Angst hoort bij het opgroeien, maar kan voor veel tieners overweldigend worden en hun hele leven gaan beheersen. Wanneer aanhoudend piekeren, paniek of angst problemen veroorzaakt op school, in vriendschappen, met slapen of met het zelfvertrouwen, kan er meer aan de hand zijn dan gewone tienerstress. Angststoornissen behoren tegenwoordig tot de meest voorkomende psychische aandoeningen bij adolescenten. Zonder behandeling leiden ze vaak tot problemen op school, sociaal terugtrekgedrag of schadelijke manieren om met klachten om te gaan.

Bij THE BALANCE begrijpen we hoe ingrijpend angst jongeren en hun gezin kan beïnvloeden. Onze gespecialiseerde behandelprogramma’s voor tieners met angstklachten combineren evidencebased therapieën met een holistische benadering van welzijn in een veilige, ondersteunende omgeving. Elk behandelplan begint met een uitgebreide psychiatrische beoordeling en een inventarisatie van de leefstijl. Daarna volgen interventies op maat, zoals cognitieve gedragstherapie (CGT), gezinsbegeleiding, mindfulness, voedingstherapie en herstellende activiteiten zoals yoga en meditatie.

Met betrokken begeleiding van ons multidisciplinaire team leren tieners hun emoties te reguleren, angsten te overwinnen en hun evenwicht terug te vinden. THE BALANCE biedt een beschutte omgeving voor begrip en herstel, waar jongeren weer rust kunnen vinden en emotionele veerkracht kunnen opbouwen voor de toekomst.

Belangrijkste inzichten

Angst bij tieners is meer dan stress: Aanhoudend piekeren en angst die het dagelijks leven verstoren, kunnen wijzen op een angststoornis.
Vroege hulp voorkomt verergering: Tijdige behandeling vermindert het risico op depressie, zelfbeschadiging of middelengebruik.
Evidencebased zorg werkt het beste: Therapieën zoals CGT en mindfulness leren jongeren om met klachten om te gaan en hun emoties te reguleren.
Betrokkenheid van het gezin is cruciaal: Steun van ouders en open communicatie versnellen het herstel.
Een holistische herstelomgeving: Evenwichtige routines, goede voeding en rustgevende oefeningen versterken het welzijn op de lange termijn.
Verschillende zorgniveaus: Van ambulante begeleiding tot residentiële programma’s: elk plan wordt afgestemd op de behoeften van de tiener.

Gerelateerd: Residentiële behandeling van depressie bij tieners

Hieronder staan enkele feiten en cijfers over angststoornissen:

Angststoornissen treffen ongeveer 8 procent van de tieners.
Minder dan een op de vijf jongeren binnen die 8 procent krijgt de psychische hulp die nodig is om te herstellen.
Een angststoornis wordt vaker vastgesteld bij vrouwen dan bij mannen.
Mensen met angstklachten zijn extra kwetsbaar voor depressie en hebben vaak beide aandoeningen.
Angststoornissen komen binnen families voor. Als een familielid een angststoornis heeft, is de kans dus groter dat u er ook een krijgt.

Tieners helpen bij angst gaat stap voor stap. Als u vermoedt dat uw kind een angststoornis heeft, begint u met het volgende:

Ga met uw tiener in gesprek. Leg uit welke dingen u zijn opgevallen en waarom u zich zorgen maakt. Maak duidelijk dat u op elke mogelijke manier wilt helpen en dat u beschikbaar bent en graag wilt luisteren.

Schrik niet als uw kind ontkent dat er een probleem is, defensief reageert of u afwijst met het verwijt dat u overbezorgd bent of zich te veel zorgen maakt. Dit komt vaak voort uit schuldgevoel of schaamte over de angstklachten. Uw kind veroordelen, afkeuren of vernederen kan de situatie alleen maar verergeren en de communicatie blokkeren.

Regel een beoordeling voor uw tiener. Omdat angststoornissen bij kinderen en tieners veel voorkomen, is de kinderarts van uw kind een goed eerste aanspreekpunt. Deze kan een eerste beoordeling en lichamelijk onderzoek uitvoeren om onderliggende gezondheidsproblemen uit te sluiten die mogelijk bijdragen aan de klachten of deze verergeren.

