Het is niet ongebruikelijk dat iemand die verslaafd is geraakt aan alcohol last krijgt van angstklachten. Dit kan komen door de effecten van alcoholgebruik op het lichaam of door ontwenning wanneer iemand te lang niet drinkt. Alcohol beïnvloedt serotonine en andere neurotransmitters in de hersenen, waardoor angst kan verergeren. Zodra de alcohol is uitgewerkt, kunt u zich veel bezorgder voelen. Door alcohol veroorzaakte angst kan na het drinken enkele uren of zelfs een hele dag aanhouden.
Als u lichamelijk afhankelijk bent van alcohol, kunnen angstklachten door ontwenning 3 tot 7 dagen aanhouden, waarbij de eerste 48 uur het moeilijkst zijn. Bij sommige mensen houden de angstklachten langer dan zeven dagen aan. In dit artikel gaan we in op angst die door alcohol wordt veroorzaakt. We bekijken uitgebreid waarom alcohol angst veroorzaakt en hoe lang deze angst kan aanhouden. Daarnaast bespreken we mogelijke behandelingen en oplossingen om door alcohol veroorzaakte angst te stoppen.
Alcohol is een dempend middel dat de psychische toestand van de drinker sterk verandert door rechtstreeks in te werken op het centrale zenuwstelsel, met name door de activiteit van zenuwcellen in de hersenen te vertragen. Daarnaast beïnvloedt alcohol GABA, een neurotransmitter in de hersenen die een remmende functie heeft en de activiteit van bepaalde hersencellen vermindert of volledig blokkeert. Hoewel deze wisselwerking tussen GABA en alcohol voor een gevoel van rust zorgt, duurt dit slechts kort. Daarna begint iemand zich angstig te voelen. Het is aangetoond dat alcohol inderdaad paniekaanvallen en angstaanvallen uitlokt. Dit werkt twee kanten op. Alcohol kan paniekaanvallen en angst uitlokken, en angst en paniekaanvallen kunnen aanleiding geven tot alcoholgebruik.
Wat is angst precies? Angst wordt gekenmerkt door gevoelens van vrees en/of bezorgdheid over iets wat gaat gebeuren. Vaak zijn er ook lichamelijke klachten, zoals een verhoogde hartslag, zweten en trillen. Er zijn verschillende vormen van angst, van sociale angst of een fobie tot een ernstigere gegeneraliseerde angststoornis (GAS). In alle gevallen is angst zeer ernstig en vraagt deze om onmiddellijke aandacht. Paniekaanvallen en alcohol hangen nauw met elkaar samen, en het een kan tot het ander leiden.
Paniekaanvallen kunnen gepaard gaan met duizeligheid, misselijkheid, kortademigheid, trillen, een bonzend hart en tal van andere ernstige klachten. Daarom is het belangrijk de oorzaak van de angst aan te pakken en prikkels te vermijden die angst en paniekaanvallen uitlokken. Alcohol is een van de factoren die angstaanvallen en paniekaanvallen verergeren. Daar gaan we nu dieper op in.
Enerzijds kan alcohol iemand tot rust brengen en angst verminderen. Anderzijds kan alcohol ook angst en paniekaanvallen veroorzaken. Paniekaanvallen zijn perioden van extreme angst, waarbij iemand bang en verschrikt is. Iemand voelt zich bezorgd en losgekoppeld van de werkelijkheid, omdat diegene denkt in gevaar te zijn, ook als er geen duidelijk gevaar is. Langdurig alcoholgebruik kan paniekaanvallen veroorzaken. Dat komt doordat alcohol, zoals eerder kort genoemd, invloed heeft op GABA.
GABA staat voor gamma-aminoboterzuur en is een belangrijke neurotransmitter in het centrale zenuwstelsel. Het heeft een remmende functie en vermindert daardoor de prikkeling van neuronen (zenuwcellen). Deze remming zorgt voor een ontspannend effect op het lichaam. Kleine hoeveelheden alcohol kunnen GABA stimuleren en ontspanning teweegbrengen. Grote hoeveelheden alcohol verstoren de werking van GABA echter sterk, vooral bij mensen die veel drinken, en veroorzaken gevoelens van paniek. Uit een onderzoek bleek dat 25 procent van de mensen met een paniekstoornis een voorgeschiedenis van alcoholgebruik en -misbruik had.
