatief drugsgebruik kan sterke angst veroorzaken doordat het rechtstreeks invloed heeft op het zenuwstelsel. Wanneer de angst toeneemt, kan uw lichaam reageren door verschillende fysiologische processen te veranderen, met diarree als gevolg.
Slaaptekort
Als u onvoldoende slaapt, kunnen er allerlei veranderingen in uw lichaam optreden, zoals:
- Een hogere bloeddruk
- Verminderd functioneren van de hersenen
- Meer stemmingswisselingen
- Een hogere bloedsuikerspiegel
- Een hogere stressbelasting van het zenuwstelsel
- Een verhoogde afgifte van cortisol om de aanhoudende vermoeidheid te compenseren
Al deze veranderingen kunnen uw lichaam in een stresstoestand brengen, wat kan leiden tot angst en diarree. [3]
Schommelingen in de bloedsuikerspiegel
Een lage bloedsuikerspiegel leidt vaak tot klachten die op angst lijken en kan bestaande angstklachten verergeren. Diarree kan daar een van zijn.
Voedingstekorten
Een tekort aan bepaalde voedingsstoffen en vitaminen, zoals vitamine B en D, kan angst uitlokken of de bijbehorende symptomen, waaronder diarree, verergeren.
Moet u voortdurend naar het toilet doordat angst steeds op de achtergrond aanwezig is? Overweeg een zelfzorgplan op te stellen om de angst en diarree onder controle te houden.
Houd uw ontlasting nooit op
Geef altijd gehoor aan aandrang en houd uw ontlasting niet op. Ook als de aandrang op een ongelegen moment komt, heeft ophouden geen voordeel. Of u nu angstig bent of niet: als u moet, dan moet u. Het is altijd goed om afvalstoffen via de ontlasting uit het lichaam te verwijderen.
Bovendien kan bewust ophouden leiden tot het vasthouden van ontlasting, waardoor ook de volgende problemen kunnen ontstaan:
- Een opgezette buik
- Aambeien
- Endeldarmverzakking
- Diverticulose
- Overloopdiarree
- Verstopping
- Een opgeblazen gevoel en overmatige winderigheid
Het risico op deze ongewenste gevolgen is groter bij stress of angst. Ook een moeizame stoelgang kan ervoor zorgen dat u erg vaak naar het toilet moet. Eén goede, volledige stoelgang kan de behoefte om steeds terug te gaan naar het toilet daarentegen aanzienlijk verminderen
Doe ademhalingsoefeningen
Om diarree door angst te stoppen, is het belangrijk uw stress onder controle te krijgen. Adem telkens als u de spanning voelt oplopen diep in en uit en herhaal dit een paar keer. Deze eenvoudige maar krachtige oefening kan niet alleen uw zenuwstelsel kalmeren, maar ook uw spijsvertering tot rust brengen.
Kom in beweging
Overweeg lichte beweging, zoals yoga, rekoefeningen of stevig wandelen, om uw dagelijkse routine te doorbreken en uw hoofd rust te geven. Als u gerichter wilt trainen, kies dan oefeningen voor uw rompspieren om uw spijsvertering op de juiste manier in beweging te brengen.
Krachttraining voor de romp kan uw buikspieren versterken, wat uw stoelgang aanzienlijk kan verbeteren. [4] Bij het ontlasten blijft dan minder ontlasting achter in uw dikke darm. Dit verlicht veel langdurige klachten, zoals winderigheid, een opgeblazen gevoel, diarree en krampen.
Mogelijk moet u verschillende oefeningen proberen om te ontdekken wat voor u het beste werkt. Het belangrijkste is dat u ze regelmatig blijft doen.
Kies een vaste activiteit om angst te verminderen
Een paar activiteiten voor bewuste aandacht kiezen om stress te verminderen en die dagelijks doen, kan aanzienlijk helpen om aanhoudende diarreeaanvallen te verminderen. Voorbeelden zijn:
- Muziektherapie
- Yoga
- Mantra’s in de ochtend
- Creatieve activiteiten, zoals schilderen, breien of bakken
- Een dagboek bijhouden
- Een warm bad nemen
- Knuffelen met uw huisdier
Zet een rustgevend kopje thee
Een rustgevend kopje venkel-, pepermunt- of kamillethee kan niet alleen maagklachten helpen verzachten, maar ook uw geest ontspannen en hoge stressniveaus helpen beheersen. Samen kunnen deze effecten helpen om angst en diarree beter en gemakkelijker onder controle te houden.