Uw tiener moet worden beoordeeld door een deskundige in de geestelijke gezondheidszorg, bij voorkeur een psycholoog of psychiater die gespecialiseerd is in de behandeling van kinderen en adolescenten. Uw huisarts of kinderarts kan mogelijk iemand aanbevelen of een verwijzing geven.

Zoek hulp voor uw tiener. Zonder behandeling kan angst na verloop van tijd erger worden. Daarom is het belangrijk zo snel mogelijk hulp te zoeken. Psychotherapie is de meest gebruikelijke behandeling voor angststoornissen bij tieners. In ernstigere situaties, of als de therapie niet verloopt zoals verwacht, kan medicatie als onderdeel van de behandeling worden aanbevolen. Bij ernstige angst kan uw tiener tijdelijk intensievere behandeling nodig hebben.

Er zijn veel manieren om uw kind te steunen en aan te moedigen zonder de angst in stand te houden of te versterken:

Verdiep u in angststoornissen bij tieners, zodat u beter begrijpt wat uw kind doormaakt en zich daarin kunt inleven.
Zorg dat u beschikbaar bent en bereid bent naar uw tiener te luisteren.
Laat zien hoe u op een gezonde manier met uw eigen zorgen of ongerustheid omgaat.
Weersta de neiging om uw kind voortdurend gerust te stellen. Dat helpt niet en bevordert vaak afhankelijk of vermijdend gedrag bij uw tiener.
Help uw tiener te leren plannen en prioriteiten te stellen bij verantwoordelijkheden. Daardoor krijgt uw kind meer grip en ervaart het minder stress.
Uw tiener proberen te beschermen tegen datgene waarvoor uw kind bang is, zal de angst alleen maar versterken. Moedig uw kind juist aan om de angsten onder ogen te zien. Dat helpt uw tiener zelfstandigheid en zelfvertrouwen te ontwikkelen.
Oordeel niet over wat uw tiener doormaakt, maak het niet belachelijk en lever er geen kritiek op.
Probeer het hoofd koel te houden, ook als u gefrustreerd, bang of overweldigd bent. Uw tiener rekent op u voor steun, houvast en richting.
Respecteer de waardigheid en privacy van uw tiener; uw familieleden, buren en kennissen hoeven niet te weten dat uw kind een angststoornis heeft.
Als u zich zorgen maakt, praat dan open, eerlijk en respectvol met uw kind, in plaats van te preken of verwijten te maken aan uw kind.
Laat uw tiener yogalessen volgen. Het is aangetoond dat regelmatig yoga beoefenen angst vermindert.
Begin samen met uw tiener met het leren en beoefenen van ontspanningstechnieken, zoals diepe ademhalingsoefeningen en progressieve spierontspanning.
Help uw tiener een vast slaapritme aan te houden en zorg dat de slaapkamer een goede nachtrust bevordert. Slaapgebrek verergert vaak angst en somberheid.

Het is beter om situaties die angst oproepen aan te gaan dan ze te vermijden. Je zult misschien verbaasd zijn over wat je kunt. Hier zijn vijf manieren om te leren omgaan met angst:

Ga ervan uit dat je jezelf kunt ontwikkelen. Sommige mensen zitten vast in hun denkpatronen. Ze denken bijvoorbeeld: ‘Zo ben ik nu eenmaal. Ik word zenuwachtig als ik een presentatie voor de klas moet geven. Daarom steek ik mijn hand niet op.’ Mensen met een vaststaande manier van denken geloven dat er niets kan veranderen. Ze denken dat ze nu eenmaal zijn zoals ze zijn.

Onderzoek heeft echter ook aangetoond dat je je hersenen kunt trainen om anders te reageren. Mensen die geloven in ontwikkeling weten dit. Ze begrijpen dat ze met inzet en oefening in bijna alles beter kunnen worden. Dat geldt ook voor het omgaan met angst.

Merk op wat angst met je doet. Leer de lichamelijke gewaarwordingen herkennen die bij angst horen. Sta er bewust bij stil. Krijg je ‘vlinders in je buik’ als je je zorgen maakt? Heb je klamme handpalmen? Trillen je handen? Klopt je hart sneller?