Bovendien overlappen sommige klachten bij alcoholmisbruik met die van een paniekaanval of paniekstoornis. Het gaat om lichamelijke klachten zoals een verhoogde hartslag, uitdroging, duizeligheid en prikkelbaarheid. Bij iemand die al angstklachten heeft, kan alcoholgebruik door deze klachten gemakkelijk een paniekaanval uitlokken. Ook de serotoninespiegel stijgt snel na alcoholinname en daalt vervolgens sterk, net als de GABA-spiegel. Chronisch alcoholgebruik verstoort de normale spiegels van deze neurotransmitters, waardoor de daaropvolgende ontwenningsverschijnselen, waaronder paniek en angst, heviger zijn.
Als alcoholgebruik regelmatig paniekaanvallen veroorzaakt, is dat reden tot zorg en is professionele hulp nodig, omdat het een teken is dat iemand verslaafd is geraakt aan alcohol. Daarbij geldt dat af en toe drinken geen paniekaanvallen of angstaanvallen veroorzaakt, maar frequent gebruik die wel kan veroorzaken. Ook incidenteel gebruik kan bestaande angst- en paniekstoornissen activeren.
Het is bekend dat alcohol nieuwe angstklachten en paniekaanvallen kan veroorzaken. Daarnaast kan alcohol bestaande angst uitlokken en verergeren. Dat komt doordat sommige mensen hun toevlucht nemen tot alcohol om hun angst te verminderen, omdat alcohol een kalmerende werking heeft. Het verandert de chemische stoffen in de hersenen en vertraagt zenuwimpulsen. Alcohol onderdrukt het remmende deel van onze hersenen. Daardoor voelen we ons rustig en op ons gemak, maar die ontspanning is slechts tijdelijk. Zodra de alcohol is uitgewerkt, keert de eerder onderdrukte angst terug. In sommige gevallen is de angst zelfs sterker dan daarvoor. Wanneer mensen regelmatig alcohol gebruiken om hun angst te verdoven, beginnen ze ervan afhankelijk te worden, wat leidt tot een stoornis in het gebruik van alcohol. Alcohol en angst vormen een zeer belastende combinatie die het normale dagelijkse functioneren belemmert.
Alcohol verandert de concentraties van de neurotransmitters dopamine, GABA, serotonine en adrenaline, waardoor kortstondig een euforisch gevoel ontstaat. Wanneer de aanvankelijke vrolijkheid door alcohol afneemt, volgen angst, paniek en zelfs depressie. Alcohol verstoort ook het slaappatroon en de hormoonhuishouding, wat eveneens angstige gevoelens veroorzaakt.
Naarmate er meer tijd verstrijkt sinds het drinken, beginnen ontwenningsverschijnselen op te treden. Deze kunnen psychisch of lichamelijk zijn. Angst is een van de psychische ontwenningsverschijnselen. Mensen die doorgaans niet angstig zijn, kunnen hieraan voorbijgaan en ondervinden er mogelijk geen problemen van. Voor mensen die al angstklachten hebben, maakt alcoholontwenning de situatie echter veel erger. Mensen met een gegeneraliseerde angststoornis kunnen midden in de nacht wakker worden en onbeheersbare spanning ervaren. Mensen met sociale angst kunnen hun herinneringen aan de vorige avond gaan doorzoeken, waardoor hun angst verder toeneemt.
Frequent alcoholgebruik dat chronisch wordt, verstoort het vermogen om op een gezonde, aangepaste manier met stress om te gaan. Dat leidt tot angst. Onderzoek heeft aangetoond dat alcohol invloed heeft op de amygdala, een hersengebied dat verantwoordelijk is voor het reguleren van emoties, ook negatieve. Omdat de amygdala bij mensen met een alcoholverslaving niet normaal functioneert, kunnen we dus een verband leggen tussen alcohol en angst. Ze zijn met elkaar verweven in een beangstigende vicieuze cirkel.
Door alcohol veroorzaakte angst wordt ‘hangxiety’ genoemd. Hoe lang de effecten aanhouden, hangt af van de persoon en de manier waarop het lichaam op alcohol reageert. Hangxiety is een samentrekking van de Engelse woorden voor kater en angst en verwijst naar een verhoogd gevoel van angst na alcoholinname. Angst door alcohol is het minst gemelde symptoom. Toch wordt gemeld dat 22,6 procent van de mensen dit ervaart.