Wees mild voor uzelf
Het is begrijpelijk dat u uzelf de schuld geeft, vooral als uw lichaam niet reageert zoals u had gehoopt. Probeer met compassie naar uzelf en uw lichaam te kijken en herinner uzelf eraan dat u uw best doet.
Erkenning geven aan uw eigen inspanningen kan ook bijdragen aan ontspanning en geruststelling. Daardoor kan uw angst afnemen en kan uiteindelijk ook uw diarree verminderen.
Zoek steun
Hoewel angst en diarree vaak weinig aandacht krijgen, is het niet gemakkelijk om ermee te leven. Vriendelijke, bevestigende woorden van een dierbare over uw aanhoudende klachten kunnen het draaglijker maken. Steun zoeken maakt u niet kwetsbaar, maar helpt u de erkenning te krijgen die u nodig heeft om u rustiger en zekerder te voelen.
Als u door aanhoudend hoge angstniveaus steeds naar het toilet moet, is aandacht voor wat en hoe u eet essentieel. Overweeg uw voedingspatroon aan te passen met meer licht verteerbare voeding en mogelijke prikkelende voedingsmiddelen te vermijden.
Voedingsmiddelen om toe te voegen
De volgende voedingsmiddelen kunt u aan uw dagelijkse voeding toevoegen om angst te verminderen en uw maag tot rust te brengen:
- Olijfolie
- Glutenvrije granen, zoals quinoa, haver en boekweit
- Cafeïnevrije thee, zoals pepermunt-, kurkuma- en kamillethee [5]
- Voedingsmiddelen die rijk zijn aan probiotica, zoals kefir, Griekse yoghurt en andere gefermenteerde producten
- Koolsoorten, waaronder boerenkool en broccoli
Onderzoek heeft aangetoond dat een plantaardig, glutenvrij voedingspatroon in combinatie met mindfulness en dagelijkse beweging angst en depressie bij de meerderheid van de mensen kan verminderen. [6] Andere voedingsaanpassingen, zoals minder alcohol, geraffineerde suiker en cafeïne gebruiken, bevorderen deze positieve effecten eveneens.
Naast de genoemde voedingsmiddelen adviseren deskundigen voldoende water te drinken, soms met toegevoegde elektrolyten, om aanhoudende verliezen tijdens perioden met veel stress aan te vullen. Belangrijke mineralen die moeten worden aangevuld zijn onder meer kalium en natrium. U kunt deze gemakkelijk aanvullen door meer waterrijke groenten en fruit te eten, zoals tomaten, perziken en komkommers.
Voedingsmiddelen om te vermijden
Om de effecten van angst op het maag-darmkanaal tegen te gaan, kunt u overwegen bepaalde ontstekingsbevorderende voedingsmiddelen en dranken te beperken. Voorbeelden zijn:
- Geraffineerde koolhydraten
- Cafeïne
- Pittig eten
- Suikerhoudende dranken, zoals frisdrank
- Bewerkte voedingsmiddelen
- Alcohol
- Suikerrijke voedingsmiddelen
Alle bovengenoemde voedingsmiddelen bevorderen ontstekingen, waardoor u risico loopt op spijsverteringsklachten zoals een opgeblazen gevoel en diarree. [7]
Veel onderzoeken hebben gekeken naar de rol van eten met aandacht bij het verbeteren van de algemene spijsvertering en darmfunctie. [8] De meeste concludeerden dat eten met aandacht de invloed van angst en stress op de spijsvertering aanzienlijk kan verminderen.