Besef dat deze gewaarwordingen een normaal onderdeel zijn van de reactie van je lichaam op een uitdaging. Ze zijn niet gevaarlijk. Uiteindelijk verdwijnen ze vanzelf. Probeer ze de volgende keer te herkennen zonder je eraan te ergeren. Accepteer ze zoals ze zijn. Laat ze er zijn. Probeer ze niet weg te duwen. Je hoeft ze ook niet je volledige aandacht te geven. Laat ze zo mogelijk naar de achtergrond verdwijnen.

Haal diep adem. Adem een paar keer langzaam en diep in en uit. Je kunt vier tellen inademen en zes tellen uitademen. Tel bijvoorbeeld vier of vijf ademhalingen op je vingers. Een paar keer diep ademhalen laat angst niet verdwijnen, maar kan die wel verminderen. Het kan je helpen minder aandacht te besteden aan nerveuze gevoelens en gedachten. Het kan je helpen weer tot jezelf te komen en je voor te bereiden om verder te gaan.

Sta stil bij wat je tegen jezelf zegt. Het is normaal dat je bij angst dingen tegen jezelf zegt als: ‘Ik kan dit niet’ of ‘Wat als ik een fout maak?’ Zeg in plaats daarvan iets tegen jezelf dat je moed geeft om de situatie aan te gaan: ‘Ik kan dit.’ Of bijvoorbeeld: ‘Het is niet erg om zenuwachtig te zijn. Ik weet zeker dat ik hiermee kan omgaan.’

Wacht niet tot je zenuwen zijn gezakt voordat je de situatie aangaat. Je denkt misschien dat je pas iets in de klas gaat zeggen als je niet meer zenuwachtig bent. Maar zo werkt het niet. Juist door de angst aan te gaan, leer je er beter mee omgaan. Dit wordt exposure genoemd.

Het kost veel geduld en tijd om te leren omgaan met zorgen. Het vraagt vooral om ervaring en de bereidheid om situaties aan te gaan die zorgen oproepen. Het begint met één kleine stap. Hoe meer je oefent, hoe beter je leert omgaan met zorgen.

Psychotherapie en medicatie zijn twee van de meest gebruikelijke behandelopties bij de behandeling van angst bij jongvolwassenen. Afhankelijk van de ernst en de duur van de angststoornis kunnen deze op verschillende zorgniveaus worden aangeboden. Dit onderdeel bespreekt behandelopties voor angst tijdens de adolescentie en de verschillende zorgniveaus.

Individuele psychotherapie – Ook wel ‘gesprekstherapie’ genoemd, bestaat uit een-op-eengesprekken met een therapeut. Psychotherapie kan uw kind helpen begrijpen waarom het zich zorgen maakt en angstig is, en welke onderliggende problemen daaraan ten grondslag liggen. Een van de meest effectieve therapievormen voor angststoornissen bij zowel adolescenten als volwassenen is cognitieve gedragstherapie (CGT). Deze richt zich op het herkennen en veranderen van negatieve, onredelijke denkpatronen en overtuigingen die de angst voeden.

Medicatie – Medicatie kan veel betekenen bij de behandeling van angst. Medicatie wordt doorgaans gecombineerd met psychotherapie en wordt, in ieder geval in het begin, niet als enige of belangrijkste behandeling ingezet. Dat komt doordat therapie uw kind kan helpen de noodzakelijke vaardigheden te ontwikkelen om de klachten te beheersen. Daardoor wordt de kans kleiner dat uw kind in de toekomst medicatie nodig heeft.

De volgende geneesmiddelen kunnen worden gebruikt om een gegeneraliseerde angststoornis te behandelen:

Antidepressiva die bekendstaan als SSRI’s (selectieve serotonineheropnameremmers) kunnen ook helpen bij angstklachten. Twee geneesmiddelen uit deze groep zijn paroxetine en escitalopram.
SNRI’s (serotonine-noradrenalineheropnameremmers) werken op dezelfde manier als SSRI’s, doordat ze de heropname van serotonine en noradrenaline remmen. De FDA heeft duloxetine goedgekeurd voor de behandeling van angst bij kinderen en tieners (ouder dan zeven jaar).
Benzodiazepinen – Deze vrij snel werkende angstremmende middelen moeten met grote voorzichtigheid worden gebruikt. Het zijn namelijk middelen die onder wettelijke controle staan en een hoge waarde hebben op de illegale markt. Misbruik kan leiden tot verslaving. Ze zijn alleen bedoeld voor gebruik gedurende een beperkte periode.