Angstaanval versus paniekaanval
Een onderzoek bij muizen liet zien dat deze katerangst 14 tot 16 uur na het optreden van de eerste katerklachten kon aanhouden. Daarna keerde het alcoholgehalte in het bloed van de muizen terug naar de uitgangswaarde. Een ander onderzoek liet zien dat door alcohol veroorzaakte angst bij muizen tot 24 uur aanhield. Deze katerangst hoeft dus niet zo lang te duren, maar dat geldt niet altijd. Bij mensen die afhankelijk zijn van alcohol kan de angst 3 tot 7 dagen aanhouden! Sommige mensen kunnen zelfs langer dan zeven dagen angst ervaren. De katerangst houdt aan zolang het lichaam nodig heeft om de chemische stoffen weer op hun normale niveau te brengen.
Alcohol beïnvloedt serotonine en andere neurotransmitters in de hersenen, waardoor angst kan verergeren. Wanneer de alcohol uitwerkt, kunt u zich veel zenuwachtiger voelen.
Door alcohol veroorzaakte angst kan na het drinken enkele uren of zelfs een hele dag aanhouden. Als u ooit een lange avond hebt gedronken, kent u waarschijnlijk de lichamelijke gevolgen van een kater. Mogelijke klachten zijn bonzende hoofdpijn, misselijkheid, vermoeidheid en slapte, gevoeligheid voor licht, zweten en hevige dorst. Bij veel mensen blijven de gevolgen van een kater daar echter niet toe beperkt. Angst, of katerangst, is een onaangename metgezel van hoofdpijn en misselijkheid.
Voelt u zich weleens ongerust of bezorgd na een avond drinken? Speelt u alles wat u de avond ervoor hebt gezegd en gedaan steeds opnieuw af in uw hoofd, uit angst dat u uzelf voor schut hebt gezet of iemand hebt gekwetst? Dat is katerangst. Dit roept de vraag op wat er gedaan kan worden om angst, en vooral katerangst, te behandelen. Angst kan op verschillende manieren worden behandeld.
Het soort angst dat u hebt, kan van invloed zijn op de behandeling die u krijgt. Bij sociale angst of een fobie kan psychologische begeleiding de effectiefste manier zijn om uw bezorgdheid te verminderen, in combinatie met een geneesmiddel zoals sertraline of Zoloft. Als u een gegeneraliseerde angststoornis (GAS) hebt, die wordt gekenmerkt door een onverklaarbaar gevoel van bezorgdheid of spanning, kan uw arts voorstellen om gedrag of vaardigheden aan te leren waarmee u stopt activiteiten uit angst te vermijden (cognitieve gedragstherapie, of CGT), of om met een therapeut over uw angst te praten.
Uw arts kan medicijnen voorschrijven. Wat antidepressiva betreft, kan een arts duloxetine (Cymbalta), escitalopram (Lexapro) of paroxetine (Paxil) voorschrijven. Bij benzodiazepinen kan de arts alprazolam (Xanax), diazepam (Valium) en lorazepam (Ativan) voorschrijven. Elk type medicijn tegen angst werkt anders. Antidepressiva kunnen dagelijks worden gebruikt om angst te helpen verminderen, terwijl benzodiazepinen vaak worden gebruikt voor kortdurende verlichting van onbeheersbare angst. Overleg met uw arts welk medicijn geschikt voor u is.
Alcohol kan een wisselwerking hebben met verschillende van deze medicijnen. Bespreek uw alcoholgebruik met uw arts voordat u een van deze middelen gebruikt, omdat bijwerkingen gevaarlijk of dodelijk kunnen zijn.
Angst door alcohol is behandelbaar, maar verdwijnt niet noodzakelijk volledig. U kunt wel uw leefstijl aanpassen om beter met uw angst om te gaan en deze te verminderen. Met enkele eenvoudige dagelijkse aanpassingen kunt u uw angst door alcohol verminderen.
- Verminder uw angstniveau.
- Slaap elke nacht ten minste 6 tot 8 uur, afhankelijk van uw leeftijd.
- Cafeïne en alcohol kunnen u allebei angstiger maken. Beperk daarom uw gebruik van beide.
- Eet elke dag dezelfde voedzame maaltijden.
- Maak dagelijks tijd vrij voor ontspanningstechnieken zoals meditatie of yoga.
- Maak elke dag tijd voor een rustgevende activiteit, zoals muziek luisteren of schilderen.
U kunt ook leren omgaan met angst door alcohol door deze tijdig af te remmen en te voorkomen dat de angst overweldigend wordt en tot paniekaanvallen leidt:
- Adem een paar keer langzaam en diep in en uit wanneer u zich zorgen begint te maken.