Hoe kunt u bewuster omgaan met wat u eet? De volgende tips kunnen helpen:
Eet in een rustgevende omgeving
Probeer uw omgeving zo rustig en aangenaam mogelijk te maken wanneer u gaat eten. Haal alle elektronische apparaten van tafel en verwijder spullen die u niet nodig heeft, zoals laptops of mobiele telefoons.
Steek een kaars aan en gebruik uw favoriete bestek. U kunt bloemen neerzetten om uw eettafel wat frisheid en kleur te geven. Het gaat erom dat u dingen gebruikt die het eten voor u rustgevender maken, om angst te verminderen en de daaruit voortkomende diarree te beheersen.
Neem de tijd
Eet langzaam en kauw elke hap zorgvuldig. Zo wordt uw voedsel goed fijngemaakt en is het gemakkelijker te verteren. Het helpt u ook meer aandacht te hebben voor wat u eet en u rustiger te voelen.
De meeste deskundigen adviseren elke hap tot 30 keer te kauwen en tussen de happen diep adem te halen. Leg tijdens het kauwen uw mes en vork neer, zodat u zich volledig kunt richten op het eten in uw mond.
Mediteer
Mediteren voor de maaltijd kan uw zenuwstelsel tot rust brengen en voorbereiden op het eten. Een begeleide meditatie of een eenvoudige ademhalingsoefening kan een goede manier zijn om deze tip toe te passen
Gebruik uw zintuigen tijdens het eten
Neem elke keer dat u aan tafel gaat voldoende tijd om te proeven wat u eet. Dit kan de speekselafgifte stimuleren en zo de spijsvertering vergemakkelijken. [9] Bovendien helpt het u voedsel meer te waarderen en een gevoel van dankbaarheid te ervaren, waardoor angst uiteindelijk afneemt.
Laat een stukje chocolade in uw mond smelten om de bitterzoete smaak te ervaren, of zuig op een verse citroen om de zure smaak op te merken. Als dit uw spijsverteringsklachten verergert, probeer de techniek dan met gezondere opties, zoals kruidenthee.
Uw onrustige darmen tot rust brengen
Nu u het bijzondere verband tussen angst en diarree begrijpt, weet u wat u kunt doen als uw buik de volgende keer midden in een belangrijke taak opspeelt. Herinner uzelf eraan dat uw lichaam alleen maar probeert met stress om te gaan.
Probeer dus niet nog meer te piekeren en het erger te maken, maar adem een paar keer diep, mediteer en eet gezond om uw geest en darmen te kalmeren. Als niets helpt, kunt u altijd hulp zoeken bij een medisch deskundige.
Diarree die langer dan een paar dagen aanhoudt
Bloed in de ontlasting
Regelmatige diarreeaanvallen die niet samenhangen met angst
Gewichtsverlies
Andere bijkomende symptomen, zoals braken, koorts of buikpijn
Aandoeningen in de familie, zoals de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa
DIT KAN U VERDER HELPEN
Een goed beginpunt.
Privékliniek voor angststoornissen
OntdekkenBegrijpenPrivékliniek voor een paniekstoornis
OntdekkenBegrijpenPrivékliniek voor depressie
OntdekkenBeoordeling en behandelplanning voor particuliere behandeling met verblijf
OntdekkenUw verblijf plannenHoe opname werkt
OntdekkenBegrijpenPrivékliniek voor angststoornissen
OntdekkenRedactionele onderbouwing
Bewijs en bronnen
Geselecteerde klinische richtlijnen, peer-reviewed onderzoek en volksgezondheidsbronnen die in dit artikel zijn gebruikt.
Alle 18 bronnen bekijkenMinder bronnen tonen
Klinische context
Heldere informatie wordt geplaatst binnen de context van complexe en gelijktijdig voorkomende problematiek.
Individuele factoren
Beoordeling blijft essentieel, omdat behoeften en risico’s per persoon verschillen.
Volgende stappen
Een vertrouwelijk gesprek kan helpen bepalen welk vervolgtraject het meest passend is.
Weet u niet zeker welk traject bij de situatie past?
Uw opnameteam
Een vertrouwelijk eerste gesprek kan het klinische beeld verhelderen en uitwijzen of onze omgeving passend is.