Als uw tiener medicatie tegen angst nodig heeft, wordt sterk aangeraden deze door een psychiater te laten voorschrijven en het gebruik door die psychiater te laten begeleiden.

Tieners met angst lopen twee belangrijke risico’s: een bijkomende depressie en het gebruik van schadelijke of duidelijk zelfdestructieve manieren om met hun klachten om te gaan. Suïcidale gedachten en gedragingen komen vaker voor bij tieners die naast angst ook een depressie hebben. Drugs- en alcoholgebruik behoren tot de meest voorkomende zelfdestructieve manieren waarop tieners met klachten omgaan. Middelen beïnvloeden het beoordelingsvermogen, kunnen leiden tot onvoorspelbaar gedrag en kunnen de kans vergroten dat iemand handelt naar suïcidale gedachten. Elk van deze factoren kan de situatie uit de hand laten lopen, waardoor de veiligheid van uw tiener, en mogelijk van anderen, in gevaar komt. Aarzel niet om hulp te zoeken als dit gebeurt. U kunt het volgende doen:

Neem zo snel mogelijk contact op met de behandelaar van uw kind.
Schakel voor onmiddellijke hulp of steun de ondersteuning van een vertrouwde vriend of een familielid in.
Neem contact op met een crisishulplijn.
Breng uw kind naar de spoedeisende hulp van een nabijgelegen ziekenhuis
Bel 911.

Individuele therapie of een combinatie van begeleiding of therapie en medicatie werkt goed bij tieners met lichte tot matige angstklachten. Sommige tieners hebben echter, in ieder geval tijdelijk, intensievere behandeling nodig dan individuele therapie kan bieden. Dit geldt voor tieners die:

Een matige tot ernstige depressie, een andere angstgerelateerde aandoening (bijvoorbeeld PTSS, een paniekstoornis of een obsessieve-compulsieve stoornis), een eetstoornis of een ander ernstig psychisch probleem hebben waarvoor intensievere therapie nodig is.
Ernstige klachten hebben die het functioneren op school of op andere levensgebieden bemoeilijken.
Suïcidaal zijn, met zelfdoding dreigen of deze overwegen, en/of suïcidepogingen doen of daarop wijzende uitingen of gedragingen laten zien.
Regelmatig drugs of alcohol gebruiken.
Zich vaak beschadigen zonder suïcidale intentie, bijvoorbeeld door zich te branden of te snijden.

Intensievere behandelvormen zijn:

Psychiatrische dagbehandeling/intensieve ambulante behandeling (IOP)
Behandeling bij een dubbele diagnose
Residentiële behandeling van angst bij tieners
Psychiatrische behandeling in een klinische setting

Intensieve ambulante behandeling of psychiatrische dagbehandeling kan variëren in de tijd die de behandeling in beslag neemt en het aantal keren per week dat uw tiener aanwezig moet zijn. Deze programma’s vormen vaak de volgende stap wanneer ambulante therapie niet voldoende is.

Als uw tiener zowel een angststoornis als een stoornis in het middelengebruik heeft, is doorgaans behandeling voor een dubbele diagnose nodig. Middelenmisbruik belemmert bijna altijd de voortgang van de therapie en kan tot ernstige complicaties leiden als er medicatie wordt voorgeschreven. Een programma voor een dubbele diagnose behandelt de angst en het middelenmisbruik gelijktijdig.

Uw kind verblijft in een behandelcentrum dat geen ziekenhuis is en dat gespecialiseerd is in de behandeling van angst en andere psychische problemen bij tienermeisjes en -jongens. Residentiële behandeling duurt 30 tot 180 dagen, afhankelijk van de ernst van de klachten en het verloop van de behandeling.