- Denk aan prettige dingen wanneer uw gedachten te negatief of overweldigend worden.
- Tel langzaam van 1 tot 10 of verder, totdat u zich niet meer angstig voelt.
- Richt uw aandacht op iets wat u aan het lachen maakt of u een goed gevoel geeft, totdat uw zenuwachtigheid begint af te nemen.
Als u ernstige angst ervaart, volgen hier enkele suggesties om angst ’s nachts te kalmeren of de dag na het drinken te verminderen.
- Het aanpakken van de lichamelijke klachten van uw kater kan ook helpen om u psychisch beter te voelen.
- Drink veel water, slaap, eet een lichte maaltijd en neem een pijnstiller zoals ibuprofen om van een kater te herstellen.
- Meditatie en diep ademhalen zijn twee ontspanningstechnieken die u kunt proberen.
- Ontspan uw lichaam en geest. Merk uw gedachten op en accepteer ze zonder te oordelen. Luister naar rustgevende muziek of doe iets ontspannends, zoals schrijven, lezen, tekenen of een wandeling maken als u zich daartoe in staat voelt.
Enkele van de beste alcoholvrije manieren om ’s avonds te ontspannen staan hieronder. (U kunt kiezen wat haalbaar lijkt, of de hele lijst doorlopen voor de ideale ontspannende avondroutine!)
1. Zet alle schermen uit.
Laten we beginnen met het moeilijkste onderdeel.
Het wordt sterk aangeraden om ’s avonds tijd vrij te maken waarin u alle elektronische apparaten met een scherm uitschakelt. Dit is iets wat we moeten proberen te doen! Daar horen ook alle piepjes, trillingen en zoemgeluiden van het betreffende apparaat bij. Het advies is om een volledig uur voor het slapengaan niet naar schermen te kijken; drie uur is optimaal.
2. Zet een geurverspreider aan.
Lavendel, vanille, jasmijn, roos, sandelhout, ylangylang, bergamot en kamille staan allemaal bekend om hun kalmerende en ontspannende eigenschappen. U kunt ook enkele druppels van deze etherische oliën op uw polsen wrijven om de geur bij u te dragen.
3. Ontspan met een lekker drankje voor het slapengaan.
Kurkuma, gember, kruidnagel en honing geven deze verwarmende gouden melk, waar mijn hele gezin van geniet, natuurlijke ontstekingsremmende, antibacteriële en antivirale eigenschappen! Met amandel- of kokosmelk kunt u de drank zuivelvrij maken. Deze verzacht niet alleen uw maag, maar versterkt ook uw immuunsysteem.
4. Vergeet niet diep adem te halen.
Hoewel het eenvoudig lijkt, zijn de meesten van ons zich niet bewust van deze krachtige en altijd beschikbare techniek om spanning te verminderen. De overgrote meerderheid van de mensen die ik ontmoet, ademt juist kort en oppervlakkig. Langzaam en volledig in- en uitademen verbetert de bloedsomloop en verdeelt voedingsstoffen en chemische stoffen beter over de vele essentiële gebieden van uw lichaam en hersenen, wat zorgt voor een algehele balans. De 4-7-8-ademhalingsmethode van dr. Weil is een van mijn favorieten. Ik doe deze oefening graag zittend op een stoel of op de grond. Adem vier tellen in, houd uw adem zeven tellen vast en adem vervolgens acht tellen uit. Herhaal dit drie of vier keer.
5. Schrijf op waar u dankbaar voor bent.
Een dankbaarheidslijst maakt mijn stemming altijd een stukje beter. Zelfs als u een slechte dag hebt gehad, weet ik zeker dat u elke dag minstens tien dingen kunt vinden om dankbaar voor te zijn: een werkende koelkast, een fijne deken, iemands glimlach, de diepe ademhalingen die u net hebt gedaan, uw hartslag. Dankbaarheid draagt sterk bij aan een prettige, minder angstige gemoedstoestand. Daar hebben we geen onderzoek voor nodig!
U hebt een zware dag gehad en bent uitgeput door uw werk, uw kinderen, uw partner en het leven. U kunt niet wachten om thuis te komen, een glas rode wijn in te schenken en uw voeten omhoog te leggen. Gelukkig benadrukt alle recente informatie over rode wijn de antioxidanten en de mogelijke effecten op het beschermen van het geheugen en het tegengaan van veroudering. En wat is er rustgevender dan een mooi glas van deze juweelkleurige lekkernij?
Gerelateerd: Welke invloed heeft depressie op de hersenen?
