Ieder van ons ervaart dagelijks boosheid en angst. Naarmate de mensheid zich ontwikkelt, lijken deze gevoelens vaker voor te komen. Hier bespreken we waarom dat zo is en wat we eraan kunnen doen.
Binnen het rijke en gevarieerde spectrum van menselijke emoties zijn twee gevoelens nauw met elkaar én met overleving verbonden. Angst is de ongerustheid of vrees die u ervaart wanneer u een bedreiging waarneemt. Boosheid is eveneens een gevaarlijke reactie, maar gaat gepaard met een sterk gevoel van ergernis. Volgens onderzoekers kunnen deze twee emoties een belangrijke rol spelen in ons vermogen om gevaar te herkennen en erop te reageren. Boosheid is een natuurlijk, al is het soms ongewenst of onredelijk, gevoel dat iedereen op enig moment in het leven ervaart. In onderzoek werd boosheid vastgesteld bij 7,8% van de bevolking van de Verenigde Staten. Mannen en jongvolwassenen waren vaker boos, en boosheid hing samen met verminderd psychosociaal functioneren.
Volgens deskundigen op het gebied van boosheid heeft deze emotie zich ontwikkeld als een strategie om te overleven en uzelf te beschermen tegen wat als onrecht wordt gezien. Milde boosheid kan worden uitgelokt door gevoelens van uitputting, stress of prikkelbaarheid. We raken eerder van streek als niet aan onze menselijke basisbehoeften wordt voldaan, zoals voedsel, onderdak, seks en slaap, of als die op een bepaalde manier worden bedreigd. Bij irritatie, kritiek of een bedreiging kunnen we woedend worden. Dat is niet altijd een slechte of ongepaste emotie.
De opvattingen, houdingen en handelingen van anderen kunnen ons irriteren. Boosheid kan daardoor ons vermogen om doeltreffend te communiceren aantasten, waardoor we eerder onredelijke of onzinnige dingen zeggen of doen. Irrationeel of onredelijk gedrag kan ertoe leiden dat mensen om ons heen zich bedreigd voelen, wrok koesteren of woedend worden. Boosheid kan ook een ‘secundaire emotie’ zijn bij verdriet, angst, bedreiging of eenzaamheid. Het is zinvol om te proberen te begrijpen waarom u, of iemand anders, op een bepaald moment woedend bent, zodat u de onderliggende oorzaken kunt aanpakken en problemen kunt oplossen. Boosheid is echter niet alleen een gemoedstoestand. Ze kan lichamelijke veranderingen veroorzaken, zoals een hogere hartslag, een hogere bloeddruk en verhoogde spiegels van hormonen zoals adrenaline, die ons voorbereiden op vechten of vluchten.
Kan angst pijn op de borst veroorzaken?
Door deze lichamelijke effecten kan langdurige boosheid schadelijk zijn voor de gezondheid en het welzijn.
Angst is de normale reactie van het lichaam op stress. Het is een gevoel van vrees of ongerustheid over wat er gaat komen. De meeste mensen voelen zich bang en gespannen op de eerste schooldag, tijdens een sollicitatiegesprek of wanneer ze een toespraak houden. Maar als uw angst ernstig is, langer dan zes maanden aanhoudt en uw dagelijks leven belemmert, heeft u mogelijk een angststoornis. Verhuizen, een nieuwe loopbaan beginnen of een examen afleggen kan stressvol zijn. Hoewel deze vorm van bezorgdheid onaangenaam is, kan ze u aansporen om harder te werken en betere resultaten te behalen. Gewone angst is een voorbijgaande gemoedstoestand die uw dagelijkse activiteiten niet belemmert. Bij een angststoornis kan angst voortdurend aanwezig zijn. Dat vraagt veel van u en kan soms uitputtend zijn. Deze vorm van angst kan u ertoe dwingen om activiteiten op te geven die u leuk vindt. In extreme gevallen kan de angst u er zelfs van weerhouden een lift te nemen, de straat over te steken of uw huis te verlaten.
Als angst niet wordt aangepakt, zal deze steeds erger worden.
Angststoornissen zijn de meest voorkomende vorm van emotionele stoornissen en treffen mensen van alle leeftijden. Volgens grootschalige bevolkingsonderzoeken komen angstproblemen voor bij maximaal 33,7 procent van de bevolking. Deze stoornissen worden in aanzienlijke mate onvoldoende herkend en behandeld.
Volgens onderzoek is de prevalentie van angststoornissen de afgelopen jaren gelijk gebleven. Volgens de American Psychiatric Association krijgen vrouwen vaker dan mannen de diagnose angststoornis. Angststoornissen hebben een langdurig beloop, maar de prevalentie neemt van nature af naarmate mensen ouder worden.
Als u gespannen of boos bent, kunt u de volgende symptomen ervaren:
een snelle hartslag, maag-darmklachten zoals diarree, spanningshoofdpijn, een beklemmend gevoel op de borst, verkrampte of gespannen spieren en een plotseling warmtegevoel
Hoe hangen boosheid en angst met elkaar samen?