Klinische psychiatrische behandeling in een zorginstelling is het beste en meest intensieve zorgniveau voor tieners met een angststoornis. Wanneer veiligheid vooropstaat, bijvoorbeeld na een suïcidepoging of bij suïcidale gedachten, of wanneer er acute psychische nood is, zoals een ernstige depressie of een manische episode, is een klinische opname meestal nodig. Patiënten staan 24 uur per dag, zeven dagen per week onder toezicht en de opnameduur is doorgaans kort.

Elk van deze intensievere zorgniveaus omvat vaak dagelijkse of tweewekelijkse afspraken met een psychiater, naast verschillende behandelvormen.

Mijn kind is begonnen met een behandeling, maar die blijkt nog niet te werken. Wat kan ik nu doen?

Bespreek de voortgang met de behandelaar. Hoe snel effect te verwachten is, hangt af van de therapie of medicatie, de klachten en de persoon. Een vaste termijn van twee tot zes weken past niet bij elke behandeling. Alleen de voorschrijver mag bepalen hoe medicatie wordt aangepast. Verhoog of verlaag de medicatie van een tiener niet op eigen initiatief en stop er ook niet zelf mee. Meld verergerende klachten of hinderlijke bijwerkingen direct en zoek met spoed hulp als de veiligheid onmiddellijk in gevaar is. Vraag naar het evaluatieplan, het volgen van de behandeling, ondersteuning vanuit school en het gezin, en of een nieuwe beoordeling of een second opinion zinvol zou zijn. NIMH: kinderen en geestelijke gezondheid.

Hoe kan ik mijn tiener helpen met angst als ik zelf ook angstklachten heb?

Zoek contact met uw tiener en praat samen om te begrijpen hoe uw kind de angst ervaart. Accepteer dat een moeilijke dag voor u allebei volkomen normaal is. Het is belangrijk om dit te benoemen en uit te leggen, en uw tiener aan te moedigen hetzelfde te doen. Goed voor uzelf zorgen is belangrijk. Maak daar ruimte voor en stel samen een gezinsplan voor welzijn op waarin ieders behoeften aan zelfzorg staan. Dat helpt om open en eerlijk met elkaar te praten en begrip en respect te ontwikkelen voor elkaars behoeften.
U kunt uw tiener ook het goede voorbeeld geven door prioriteit te geven aan de behandeling van uw eigen angst. Praat eerst met uw arts of een andere deskundige in de geestelijke gezondheidszorg. U kunt daarnaast andere mogelijkheden voor uzelf overwegen, zoals meditatie, beweging of een creatieve uitlaatklep. Er zijn ook veel goede apps en onlinevideo’s die u kunnen ondersteunen.

Laten we uw volgende stap bespreken.

Uw vertrouwelijke aanvraag.

Behandeling van angst bij tieners

Belangrijkste inzichten

Een goed beginpunt.

Privékliniek voor angststoornissen

Privékliniek voor een paniekstoornis

Privékliniek voor PTSS

Beoordeling en behandelplanning voor particuliere behandeling met verblijf

Hoe opname werkt

Privékliniek voor angststoornissen

Voor familieleden

Interventie en crisisondersteuning

Privékliniek voor angststoornissen

Voor verwijzende professionals

Klinische governance en veiligheid

Privékliniek voor angststoornissen

Veelgestelde vragen

Bewijs en bronnen

Klinische context

Individuele factoren

Volgende stappen

Weet u niet zeker welk traject bij de situatie past?

Vragen over onze behandeling

Behandeling van angst bij tieners

Belangrijkste inzichten

Angststoornissen bij tieners: cijfers en feiten

Hoe helpt u een tiener met angst?

Omgaan met angst als tiener

Behandeling van angststoornissen bij tieners

Wat als individuele therapie niet voldoende is?

Een goed beginpunt.

Privékliniek voor angststoornissen

Privékliniek voor een paniekstoornis

Privékliniek voor PTSS

Beoordeling en behandelplanning voor particuliere behandeling met verblijf

Hoe opname werkt

Privékliniek voor angststoornissen

Voor familieleden

Interventie en crisisondersteuning

Privékliniek voor angststoornissen

Voor verwijzende professionals

Klinische governance en veiligheid

Privékliniek voor angststoornissen

Veelgestelde vragen

Klinische context

Individuele factoren

Volgende stappen

Weet u niet zeker welk traject bij de situatie past?

Verwante onderwerpen