Volgens de statistieken krijgt één op de vier mensen in het Verenigd Koninkrijk te maken met psychische problemen. Angst en depressie behoren daarbij tot de meest voorkomende problemen. U bent de termen angst en depressie waarschijnlijk regelmatig tegengekomen en hebt ze mogelijk ook naast elkaar gebruikt. Ondanks hun overeenkomsten zijn angst en depressie echter twee verschillende aandoeningen. Weet u wat angst en depressie inhouden? En kent u de belangrijkste verschillen en overeenkomsten? Zo niet, dan helpt dit artikel u daarbij. U vindt hier informatie over angst en depressie en hoe ze zich tot elkaar verhouden.
In algemene zin zijn angst en somberheid gewone emoties. We ervaren ze regelmatig. U kunt bijvoorbeeld angstig worden in een situatie waarin veel op het spel staat of waarin mogelijk gevaar dreigt, en u somber voelen na een teleurstellende of verdrietige gebeurtenis. Beide kunnen echter uitgroeien tot stoornissen, namelijk angststoornissen en stemmingsstoornissen, wanneer ze intens zijn en vaak voorkomen. Wanneer angst- en stemmingsproblemen de drempel voor een klinische diagnose bereiken, worden ze als psychische aandoeningen aangemerkt, omdat ze het welzijn en het dagelijks leven beïnvloeden.
Welke invloed heeft depressie op de hersenen?
Klinische depressie en angst hebben verschillende onderliggende oorzaken of etiologische factoren. Ze kunnen bijvoorbeeld een biologische basis hebben, zoals veranderingen in de werking van neurotransmitters: een laag serotoninegehalte en veranderingen in andere chemische boodschapperstoffen in de hersenen, zoals dopamine en adrenaline. Daarnaast kunnen de oorzaken van klinische depressie en angst samenhangen met trauma en andere psychologische kwetsbaarheden.
Als u ooit angst of depressie hebt ervaren, waarmee hier een klinische angststoornis of depressieve stoornis wordt bedoeld, weet u dat ze heel verschillend zijn. Toch komen ze vaak samen voor en kunnen veel geneesmiddelen, met name bepaalde soorten antidepressiva, voor beide worden gebruikt. In de loop der tijd hebben psychologen vastgesteld dat deze twee soorten aandoeningen opvallend veel op elkaar lijken. Hoewel ze op het moment zelf heel anders aanvoelen, hebben ze veel symptomen gemeen en gaan ze gepaard met sterk vergelijkbare denkpatronen. De volgende punten laten verbanden zien tussen angst en depressie:
- Depressie en angst zijn geen specifieke stoornissen, maar verzameltermen voor soorten stoornissen. De meest voorkomende en nauwst met elkaar verbonden zijn de depressieve stoornis, in het Engels major depressive disorder (MDD), en de gegeneraliseerde angststoornis, in het Engels generalized anxiety disorder (GAD).
- Veel mensen hebben zowel angst als depressie. Ongeveer ⅔ van de mensen met een depressieve stoornis heeft ook een vorm van angststoornis, en ongeveer ⅔ van de mensen met een gegeneraliseerde angststoornis heeft een depressie.
- Voor de behandeling van angst en depressie worden vaak dezelfde geneesmiddelen gebruikt, vooral antidepressiva.
- Symptomen zoals rusteloosheid, vermoeidheid, prikkelbaarheid, concentratieproblemen en slaapstoornissen kunnen bij beide aandoeningen voorkomen.
- Ons lichaam reageert op prikkelende of stressvolle situaties met een vecht-of-vluchtreactie. Angst en depressie zijn in die zin verschillende vormen van vluchten. Angst wordt gekenmerkt door een gevoel van hulpeloosheid, depressie door een gevoel van hopeloosheid.
- Bij deze reacties zijn veel hormonen betrokken, waarvan de effecten op zeer complexe manieren op elkaar inwerken. Zowel depressie als angst hangt nauw samen met een overgevoelig stressresponssysteem. De belangrijkste betrokken hormonen zijn niet altijd dezelfde, maar de veranderingen kunnen deels dezelfde symptomen veroorzaken. Beide aandoeningen lijken daarmee twee kanten van een vergelijkbare reactie op stress.
- Veel onderzoekers beschouwen de neurotransmitter serotonine als een belangrijke factor bij zowel angst als depressie. Onderzoekers hebben ook specifiekere receptoren op cellen geïdentificeerd die bij beide betrokken lijken te zijn. Er zijn daarnaast enige aanwijzingen dat de manier waarop de hersenen omgaan met een andere neurotransmitter, noradrenaline, bij angst en depressie vergelijkbaar kan zijn.