Angst en woede hebben veel met elkaar gemeen. Bij beide emoties komen krachtige hormonen in de bloedbaan vrij, die lichamelijk ongemak veroorzaken. Beide kunnen door alledaagse gebeurtenissen worden uitgelokt. Uw denkpatronen kunnen u in beide gevallen helpen of juist tegenwerken. Dit is wat we weten over de relatie tussen woede en angst. Het hoort bij het mens-zijn. Iedereen wordt weleens woedend.
Iedereen ervaart af en toe angst. Er zijn zelfs situaties waarin bezorgdheid redelijk is en woede een gerechtvaardigde reactie is, die tot belangrijke verbeteringen kan leiden.
In tijden van verhoogde stress en spanning, wanneer problemen in uw privéleven worden versterkt door gebeurtenissen in de wereld, kunnen angst en woede het nieuwe normaal lijken. De lichamelijke symptomen zijn hetzelfde. Wanneer u woedend of angstig bent, maakt uw lichaam hormonen zoals cortisol en adrenaline aan, die u voorbereiden op vechten of vluchten. Psychologen hebben angst en woede in verband gebracht met controleverlies. Met andere woorden: u kunt angstig worden wanneer u wordt geconfronteerd met een stressfactor waarvan u denkt dat u er niet tegen opgewassen bent. Angst kan snel omslaan in woede als u zich nog sterker bedreigd voelt.
In beide gevallen brengt een externe prikkel uw gevoel van veiligheid en controle over uw omgeving in gevaar. Boosheid zou eenvoudigweg een chemisch versterkte vorm van angst kunnen zijn. Volgens sommige psychologen ligt boosheid aan de basis van angst: mensen die niet hebben geleerd om hun boosheid op een constructieve manier te uiten, kunnen langdurige perioden van angst ervaren.
Boosheid en angst die niet onder controle zijn, kunnen gevaarlijk zijn voor uw psychische en lichamelijke gezondheid. Uit onderzoek blijkt bijvoorbeeld dat boosheid sterker aanwezig is bij angststoornissen en depressieve stoornissen. Volgens andere onderzoeken kunnen overmatige bezorgdheid en boosheid leiden tot longaandoeningen, zoals verergering van astma, hoofdpijn, hartaandoeningen, vermoeidheid, hoge bloeddruk en slapeloosheid.
Boosheid kan een teken zijn van uiteenlopende problemen. Als u vaak woedend bent of uw woede niet kunt beheersen, verdienen de volgende aandoeningen aandacht:
obsessieve-compulsieve stoornis (OCS), prikkelbaredarmsyndroom (PDS), borderlinepersoonlijkheidsstoornis, narcistische persoonlijkheidsstoornis, PTSS (posttraumatische stressstoornis) en prikkelbaredarmsyndroom (PDS).
Mensen met angstklachten kunnen moeite hebben met inslapen of doorslapen en daardoor slaaptekort krijgen. Door slaaptekort kunnen mensen gevoeliger worden voor kleine problemen en daardoor sneller woedend raken. Kleine aanleidingen, zoals schreeuwen tegen de hond omdat die blaft, woedend worden in het verkeer, geïrriteerd raken door lang wachten in de supermarkt of uitvallen vanwege een onbedoelde fout, kunnen voor iemand met angstklachten en slaaptekort uitgroeien tot grote problemen.
Faalangst: symptomen en behandeling
Boosheid hoeft niet bewust te worden opgewekt. Bij mensen met een angststoornis is het vaak een natuurlijke reactie op een onaangename prikkel of op de gevolgen van langdurige angst. Omdat angst voor het onbekende vaak een aanleiding is voor angstklachten, houden mensen met een angststoornis doorgaans strikt vast aan hun dagelijkse routines. Wanneer hun dagelijkse patroon wordt verstoord, is het niet ongebruikelijk dat ze moeite hebben met die verandering en daardoor in woede uitbarsten. Angst kan zich op uiteenlopende manieren uiten, waaronder een snelle hartslag, kortademigheid, een klamme huid en op hol geslagen gedachten. Angst kan zich ook subtieler uiten, bijvoorbeeld als boosheid of ongeduld. Mensen met niet-gediagnosticeerde angstklachten kunnen merken dat ze uitvallen en boos worden door kleine voorvallen die normaal gesproken geen emotionele reactie oproepen.
Verkeersagressie is hiervan een goed voorbeeld. Verkeer en drukte lokken vaak angst uit, wat kan leiden tot woede tegenover andere automobilisten. Misschien komen mensen te laat op hun werk, hebben ze een slecht humeur of moeten ze een lastige deadline halen. In de file staan vergroot hun frustratie alleen maar. Daardoor reageren sommige mensen zich af op andere weggebruikers wanneer ze zich zorgen maken over hun stressvolle omgeving en persoonlijke problemen.