Helaas kan wijn spanning en angst verergeren en de slaap verstoren, vooral als u al wat overbelast bent. Als u ooit angst hebt ervaren, weet u hoe verschrikkelijk die kan zijn en hoe vaak die voorkomt. Ongeveer 30% van de mensen krijgt op enig moment in het leven een angststoornis. Bovendien komt dit bij ongeveer twee keer zoveel vrouwen als mannen voor. Dat roept de vraag op: hoe kan wijn angst veroorzaken of beïnvloeden?
Wijn kan de chemische balans in uw lichaam verstoren.
Elke vorm van alcohol, dus ook wijn, verandert de hoeveelheid serotonine, andere neurotransmitters en hormonen in de hersenen en het lichaam, waardoor angst kan verergeren. Hoewel één glas wijn rustgevend kan lijken, heeft alcohol een dempende werking op het centrale zenuwstelsel. Nadat de alcohol is uitgewerkt, kan een tegengesteld effect optreden dat vele uren of zelfs een hele dag kan aanhouden.
Wijn kan nachtzweten en opvliegers veroorzaken.
Wanneer uw lichaam uit balans raakt, werkt het hard om het evenwicht te herstellen. Als u in de perimenopauze of menopauze bent, kan uw lichaam daar moeite mee hebben. Wanneer u een glas wijn drinkt, beschouwt uw lichaam dit als suiker. Daardoor stijgt de insulineproductie om de stijging van de bloedsuiker op te vangen, wat invloed heeft op andere hormonen, zoals oestrogeen en progesteron. Dit betekent dat uw lichaam mogelijk te hard probeert de homeostase te herstellen en overcompenseert, met opvliegers en nachtzweten als gevolg.
Wijn kan de slaap verstoren.
Wanneer uw lichaam niet in zijn natuurlijke evenwicht verkeert, kan het niet tot rust komen. U denkt misschien dat een glas wijn u helpt gemakkelijk in slaap te vallen, en dat kan kloppen. Maar het klopt ook dat u enkele uren later wakker wordt doordat het kalmerende effect verdwijnt en u de nawerkingen ervaart van een lichaam dat zijn balans probeert te herstellen. Slaaptekort kan angst doen toenemen, waardoor een vicieuze cirkel ontstaat.
Het is een kwetsbare situatie.
Ook als u nooit een alcoholprobleem hebt gehad, kunt u eigenschappen hebben die u vatbaar maken voor verslaving, zoals de meesten van ons, waardoor u op andere gebieden in uw leven overmatig gedrag vertoont. Denk aan zoete en/of zoute voeding, winkelen bij outlets of online, eindeloos Netflix of andere opgenomen programma’s kijken en alle andere verslavingen die onze 24/7-levensstijl mogelijk maakt. Houd er ook rekening mee dat angst en alcoholverslaving nauw met elkaar lijken samen te hangen: als u het ene hebt, is de kans groter dat u ook met het andere in de problemen komt.
Hoe voorkomt u katerangst?
Hoewel angst tot op zekere hoogte beheersbaar kan zijn, heeft het de voorkeur om die helemaal en voorgoed te voorkomen. Hieronder staan stappen die u kunt nemen om angst door alcohol te beheersen en uiteindelijk, als dat mogelijk is, te genezen.
Eten voordat u drinkt en na elk alcoholisch drankje een glas water drinken, zijn eenvoudige manieren om angst te helpen voorkomen. Uitdroging wordt vaak in verband gebracht met angst en andere stemmingsproblemen. Voldoende drinken kan u daarom helpen zowel een kater als katerangst te voorkomen.
Het helpt ook om minder alcohol te drinken. Hoe meer u drinkt, hoe erger uw kater en eventuele katerangst zullen zijn. Probeer voordat u begint met drinken te bepalen hoe u uw drankjes over de avond verdeelt en stel een limiet vast. Ga niet uit met mensen die overmatig drinken, maar met vrienden die hun alcoholgebruik willen beperken. Ga niet uit met mensen die te veel drinken, maar met vrienden die hun alcoholgebruik willen beperken. Zo kunt u elkaar aanspreken op uw afspraken en toch een fijne tijd hebben.
Door deze stappen te volgen, kunt u angst door alcohol voorkomen. Het voortdurend toepassen van de hierboven beschreven methoden en gewoonten kan de angst volledig verhelpen. Onthoud: doorzettingsvermogen, consequent blijven en volhouden zijn de sleutel!