De overeenkomsten kunnen de vraag oproepen of depressie en angst hetzelfde zijn. Het antwoord is nee. Ondanks hun overeenkomsten zijn het verschillende aandoeningen. Beide kennen eigen subtypen en kenmerkende symptomen, afgezien van de symptomen die elkaar overlappen. Hieronder vindt u een overzicht van de verschillen.
| Depressie | Angst |
|---|---|
| Depressie is een stemmingsstoornis. | Angst vormt een eigen categorie aandoeningen. |
| Wanhoop en verdriet zijn belangrijke kenmerken. | Overmatige angst of stress hangt samen met de overtuiging dat een negatieve gebeurtenis of uitkomst onvermijdelijk is. |
| Mensen met een depressie bewegen langzaam en reageren vlak of gedempt. | Mensen met angst zijn onrustiger, omdat zij hun razende gedachten niet onder controle kunnen krijgen. |
| Zij kunnen menen de toekomst te kunnen voorspellen op basis van hoe zij zich op dat moment voelen. | Bij mensen met angst is er vrees voor de toekomst. |
Omdat signalen van een psychische aandoening niet altijd duidelijk zijn, worden angst en depressie gemakkelijk over het hoofd gezien. Het is daarom belangrijk om de symptomen van beide aandoeningen te kennen, zodat u vroege signalen kunt herkennen en zo snel mogelijk hulp kunt zoeken.
Signalen van angst
- Overmatig piekeren over de nabije of verre toekomst.
- Onbeheersbare, razende gedachten hebben over iets wat mis kan gaan.
- Situaties vermijden die angst kunnen oproepen, zodat gevoelens en gedachten niet overweldigend worden.
- Lichamelijke symptomen zoals kortademigheid, zweten en trillen.
Deze symptomen kunnen verschillen afhankelijk van de aard en het type angst. Iemand met een gegeneraliseerde angststoornis kan bijvoorbeeld angstig zijn over uiteenlopende gebeurtenissen of activiteiten. Iemand met een sociale angststoornis, ook wel sociale fobie genoemd (SAD), is eerder bang voor afwijzing door anderen en ziet op tegen het ontmoeten van nieuwe mensen of andere sociaal uitdagende situaties.
Samengevat worden mensen met angst in beslag genomen door zorgen die niet in verhouding staan tot het werkelijke risico of de werkelijkheid.
Signalen van depressie
- Hopeloosheid: iemand gaat ervan uit dat er in de toekomst niets positiefs zal gebeuren voor zichzelf, voor anderen of voor de wereld.
- De overtuiging ontwikkelen dat het geen zin heeft om te proberen anders te denken of te voelen.
- Zich waardeloos voelen, alsof wie men is of wat men doet geen waarde heeft.
Mensen met een depressie denken vaak dat het leven niet de moeite waard is of dat zij anderen tot last zijn. Bij een matige tot ernstige depressie kunnen ook suïcidale gedachten voorkomen.
Een psychiater of psycholoog kan angst en depressie vaststellen. Deze professionals stellen diagnoses op basis van de criteria in het diagnostische handboek voor psychische stoornissen, de Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. Als u gedurende meer dan zes maanden op de meeste dagen symptomen hebt ervaren die in de criteria worden beschreven, en deze klachten uw dagelijks leven belasten, kunt u een diagnose voor uw aandoening krijgen: depressie of een angststoornis.
De beste voedingsmiddelen om angst te helpen verminderen
Psychologen volgen niet alleen de diagnostische criteria, maar voeren ook verschillende onderzoeken uit om de ernst van de symptomen te meten. De psychologische meetinstrumenten die bij depressie en angst worden gebruikt, zijn:
- Beck Depression Inventory (BDI)
- Center for Epidemiologic Studies Depression Scale (CES-D)
- Hamilton Depression Rating Scale (HAM-D)
- Depression Anxiety Stress Scales – DASS-21 (LINK)
- Hamilton Anxiety Rating Scale – HARS (LINK)
- Overall Anxiety Severity and Impairment Scale – OASIS (LINK)
Angst en depressie zijn beide aandoeningen die het functioneren ernstig kunnen beperken. Raadpleeg een professional in de geestelijke gezondheidszorg als u of een naaste vroege symptomen heeft. Alleen professionals in de geestelijke gezondheidszorg kunnen u bij deze aandoeningen helpen. Met passende behandeling en zorg kunt u deze aandoeningen te boven komen.