Toegeven aan woede kan relaties beschadigen en negatieve gevolgen hebben op veel terreinen van het leven. Het kan leiden tot woede-uitbarstingen, impulsieve beslissingen en onveilig gedrag. Wanneer mensen zich bedreigd voelen, treedt hun vecht-of-vluchtreactie in werking en gaan ze in de verdediging, wat ook vechten kan inhouden. Niet alle boosheid houdt verband met angst. Maar als mensen een stap terug doen en nagaan wat hen boos maakt, kunnen ze tekenen van angst en paniek opmerken die op het begin van een angststoornis kunnen wijzen.
Als u het gevoel heeft dat u uw boosheid en angst niet meer onder controle heeft, of als anderen zeggen dat de manier waarop u ermee omgaat problemen veroorzaakt, is het tijd om behandeling te zoeken. Angst en woede vormen een gevaarlijke combinatie. Hulp bij een angststoornis kan iemand helpen te begrijpen waarom die zo boos is. Een dagboek bijhouden en nadenken over de redenen voor boosheid helpt mensen vaak om te herkennen wat hun angst uitlokt en behandeling te zoeken om gezonde manieren te ontwikkelen om daarmee om te gaan. Overweeg hulp te zoeken bij een professional in de geestelijke gezondheidszorg als u denkt dat uw boosheid onbeheersbaar is en uw leven of relaties ernstig schaadt. Een deskundige kan u helpen vast te stellen of er een onderliggend psychisch probleem is dat moet worden aangepakt. Een of meer van de volgende strategieën kunnen worden gebruikt om boosheid te temperen: ontspanningstechnieken, gedragstherapie, diep ademhalen, positief tegen uzelf praten of boze gedachten onderbreken wanneer u boos bent.
Adem diep in met behulp van uw middenrif. Herhaal langzaam een rustgevend woord of zinnetje, zoals ‘ontspan’ of ‘rustig aan’. Blijf dit tegen uzelf zeggen terwijl u diep ademhaalt, totdat uw boosheid afneemt. Vermijd alcohol en illegale drugs, omdat die de kans kunnen vergroten dat u impulsief handelt vanuit boze gevoelens. Als bij u een depressie, angststoornis of ADHD is vastgesteld, kunnen antidepressiva worden voorgeschreven.
Er zijn cursussen voor woedebeheersing die u op locatie, telefonisch of online kunt volgen, evenals oefeningen voor thuis en lotgenotengroepen. Hoewel boosheid uiten beter is dan deze opkroppen, moet dit wel op een passende manier gebeuren. Woede-uitbarstingen helpen doorgaans niet en leiden tot problemen in het contact met anderen. Ze belasten uw zenuwstelsel en hart- en vaatstelsel en kunnen gezondheidsproblemen verergeren. Leren om uw gevoelens, wensen en voorkeuren op een assertieve manier te uiten, is een gezonde aanpak. In bepaalde situaties kan assertiviteit in de plaats komen van boosheid. Zoek steun bij anderen. Bespreek uw gevoelens en probeer uw gewoonten te veranderen. Als u moeite heeft om boze gedachten te herkennen, houd ze dan bij en probeer te achterhalen waardoor ze worden uitgelokt. Verplaats u in een ander om de situatie vanuit een ander perspectief te bekijken. Leer om uzelf te lachen en zoek de humor in alledaagse gebeurtenissen.
Ontwikkel uw luistervaardigheid. Luisteren kan mensen helpen om doeltreffender te communiceren en vertrouwen op te bouwen. Dat vertrouwen kan u helpen om te gaan met mogelijk onaangename gevoelens. Leer voor uzelf op te komen door uw emoties rustig en rechtstreeks te uiten, in plaats van defensief, agressief of emotioneel te reageren. Raadpleeg zelfhulpboeken over dit onderwerp of vraag een professionele therapeut om advies om te leren hoe u assertiviteit en vaardigheden voor woedebeheersing kunt toepassen.
Veel mensen ervaren Zweedse massage als rustgevend en aangenaam. Er is ook aangetoond dat deze kan helpen bij angst en boosheid. In een recent onderzoek kregen 100 vrouwen bij wie kanker was vastgesteld sessies Zweedse massage. Volgens de onderzoekers rapporteerden de vrouwen tijdens en na de sessies minder symptomen van alle stemmingsstoornissen, waaronder boosheid en angst. Cognitieve gedragstherapie (CGT) gaat uit van het idee dat u mogelijk last heeft van schadelijke denkpatronen die uw boosheid en angst versterken.
Samenwerken met een therapeut die is opgeleid in CGT kan u helpen te achterhalen wat u angstig of boos maakt. U kunt ook leren gedachten te herkennen die uw beeld van de werkelijkheid vertekenen. Zodra u die gedachten heeft herkend, kunt u leren ze anders te formuleren om beter met uw boosheid en angst om te gaan. Volgens onderzoek is CGT bijzonder effectief bij de behandeling van chronische angstklachten en problemen met boosheid.
